Sara Berkeljon verdiepte zich nooit eerder zo lang in iemand

Als interviewer ben ik nooit langer dan een maand met iemand bezig, en vaak is dat ook wel lang genoeg. Toch hoefde ik niet lang na te denken toen ik werd benaderd door Uitgeverij Meulenhoff met de vraag of ik de biografie van Arjan Ederveen wilde schrijven.

Ik had een soortgelijke vraag vaker gehad, zo was ik ooit benaderd als mogelijke ghostwriter van Leco van Zadelhoff, een aanbod dat ik weigerde, ook omdat ik niks heb met visagie. Maar Ederveen, dat kon wel eens leuk worden, dacht ik.

Ik had hem kort daarvoor ontmoet bij hem thuis in Friesland, in zijn buitenhuis, dat hij zijn ‘zelfgecreërde paradijsje’ noemt, voor een interview in Volkskrant Magazine. Een aanleiding was er niet, maar op de redactie vonden we dat dat bij Ederveen niet uitmaakte. Bij de uitgeverij lazen ze het resultaat en zagen ze er een boek in.

Arjan wilde, het aanbod kwam op het juiste moment, zo aan het eind van zijn carrière. Ik nam zes maanden vrij bij de Volkskrant, bestelde al zijn oude werk op dvd en had, eerlijk gezegd, geen idee waar ik moest beginnen.

Een goede openingszet, bleek achteraf, was dat ik Arjan voorstelde hem op te zoeken in India, in de provincie Goa, de voormalige hippiekolonie waar hij jaarlijks met zijn man Howie overwintert in een hut aan het strand. Tien dagen ging ik erheen, elke dag hielden we twee ‘sessies’ van een aantal uur, meestal in dezelfde strandtent, al gingen we ook vaak wandelen, want hij moest aan zijn 10.000 stappen komen.

Als we met Howie gingen eten, moedigde hij me aan om mijn opnameapparatuur te laten lopen zodat ik hun gekibbel kon opnemen. ‘Sta je aan, sta je aan?’, fluisterde hij dan. En achteraf: ‘Je mag het allemaal gebruiken. Alles voor de kunst.’

Het project werd voor mij behapbaarder door de vijftien hoofdstukken te zien als vijftien lange artikelen, in plaats van als één boek. Het moest geen klassieke biografie worden, vonden we allebei. Ik wilde een boek waarin ik met de hoofdpersoon op pad zou gaan - in India, maar ook in Nederland.

Ik vergezelde Arjan tijdens een televisieoptreden bij The Masked Singer, hielp hem in zijn tuin en samen zochten we zijn voormalige therapeut op in het verzorgingshuis. Ik sprak zijn vrienden, familie en bekenden en dompelde me onder in zijn oude werk.

Een echte prater is Arjan niet, en hij heeft een hekel aan waarom-vragen, dus samen op pad gaan was prettig als afwisseling voor de interviews bij hem thuis aan de keukentafel. Al kwam ik ook in de gesprekken stapje voor stapje verder.

De dood van zijn beide broers, de oudste aan aids en de andere aan een zeldzame bloedziekte, bespraken we uiteindelijk uitgebreid, net als de ‘survivor’s guilt’ die er bij Arjan het gevolg van was.

Het maken van het boek heeft bij ons beiden tot inzichten geleid over de golven van het leven en over hoe je die vaak vanzelf te boven komt. Aan de tekst heeft Arjan niet willen sleutelen, hij vond alles goed. Het boek is grappig én verdrietig, zei hij toen hij het las. Ik denk dat dat wel klopt.