Auke Hulst: ‘werelden die je beschrijft moet je ook op een andere manier kennen dan alleen van papier’

Ik heb me danig verkeken op de hoeveelheid werk die een historische roman vergt. ‘Tandenjager’ gaat over een jongeman van eenvoudige huize die in de vroege 19e eeuw de tanden van de gevallenen rooft op het slagveld, omdat hij die voor goed geld aan tandartsen kan verkopen, die er kunstgebitten voor de rijken van maken. Tot hij het mooiste gebit vindt dat hij ooit heeft gezien. Die laat hij in zijn eigen mond zetten, het is het begin van het verhaal van een sociale stijger die meer krijgt dan gewenst.

Ik heb van jongs af een achtergrond in sciencefiction, waarin world building extreem belangrijk is. Hoe roep je een onbekende wereld op, en wel zo dat de lezer die voor zich zie? En ruikt? En hoort? Voor een historische roman geldt dat ook – een wereld in een ver verleden is op zijn eigen manier alien.

Het voordeel is dat je er in elk geval research naar kunt doen. Dat begint in het geval van ‘Tandenjager’ met boeken lezen: over Waterloo, over de 19e eeuw in het algemeen, over de geschiedenis van tandheelkunde (een en al horror!). Maar je moet, denk ik, ook de werelden die je beschrijft op een andere manier kennen, dan alleen van papier. Voor mijn roman over Richard Nixon, ‘Zoeklicht op het gazon’, ben ik bijvoorbeeld op een roadtrip gegaan die was gebaseerd op een roadtrip die hij ooit ondernam.

Wat dat betreft heb ik het me nu niet makkelijk gemaakt, doordat het boek veel locaties kent: het Napoleontische slagveld, Londen, Bath, Amsterdam, Suriname en het Nederlandse platteland van begin 19e eeuw. En ook nog New York in het jaar 1968. Ik moest me daarvoor veelal op papieren bronnen verlaten: teksten, gravures en ander beeldmateriaal.

Maar voor het tactiele – hoe ruikt en klinkt de jungle, bijvoorbeeld, of wat is de sfeer en wat zijn de dimensies van de Assembly Rooms in Bath? – heb ik ook op locatie research gedaan. Ik denk dat je, om een wereld op te roepen, alle zintuigen moet inzetten, niet alleen de feiten die je uit een boek kunt vissen. Dat vergt verbeeldingskracht, maar die moet je met van alles voeden om jezelf te helpen.

Een andere uitdaging voor dit boek was de taal. Ik wilde een specifieke, eigen taal ontwikkelen, die aan de ene kant een reflectie is van de barokke taal van de vroege 19e eeuw, maar aan de andere kant modern is in zijn losheid en in bijvoorbeeld het gebruik van stream of consciousness. Een deel van de research die ik heb gedaan was specifiek op de taal gericht.

Maar uiteindelijk valt alles – taal, zintuigelijke ervaringen, feitenkennis – pas op zijn plaats als je gaat schrijven. Althans, dat hoop je.