Nick Klaessens danste op het koord als ooggetuige, interviewer en therapeut

Op 23 januari 2016 was ik in Spanje voor een fotoshoot en interview met wielrenner Tom Dumoulin voor VOGUE Man. Tijdens de training voorafgaand aan onze afspraak werden zes renners van zijn ploeg Giant-Alpecin frontaal van de weg gereden door een spookrijdende automobilist. Een zevende wist de auto te ontwijken. Een ploegleider en ik reden achter de groep aan en arriveerden kort na het ongeval.

Mijn rol veranderde abrupt van journalist naar ooggetuige en hulpverlener. Het gebeurde in the middle of nowhere. We belden 112, hielden de renners bij bewustzijn en probeerden overzicht te bewaren. Ik ontfermde me over de zwaarst getroffen renner, de Amerikaan Chad Haga, wiens hevig bloedende nek ik met een jasje dichthield tot de traumahelikopter arriveerde. Drie kwartier lang.

De renners overleefden het en vier van hen rijden vandaag de dag nog altijd op het hoogste niveau. Ik schreef destijds een reconstructie voor het Algemeen Dagblad en sprak later nog een keer met de ploegleider bij wie ik in de auto zat. Daarmee was het verhaal voor mij afgerond. In de jaren erna stond ik er opvallend weinig bij stil.

Tot ik tijdens de Olympische Spelen van Parijs onverwacht de persvoorlichter van het team tegen het lijf liep. Onze ontmoeting bracht veel los. Ik belde de ploegleider en mailde Chad Haga om te vragen hoe het met ze ging. Hun reacties waren zo open en warm dat ik dacht: hier zit een boek in.

Het maakproces bleek ingewikkelder dan ik had voorzien. Ik was geen wielerjournalist, maar iemand die ooit op de eerste rij had gezeten bij hun trauma. Dat riep vragen op: mag ik dit verhaal wel vertellen? En zo ja, hoe? Ik besloot iedereen persoonlijk op te zoeken, in hun eigen omgeving. Ik reisde onder meer naar Girona, Frankfurt, Kopenhagen en Assendelft. Ik wilde mensen in de ogen kijken, niet alleen om vertrouwen te winnen, maar ook om mijn eigen rol scherp te houden.

Wat me verraste, was dat vrijwel niemand zich realiseerde dat ik erbij was geweest. Juist daardoor kon ik details teruggeven die hun herinneringen aanvulden. De gesprekken kregen vaak een open, bijna therapeutisch karakter. Dat voelde soms als glad ijs. Ik moest voortdurend balanceren tussen luisteren en doorvragen, tussen nabijheid en journalistieke afstand.

Niet iedereen wilde zomaar meewerken. De moeilijkste persoon om te bereiken was John Degenkolb, de succesvolste renner van de ploeg, die na het ongeluk nooit meer zijn oude niveau haalde. Na vele pogingen lukte het uiteindelijk via een andere renner, Max Walscheid, die ongevraagd mijn werkwijze bij hem had aanbevolen. Dat moment voelde als een bevestiging dat mijn aanpak klopte.

Wat bleef hangen tijdens het maken van Ravage, is hoe dun de lijn is tussen journalistiek en menselijkheid. En dat juist het erkennen van die spanning het verhaal uiteindelijk sterker maakte.