Jurryt van de Vooren vult de schappen van een sportmuseum dat nog niet bestaat

Vlak na de openingswedstrijd van Oranje op het EK voetbal werd bekend dat veertig procent van de Nederlandse jongeren te weinig beweegt. Als sporthistoricus ben ik in beide ontwikkelingen geïnteresseerd.

In het ene geval sluit het aan bij mijn onderzoeken naar de Oranje-gekte in het voetbal, die precies vijftig jaar geleden volkomen onverwacht begon op het WK voetbal in West-Duitsland. Voor het andere geval bezoek ik de archieven om te achterhalen welke historische rol de Nederlandse overheid in diezelfde tijd heeft gespeeld bij de stimulering van sport en lichaamsbeweging. Wanneer we deze twee onderwerpen samenvoegen, ontstaat er een breed inzicht over de moeizame relatie tussen sport en maatschappij.

Een sporthistoricus heeft helaas het grote nadeel dat er in ons land géén onafhankelijk archief bestaat, dat deze geschiedenis systematisch vastlegt. Er is géén onafhankelijk opleidingsinstituut, waar studenten wordt geleerd hoe ze dat moeten onderzoeken. En er is géén onafhankelijk Rijksmuseum van de Sport waar al deze onderwerpen op toegankelijke wijze aan een breed publiek worden getoond.

De beschikbare informatie is nu verspreid over tientallen erfgoedinstellingen – zowel in depots als online. Zo beheert het Stadsarchief Amsterdam de collecties van de politie en de brandweer over de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. Hierin vinden we niet de uitslagen van het evenement, maar wel de informatie over de organisatie zelf, zoals de zeer uitgebreide plattegronden van het Olympisch Stadion, die de brandweer gebruikte om de veiligheid te garanderen. Met zulke tekeningen kan ik bijna een eeuw later een 3D-scan van het originele stadion maken, om die na te bouwen in een digitale omgeving. So tonight we gonna party like it’s 1928!

Laten we ons eens een Rijksmuseum van de Sport voorstellen, dat nog niet bestaat. Hoe krijgen we dat vol?

Dan moeten we eerst weten welke bijzondere en waardevolle collecties er nu al bestaan in het sporterfgoed. Daarom wil ik een overzicht maken van de honderd interessantste archieven, die digitaal beschikbaar zijn. Dat wil ik per provincie doen, en natuurlijk ook in Suriname, Indonesië en de voormalige Nederlandse Antillen vanwege onze langdurige gedeelde geschiedenis.

De sportwereld en de erfgoedsector bundelen hiervoor hun kennis, ervaring en krachten. Het beschikbare materiaal kan daarna op allerlei manieren worden uitgewerkt, variërend van het klassieke inkt tot de kunstmatige intelligentie. We maken nieuwe verhalen, videoproducties en visualisaties, die daarna zelf weer worden toegevoegd aan de erfgoedcollecties.

Met die honderd sportarchieven leggen we dus de basis van het toekomstige Rijksmuseum van de Sport, waarin al die informatie aan elkaar wordt gekoppeld. Zo zal het voor de onderzoeker van de toekomst snel duidelijk zijn dat de Oranjegekte en de beweegarmoede van 2024 het product zijn van dezelfde sportcultuur.
Tips, vragen en opmerkingen kunnen naar jurryt@sportgeschiedenis.nl