Het verhaal dat Hans Hulst eerst had geobserveerd en beschreven werd steeds meer een verhaal waar hij zelf ook betrokken bij was

Ik schreef al jaren als ‘parachutejournalist’ over Myanmar – decennialang een rabiate dictatuur – toen ik begin 2014 de kans kreeg om bij het tijdschrift Mizzima in Yangon te gaan werken. Het was de tijd van de Birmese Lente. Het leger deed een stapje terug, er werden economische liberaliseringen afgekondigd en burgerlijke vrijheden maakten hun comeback. Het land begon aan een inhaalslag. Het maatschappelijk middenveld en de economie leefden op en de verhalen lagen op straat.

Een jaar later richtte ik samen met de uitgever van Mizzima een nieuw tijdschrift op, Frontier, waarvan ik de eerste hoofdredacteur werd. Met mijn redactie versloeg ik de verkiezingen van 2015, die met een ruime meerderheid werden gewonnen door Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi en haar partij, de Nationale Liga voor Democratie (NLD). Het waren gouden tijden. Op dat moment was er op de wereld geen interessantere plek om journalistiek te bedrijven dan Myanmar.

Achteraf bezien waren dit de wittebroodsweken. Donkere wolken verschenen aan de hemel en het verhaal dat ik eerst van buiten had geobserveerd en beschreven werd steeds meer een verhaal waar ik ook zelf betrokken bij was en dat mij raakte. In augustus 2017 jaagde het leger bijna een miljoen Rohingya moslims met grof geweld het land uit.

Aung San Suu Kyi tolereerde het, zij veroordeelde het niet. Was zij bang voor het leger, dat nog steeds een staat in de staat was? Of was ze besmet met hetzelfde racistische nationalistische gif? Want de genocide had zich in de jaren daarvoor aangekondigd in de haatpreken van nationalistische monniken en de propaganda van het leger, al wilde de internationale gemeenschap in Myanmar dit niet zien.

Op 1 februari 2021, nadat de NLD enkele maanden daarvoor opnieuw de verkiezingen had gewonnen, greep het leger de macht. De klok werd teruggedraaid. Er kwam een giftige en bloederige dynamiek op gang waarbij het leger eerst de massale demonstraties tegen de coup neersloeg en het verzet, dat vooral werd (en wordt) aangedreven door jongeren, zich daarna begon te organiseren in gewapende People’s Defense Forces.

In ballingschap werd de National Unity Government gevormd. Op het moment van schrijven wordt in grote delen van het land nog steeds gevochten en zit het regime van senior-generaal Min Aung Hlaing meer in het nauw dan ooit.

Voor mij was altijd duidelijk dat ik een boek zou schrijven over de gefnuikte transitie. Ik kon daarbij putten uit het vele journalistieke werk dat ik Myanmar al had verricht. Dat was een voordeel. In andere opzichten was het moeilijker dan ooit.

Ik raakte mijn bedrijf kwijt, vluchtte zelf een paar maanden na de coup terug naar Nederland, en had vrienden, kennissen en collega’s die in problemen waren geraakt. De terugkeer naar Amsterdam viel mij zwaar. Mijn boek ‘Exit Myanmar’ is daarom onvermijdelijk ook een zeer persoonlijk verslag geworden. Of dat een kracht of een handicap is mag de (professionele) lezer bepalen.