Freelancespagaat: Overheids wil is wet - behalve voor de overheid zelf

De afgelopen maanden verzamelden honderden zzp’ers zich in uit nood geboren appgroepen. ‘Kunnen we niet’, ‘moeten we niet’, ‘wat nou als we’ – de strijdlust was besmettelijk.

Er werden petities gemaakt, brieven gestuurd naar politici, er werd in moordend tempo een nieuwe branchevereniging uit de grond gestampt met een professionaliteit van-heb-ik-jou-daar. Er werd gesproken met de NVJ, met advocaten, er werden columns geschreven, inkt als onze munitie. Er werden oplossingen aangedragen in de vorm van bv’s, collectieven, belastingontduiking (haha, grapje).

Ik had zo graag de verantwoordelijke politici aan die appgroepen toegevoegd. O, kom er eens kijken. Jullie DBA-wet, onze paniek.

Maar mijn contactenlijst bleek beperkt en overheids wil is wet, dus werden er uiteindelijk steeds meer handdoeken in de ring gemieterd. Een deel van de zzp’ers ging overstag, ‘dan maar een contract’, ‘ik heb monden van kinderen te voeden’, ‘een hypotheek te betalen’ Een ander deel vertrekt volgende maand met pijn in het hart bij lievelingsopdrachtgevers.

Nee, dan de zzp’ers die door de overheid zelf worden ingehuurd. De Dienst Toeslagen blijft ook in 2025 schijnzelfstandigen inhuren. En resumé: de overheid bedenkt dus een nieuwe wet om freelancers te beschermen tegen schijnzelfstandigheid, maar lapt die wet tegen schijnzelfstandigheid aan de laars als het om de eígen werknemers gaat.

Het ministerie van Financiën gaf dit alles toe na berichtgeving op platform Zipconomy, onder de noemer ‘transparantie’. Klinkt nobel. Is gehaaid. Ambtenaren aldaar zijn niet op het achterhoofd gevallen en weten ook dat als ze het niet zouden bekennen, en het later bekend zou worden, ze de poppen aan het dansen hadden. En laten we wel wezen: er dánsen al zoveel poppen in Den Haag. Nog meer schijn nobelheid: het ministerie gaf aan de boetes gewoon te betalen – van het geld van de belastingbetaler.

Er zijn Kamervragen gesteld. Termen als ‘hypocrisie’ vielen, ‘meten met twee maten’. Stoppen met zzp’ers zou te veel problemen voor de werkzaamheden opleveren, zei het ministerie ook, en natuurlijk, iedereen wil een snellere afhandeling van het toeslagenschandaal voor de slachtoffers, maar grappig is het wel: die vrees voor problemen bij de werkzaamheden is iets wat veel (media)bedrijven ook ontzettend hard riepen, maar daar is niet naar geluisterd.

Overheids wil is wet, behalve voor de overheid zelf. Maar ondertussen: opvallend veel stilte in mijn groepsapps. Een enkeling deelde het bericht, voor de rest: krekels. Wat te roepen tegen een overheid met dovemansoren? Er werd louter nog met clown-gezichtjes op het bericht gereageerd – zo ongeveer de enige reactie die we nog voor deze situatie kunnen opbrengen.