De Schepping van Teun Voeten’s boek ‘Drug War Mexico / Narco Violencia’

In 2009 hoorde ik dat de grensstad Ciudad Juárez de gevaarlijkste stad ter wereld was. Ik was gelijk gefascineerd omdat ik al twee keer eerder de ‘gevaarlijkste stad ter wereld’ had gefotografeerd: In 2001 was dat Barrancabermeja, Colombia, in 2007 San Pedro Sula, Honduras. Ik vroeg aan internationale collega’s of de missie haalbaar was. Een Franse collega die jarenlang in Juárez gewerkt had, stelde me gerust en introduceerde me bij enkele vrienden. Ik las me in, en vertrok.

Eenmaal ter plekke praat je met iedereen. Mijn Spaans is vrijwel vloeiend, een vereiste om in Mexico te werken. Ik sprak met reporters, die de actuele situatie kennen, maar ook met autoriteiten – leger en politie. In Juárez kon ik met lokale journalisten dagen en nachten op stap om het geweld vast te leggen. De public relations afdeling van Juárez introduceerde me bij de politie waar ik embedded mee kon gaan op alle patrouilles. De eerste reis was indrukwekkend – een hoeveelheid geweld en straffeloosheid die ik alleen kende uit de oorlogen in Sierra Leone, Afghanistan en Liberia - maar dan in een hoogontwikkelde maatschappij. Ik bleef terugkomen en bezocht meer steden, bouwde een groot netwerk op. Overal is een andere geweldsdynamiek. In Tijuana en Culiacán kreeg ik zero medewerking van de autoriteiten maar hielpen de lokale media me uit de brand.

In 2013 maakte ik uiteindelijk mijn fotoboek ‘Narco Estado. Drug Violence in Mexico,’ dat ik met enkele collega’s in Culiacán presenteerde. Echter, fotografie alleen kon mijn nieuwsgierigheid niet bevredigen. Ik pakte mijn academische, antropologische roots weer op en begon aan een PhD traject. In 2018 promoveerde ik op een proefschrift getiteld ‘Mexican Drug Violence. Hybrid Warfare, Predatory Capitalism and the Logic of Cruelty’ aan de Leidse universiteit. Een doctorstitel opent deuren en ik bleef terugkomen naar Mexico, nu om aan een boek te werken over de wereldwijde opmars van crystal meth. Ik schreef dat boek, maar maakte ook genoeg beelden voor een herziene versie van mijn fotoboek dat deze maand – tweetalig - onder de titel ‘Drug War Mexico / Narco Violencia’ verschijnt.

Mexico is gevaarlijk voor journalisten, maar een buitenlandse nationaliteit geeft je bescherming: een dode buitenlander is ‘mucho escandaloso’ en zou grondig worden onderzocht.

Dit geldt niet voor lokale onderzoeksjournalisten, vooral degenen die plaatselijke corruptie blootleggen. Zelf verloor ik twee collega’s: Javier Valdez uit Culiacan die het voorwoord van mijn eerste fotoboek schreef en Margarito Martinez, die mijn fotomaatje was in Tijuana. Mijn fotoboek is aan hen, en alle Mexicaans journalisten opgedragen. In oktober ga ik terug om mijn boek te presenteren in Mexico City, Morelia, Guadalajara en Culiacán. Daar heb ik ook een fototentoonstelling over meth en fentanyl. Een goede gelegenheid om al mijn collega’s te bedanken, maar ook om onderzoek te doen voor mijn huidige fentanylproject.