Arbeidsmarktmonitor: Twee derde deel van de journalisten werkt voor landelijke media
Nederlandse journalisten werken het vaakst voor landelijke media, zitten gemiddeld acht jaar of langer bij dezelfde werkgever en zijn niet van plan om op korte tijd het vak uit te gaan.
Het gros van de Nederlandse journalisten en redacteuren werkt voor landelijke media. Van de personen in loondienst, werkt twee op de drie (65,6%) voor een landelijke krant, omroep, magazine of vakblad. Nog net geen kwart (22,5%) werkt bij de regionale media. Bijna één op de tien (9,4%) is in loondienst voor een lokaal medium. De rest, zo’n één op de dertig, werkt voor internationale media.
Dat blijkt uit een combinatie van onderzoeken die werden verricht in het kader van de NVJ Arbeidsmarktmonitor, een grootschalig onderzoek naar de journalistieke arbeidsmarkt. Daarbij werden journalisten geënquêteerd en werden werkgevers vragen gesteld over hun werknemersbestand.
Journalisten zijn honkvast
De Nederlandse journalist zit gemiddeld ruim 23 jaar in het vak. Bijna een kwart van hen (24%) werkt korter dan tien jaar als journalist. 7,6% van de journalisten zit 40 jaar of langer in het vak. Logischerwijs werken journalisten van 30 jaar en jonger gemiddeld genomen het kortst: zij zijn gemiddeld 3,5 jaar aan het werk. Journalisten van 60 tot 69 jaar werken gemiddeld bijna 34 jaar als journalist.
Wil je meer weten over de wijze waarop dit onderzoek heeft plaatsgevonden, scroll dan naar de verantwoording onderaan dit artikel.
Journalisten zijn qua baan vrij honkvast. Gemiddeld genomen werken ze op dit moment acht jaar op hun huidige werkplek. Maar de groep die langer blijft hangen is groot. Ruim vier op de tien journalisten (43,29%) zit tien jaar of langer bij dezelfde werkgever.
Dat wil niet zeggen dat er geen beweging is. Bijna vier op de tien journalisten (38,69%) werkt vijf jaar of korter voor zijn huidige baas. Eén op de vijf (20,32%) zelfs minder dan twee jaar. Logisch: hoe ouder de journalist, hoe langer hij bij dezelfde werkgever werkt. Journalisten een vast contract werken gemiddeld 13,4 jaar bij hun baas, hun collega’s met een tijdelijk contract gemiddeld 1,5 jaar.
De eerste editie van de NVJ Arbeidsmarktmonitor wordt aan het eind van 2024 gepubliceerd. Wil je in de tussentijd meer resultaten lezen? Klik dan hier.
Freelancers zijn gemiddeld 17 jaar aan het werk als zelfstandige, blijkt uit een enquête die onder hen werd verspreid in het kader van de NVJ Arbeidsmarktmonitor. Een jaar geleden was dat nog 18 jaar, blijkt uit de Monitor Freelancers en Media 2023 (PDF). Er zijn wel flinke verschillen tussen de leeftijdsgroepen. Van de freelancers van 30 jaar en jonger, is 60% vijf jaar of korter werkzaam als zelfstandige.
Over drie jaar nog journalist?
Het overgrote deel van de Nederlandse journalisten en redacteuren (87,3%) denkt over drie jaar nog steeds werkzaam te zijn in de journalistiek. Eén op de vier (26,1%) is daar zelfs helemaal van overtuigd. Ruim één op de tien journalisten vermoed over drie jaar het vak uit te zijn. Nog geen 2% zegt zeker te weten te stoppen.
Een groot deel van hen bevindt zich in de leeftijdsgroep 60 tot 69 jaar, en gaat het vak uit vanwege aankomend pensioen. Vooral degenen die 30 jaar en jonger zijn, zijn er erg zeker van dat ze nog minstens drie jaar in het vak blijven.
Journalisten tussen de 40 en 49 jaar oud zeggen – na de leeftijdsgroep 60-69 en de 70+ers - het vaakst dat ze denken dat ze over drie jaar het vak uit zijn. Freelancers zeggen niet vaker of minder vaak het vak uit te gaan dan journalisten in loondienst.
Verantwoording
De conclusies en data uit dit artikel zijn afkomstig uit diverse deelonderzoeken uit de NVJ Arbeidsmarktmonitor. De data over de schaalniveaus (landelijk, regionaal, lokaal) waar journalisten en redacteuren werken, komen uit een rondgang langs werkgevers. Daarbij werd een onderverdeling van werkgevers naar schaalniveau gemaakt.
De werkgevers werd vervolgens gevraagd het aantal personen en fte in redactionele functies te delen. Van de 509 benaderde organisaties, gaven er 269 inzage in de data. Ontbrekende data werd ingevuld met andere bronnen, waaronder jaarverslagen. Bij kleinere organisaties werden gaten in de data aangevuld door middel van berekeningen. Dat gebeurde aan de hand van gemiddelden van soortgelijke organisaties die wel inzage in hun data hebben gegeven.
Data over de arbeidsduur (hoe lang zijn journalisten werkzaam en hoe lang werken ze bij dezelfde werkgever?) komen uit een enquête die de NVJ samen met onderzoeker Mark Boukes van de Universiteit van Amsterdam (UvA) uitzette onder journalisten. Daarin werd journalisten onder andere gevraagd naar hun achtergrond, persoonlijke kenmerken en werksituatie. Journalisten werd daarin ook gevraagd of ze verwachten over drie jaar nog werkzaam te zijn in het vak.
De vragenlijst werd in totaal 591 keer (deels of volledig) ingevuld. Het overgrote deel van de respondenten is afkomstig uit het ledenbestand van de NVJ. Daardoor kunnen resultaten ietwat vertekend zijn. De resultaten uit dit onderzoek moeten worden beschouwd als een tussenstand. In 2025 wordt aanvullend onderzoek gedaan naar het in dit artikel behandelde onderwerp. De resultaten van dat aanvullende onderzoek worden tegen die tijd samengevoegd met de resultaten hierboven.
De data over journalistieke zzp’ers is afkomstig uit een andere enquête die de NVJ onder freelance journalisten verspreidde. Deze vragenlijst werd in totaal 596 keer (deels of volledig) ingevuld. Bij beide enquêtes is alleen het aantal geldige reacties meegenomen in de in dit artikel gepresenteerde data.
De onderzoeksresultaten werden voor dit artikel aangevuld met data uit andere bronnen, met name die van het CBS en de Monitor Freelancers en Media 2023.
Onderzoekers en anderen die willen grasduinen in de data die afkomstig is uit de NVJ-enquête onder freelancers, kunnen deze (geanonimiseerde) data per mail opvragen.
Praat mee