Arbeidsmarktmonitor: Journalisten hebben minder vaak een journalistieke opleiding
Nederlandse journalisten hebben minder vaak een journalistieke opleiding dan acht jaar geleden. Anno 2024 heeft nog net niet de helft van de journalisten een journalistieke opleiding gevolgd. De rest van de journalisten komt het vak binnen vanuit andere branches en opleidingen.
Dat blijkt uit onderzoek dat is uitgevoerd in het kader van de NVJ Arbeidsmarktmonitor, een grootschalig onderzoek naar de journalistieke arbeidsmarkt. Voor dit deelonderzoek verspreidde de NVJ samen met de Universiteit van Amsterdam (UvA) een enquête onder journalisten, waarin zij werden gevraagd naar hun achtergrond, persoonlijke kenmerken en werksituatie. De vragenlijst werd in totaal 591 keer (deels of volledig) ingevuld.
Meer weten over de journalistieke arbeidsmarkt? Op 15 januari presenteert de NVJ van 10.00 tot 11.30 uur de eerste editie van de NVJ Arbeidsmarktmonitor in Nieuwspoort. Meemaken? Meld je snel aan.
Het overgrote deel van de respondenten is afkomstig uit het ledenbestand van de NVJ. Daardoor kunnen resultaten ietwat vertekend zijn.
Bij dat onderzoek gaf 48% van de journalisten aan journalistiek diploma te hebben. Dat is aanzienlijk minder dan in 2016. In dat jaar had nog 57,8% van de journalisten in Nederland een journalistiek diploma op zak. Dat bleek toen uit de Worlds of Journalism Study, een internationaal onderzoek naar de staat van de wereldwijde journalistiek.
Wil je meer weten over de wijze waarop dit onderzoek heeft plaatsgevonden, scrolle dan naar de verantwoording onderaan dit artikel.
Jongere vaker journalistiek opgeleid
Hoe jonger de journalist, hoe groter de kans dat hij van de journalistiekschool komt: 69% van de journalisten die jonger zijn dan 30 jaar, heeft daar een opleiding afgerond. Bij de groep 50- tot 59-jarigen is dat 45%.
Van de personen die wél een journalistieke opleiding hebben afgemaakt, komt ruim twee op de drie (67,4%) van een van de hbo’s. 17,2% van de ondervraagden met een journalistieke opleiding, heeft de universiteit afgerond.
Wil je meer conclusies lezen uit de NVJ Arbeidsmarktmonitor? Klik dan hier.
Minder vaak hoog opgeleid
Journalisten zijn in de regel hoog opgeleid. Toch zijn journalisten anno 2024 minder vaak hoog opgeleid dan een aantal jaar geleden. In 2016 had volgens de al genoemde Worlds of Journalism Study nog vier van de vijf journalisten (81,8%) een opleiding aan een hbo of universiteit afgerond. In 2024 zijn dat er drie op de vier (76%).
Bijna één op de tien journalisten (9,1%) heeft enkele jaren gestudeerd aan de hbo of universiteit, maar daar geen diploma gehaald. Ondanks de forse stijging van het aantal journalistieke mbo-opleidingen in de afgelopen jaren, komt slechts 2,7% van de journalisten van het mbo.
Verantwoording
De conclusies en data uit dit artikel zijn afkomstig uit de NVJ Arbeidsmarktmonitor. Voor dit grootschalig onderzoek naar de journalistieke arbeidsmarkt werd onder andere een enquête uitgezet onder journalisten, waarin hen werd gevraagd naar hun achtergrond, persoonlijke kenmerken en werksituatie.
Deze enquête werd samen ontwikkeld en verspreid met onderzoeker Mark Boukes van de Universiteit van Amsterdam.
De vragenlijst werd in totaal 591 keer (deels of volledig) ingevuld. Het overgrote deel van de respondenten is afkomstig uit het ledenbestand van de NVJ. Daardoor kunnen resultaten ietwat vertekend zijn.
De resultaten werden aangevuld met data uit andere bronnen, waaronder het CBS en de Worlds of Journalism Study, een internationaal onderzoek dat om de paar jaar de staat van de wereldwijde journalistiek onderzoekt.
De resultaten uit dit onderzoek moeten worden beschouwd als een tussenstand. In 2025 wordt aanvullend onderzoek gedaan naar het in dit artikel behandelde onderwerp. De resultaten van dat aanvullende onderzoek worden tegen die tijd samengevoegd met de resultaten hierboven.
Onderzoekers en anderen die willen grasduinen in de data die afkomstig is uit de NVJ-enquête onder freelancers, kunnen deze (geanonimiseerde) data per mail opvragen.
Praat mee