AI-Media Journaal: Steeds meer journalisten gaan vibecoden, doe je mee?

Zoals Joe Amditis (Center for Cooperative Media) het verwoordt: “Ik ben geen automonteur, maar als mijn auto een raar geluid begint te maken, kan ik meestal wel ongeveer aanwijzen waar het probleem zit. Ik ken genoeg vaktermen om een gesprek te voeren met een echte monteur. [..] Dit is precies hoe ‘vibe coding’ met grote taalmodellen voor mij voelt.”
Een paar voorbeelden van wat dat de journalistiek oplevert.

1. Orde in de chaos
Onderzoek naar zorgfraude in Nederland is vaak een gigantische zoektocht door versnipperde datasets met inspectierapporten, beleidsstukken en financiële documenten. Op zijn zachts gezegd onoverzichtelijk. Dus bouwde Niels van Nimwegen (Pointer) een eigen AI-oplossing in het Journalism AI Skills Lab: een RAG-systeem (Retrieval-Augmented Generation). Je stelt simpelweg vragen aan de documenten, die de chatbot beantwoordt op basis van de enorme bak onderzoeksdata die aan het systeem gehangen zijn. Typisch zo’n toepassing waar voorheen een IT-afdeling voor nodig was geweest, maar Van Nimwegen bouwde zijn tool zelf met Claude Code en Cursor.

2. Bosbranden in kaart
Voor verslaggeving over bosbranden werkt Deutsche Welle met informatie van NASA-satellieten. Handig in theorie, gebrekkig in praktijk: onder de tienduizenden coördinaten van bosbranden die de satellieten uitspuwen, bezwijken visualisatietools zoals Datawrapper. Om dat te voorkomen, maakte redacteur Rodrigo Menegat Schuinski een tool die datapunten automatisch geografisch clustert in overzichtelijke zeshoeken. Zo gezegd zo gedaan: in iets meer dan een week stond er een werkend prototype.

De journalist van Deutsche Welle geeft overigens ook gelijk een reality check. Even leek het alsof jarenlange ervaring met Python en JavaScript er niet meer toe deed, schrijft hij. Maar zodra hij dingen wilde aanpassen, zoals landgrenzen of de kleurcode voor de zeshoeken, begon de boel te haperen. En als je grotere projecten uitrolt, is basiskennis van programmeren al helemaal belangrijk. Deze vibecoding startersgids van Center for Cooperative Media is daarvoor handig, net als deze toolkit van journalist Joe Amditis. Speciaal voor journalisten.

3. Check check dubbelcheck
De redactie van het Argentijnse ADNSUR liep tegen een bekend probleem aan: hun video’s overtraden regelmatig onbedoeld de richtlijnen van sociale media en werden verwijderd. Er was scherpere redactionele controle nodig. Nogal een tijdrovend proces, dat volgens hoofdredacteur Bárbara Gallego en chef Digitaal Rocío Barquin handiger moest kunnen. Zonder programmeerervaring knutselden ze in een weekend de oplossing in elkaar. OrtiBot, een afgeleide van het woord ‘ortiva’, ofwel: iemand die inflexibel en streng is. Toepasselijk. OrtiBot legt scripts voor socialmediavideo’s naast de richtlijnen van platformen van Meta en TikTok en geeft aan waar richtlijnen mogelijk overtreden worden.

4. Alledaagse strubbelingen
Vaak slaan mensen ook aan het vibecoden om kleine, alledaagse onhandigheden op te lossen. Joe Amditis (Center for Cooperative Media) maakte een plugin die automatisch links inkort, zodat je bit.ly niet meer nodig hebt. Developer Simon Willison maakt een tooltje waarmee hij offline websites kan integreren in presentaties, zodat hij niet afhankelijk is van een werkende internetverbinding. En zo is er natuurlijk veel meer te bedenken. Typische low stakes (zonder privacygevaren of grote gevolgen als er iets mis gaat) waar je al doende veel van opsteekt.

Zelf aan de slag?
- Begin met de low stakes als je gaat bouwen zonder te begrijpen wat er gebeurt onder de motorkap. Geen gedoe met privacy of veiligheidsrisico’s, om maar wat te noemen. Als mijn scraper een AI-artikel mist (en dat doet hij), geen man overboord.

- Leer de taal (bijvoorbeeld hier) en verdiep je in de infrastructuur en terminologie. Als je grotere dingen gaat bouwen, loop je anders vast.

- Deel je prompts op in deeltaken. Als er ergens iets misgaat, weet je tenminste waar.

- Begin klein. Oefen bijvoorbeeld eerst met simpele formules.

- Hou een project log bij zodat je kunt reproduceren welke stappen je precies gezet hebt. Hoe complexer je projecten worden, hoe belangrijker.

- Zoek de frictie op: Fabienne Meijer(De Durfredactie) maakt de terechte opmerking dat vibecoden een belangrijk stukje frictie dreigt weg te nemen.

“Door generatieve AI kunnen we nu sneller ‘werkende’ prototypes maken dan ooit tevoren. Hiermee verdwijnt een behoorlijke hoeveelheid nuttige frictie. Sneller oplossingen genereren is alleen zinvol als het de juiste oplossingen zijn.”

Denk dus na over het probleem dat je wil oplossen en doe dat vooral vanuit het oogpunt van je publiek. Kortom, denk soms eens iets meer als productmanager in plaats van auteur, adviseert Pete Pachal.