X wil jurist en technologie-expert Danny Mekić mededelingsverbod opleggen

X weigert al twee jaar lang inzage te geven in de persoonsgegevens van Mekić. X, dat wordt bijgestaan door het Amsterdamse advocatenkantoor Brinkhof, vraagt het gerechtshof om een spreekverbod over persoonsgegevens die X tot nu toe achterhoudt. Op overtreding staat een gevangenisstraf. In aanvulling vraagt X om een dwangsom.

X draagt als reden aan dat Mekić over de zaak zou hebben gesproken tijdens een college aan de Universiteit Leiden, en dat journalisten aanwezig waren bij een openbare zitting in februari 2025 van de voorzieningenrechter te Amsterdam, tijdens een procedure die X was gestart tegen Mekić. 

“Dat journalisten aanwezig zijn bij een openbare zitting mag in een democratische samenleving géén argument vormen om te verzoeken een betrokken partij - welke partij dan ook - een mededelingsverbod op te leggen”, laten de NVJ en het Persvrijheidsfonds in een gezamenlijke verklaring weten. 

“Wordt die argumentatie geaccepteerd, dan zou een chilling effect ontstaan, waardoor procespartijen niet langer met journalisten durven te praten of hun aanwezigheid tijdens openbare zittingen uit de weg proberen te gaan, uit angst dat berichtgeving over de zaak later aanleiding kan vormen om die partij een mededelingsverbod op te leggen.”

Fundamentele rechten
Maar de twee organisaties vrezen ook dat een mededelingsverbod journalisten en wetenschappers kwetsbaar zou kunnen maken “voor juridische intimidatie, en nog een ander chilling effect veroorzaken, namelijk dat zij uit angst voor repressieve maatregelen zullen afzien van het uitoefenen van hun eigen fundamentele rechten.”

“Of, als zij daar niet vanaf zien, worden bedreigd in de uitoefening van andere fundamentele rechten, zoals het recht op vrijheid van meningsuiting en hun academische vrijheid. Dit is wat het Persvrijheidsfonds en de NVJ betreft volstrekt onacceptabel acht in een democratische rechtsstaat.”

Massasurveillance en onrechtmatige advertenties
De zaak begon toen Mekić in oktober 2023 op zijn X-account een opiniebijdrage deelde, die hij voor de Volkskrant schreef. Daarin bekritiseerde hij een advertentiecampagne van de Europese Commissie op X voor Europese plannen om kinderporno te bestrijden. Die maatregelen zouden volgens hem te ver gaan en massasurveillance mogelijk maken.  Bij die advertentiecampagne werden volgens hem onrechtmatig persoonsgegevens verwerkt. De Europese privacytoezichthouder heeft zijn bevindingen inmiddels bevestigd.

Na het delen van dat artikel was het account van Mekić ineens onvindbaar voor andere gebruikers.

X weigert inzage
Mekić wilde de juistheid en rechtmatigheid van de verwerking van zijn persoonsgegevens controleren en eiste inzage in de gegevens over hem. X weigerde inzage te geven, en daarom stapte hij naar de rechter. Die gaf X vorig jaar opdracht om alsnog binnen een maand volledig te reageren op het inzageverzoek, met een dwangsom van 4000 euro voor elke dag dat dit niet gebeurt, zonder maximum.

Omdat X niet aan het bevel van de rechtbank voldeed, liet Mekić afgelopen december een deurwaarder naar X gaan, om door te geven dat het bedrag inmiddels was opgelopen tot 344.000 euro. Mekić zegde daarbij ook toe dat hij voorlopig geen beslag zou leggen, omdat X in beroep was gegaan en die zaak nog liep.

Daarop stapte X alsnog naar de rechter. Het bedrijf wilde in een kort geding dat de rechtbank de dwangsommen zou opheffen, en dat Mekić geen aanspraak meer op het geld zou mogen maken. Als hij dat wel doet, zou hij zelf een dwangsom moeten krijgen.

Daar ging de Amsterdamse rechtbank niet in mee. Omdat Mekić voorlopig geen beslag legt, is een verbod op beslaglegging niet nodig. Als hij dat wel doet, kan X alsnog een zaak beginnen.

X zei “al het mogelijke” te hebben gedaan om Mekić de informatie te geven waar hij om vroeg. De dwangsommen zouden daarom niet gepast zijn. Maar daar is het hoger beroep voor. De rechtbank vindt bovendien dat X “wel kán, maar niet volledig wíl voldoen” aan het inzageverzoek. Sindsdien weigert X nog steeds om inzage te geven.