‘Wob-verzoek gratis voor journalisten’
Gemeenten mogen journalisten in Wob-zaken geen legeskosten in rekening brengen. Het sturen van nota’s voor uitzoekwerk is in strijd met de wet. Dit zegt advocaat-generaal IJzerman in een advies aan de Hoge Raad.
Dat er na verzoeken op grond van de Wet openbaarheid van bestuur kosten voor kopietjes mogen worden berekend, staat niet ter discussie. Vraag is echter of bestuursorganen leges (een vorm van belasting) in rekening mogen brengen voor zoekwerk door ambtenaren. Met name de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) propageert dat.
Het leidde de afgelopen jaren na Wob-verzoeken door journalisten tot tal van forse rekeningen en vervolgens tot een serie rechtszaken. Meerdere rechtbanken en ook het gerechtshof in Den Bosch stelden dat legesheffing niet is toegestaan. Maar de belastingkamer van het hof in Den Haag kwam in een zaak waar RTL bij was betrokken, tot de slotsom dat het wel mag. En zo ligt de principiële kwestie thans op het bordje van het hoogste rechtscollege, de Hoge Raad.
In de kern gaat het daarbij om het volgende: in artikel 229 van de Gemeentewet staat dat een gemeente rechten kan heffen ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De Hoge Raad heeft in eerdere uitspraken aangegeven om welke diensten het daarbij mag gaan.
Geleverde diensten moeten verband houden met een individualiseerbaar belang. Als dat niet het geval is, dan blijven de kosten binnen het publieke domein en dus voor rekening van de gemeente.
In het kader van de Wob staan openbaarheid en het algemeen belang voorop. Bovendien staat nadrukkelijk in de Wob dat de informatieverzoeker geen belang hoeft te stellen. In zijn recent aan de Hoge Raad uitgebrachte advies (www. rechtspraak LJN BX0945) zegt advocaat-generaal mr. R.L. IJzerman dat dit in ieder geval niet valt te rijmen met het heffen van leges aan een vertegenwoordiger van de media.
Het wachten is nu op het oordeel van de Hoge Raad. Overigens hebben voormalig minister Donner en ook zijn opvolgster Spies zich tegen het heffen van leges in Wob-zaken gekeerd. Spies bereidt een wijziging van de Wob voor waarin dat nadrukkelijk komt te staan. Het hangt van de Hoge Raad af of die wetswijziging nodig is.
Praat mee
4 reacties
Bart Brouwers, 18 juli 2012, 13:27
Maar wie is journalist? Of beter nog: wie is *geen* journalist? :-)
Arthur Maandag, 18 juli 2012, 14:20
Op jouw vraag, Bart, gaat IJzerman niet in. En dat is op zich ook niet heel vreemd. De advocaat-generaal doet zijn werk en laat in dat kader zijn licht schijnen op twee concrete rechtszaken waarbij RTL als bedrijf partij is en betrekt daarbij wat RTL met de te verkijgen informatie doet. En dat is het informeren van het publiek, in dit geval over vergoedingen van gemeentelijke bestuurders. Met andere woorden: RTL was journalistiek bezig.
Tuinstra, 18 juli 2012, 15:09
Het is te hopen dat de Hoge Raad zich niet alleen door een zaak laat leiden, maar ook een principe uitspraak doet. Als ze zich laat leiden door de grondwet dan kan ze geen onderscheid maken tussen journalisten en andere burgers - als dat al praktische mogelijk is, zoals Bart Brouwers al suggereert.
Natuurlijk is het in rekening brengen van niet-directe kosten absurd. Moet je voor een uitkering, dan ook de ambtenaar gaan betalen, die je dossier doet?
dirkmjk, 18 juli 2012, 18:13
Ik lees in het advies niet dat alleen voor journalisten zou gelden dat je geen leges hoeft te betalen - hoogstens dat het voor journalisten gemakkelijker is om een algemeen belang aan te tonen.