Wat zijn je rechten en plichten als je een politieperskaart hebt?

Journalist Chris Klomp meldde op X (voorheen Twitter) dat er die bewuste zaterdag foto’s van perskaarten zijn gemaakt.

Politie fotografeert perskaarten, met name van journalisten die werken met internationale kaarten. Er wordt om politieperskaarten gevraagd #Utrechtsebaan

— Chris Klomp (@chrisklomp) September 30, 2023

Beroepsvereniging NVJ heeft geen meldingen gehad. Bij navraag bij de Buitenlandse Persvereniging in Nederland bleek dat er een journalist was gevraagd om weg te gaan, maar toen hij aangaf dat hij aanwezig was als journalist kon hij verder werken.

Bij eerdere demonstraties van XR begin dit jaar werd journalisten het werk onmogelijk gemaakt en tot twee keer toe werden er zelfs journalisten gearresteerd. 

De NVJ liet toen weten dat een perskaart in principe genoeg is om als journalist je werk uit te mogen voeren. Dus wat mag je wel en niet met een perskaart?

Leidraad
Met een politieperskaart kunnen journalisten, wanneer het mogelijk is, hun werk doen op plaatsen waar het publiek niet kan worden toegelaten. In beginsel wordt er door de politie van afgezien een journalist aan te houden, die aanwezig is bij een kraakactie, ontruiming, protestactie of demonstratie, indien deze zich als journalist kan legitimeren (bijv. door middel van de landelijke politieperskaart) en als hij/zij zich onthoudt van daden die niet geacht kunnen worden samen te hangen met zijn beroepsuitoefening, aldus de leidraad over de positie van de pers bij politieoptreden.

Maar de politieperskaart is géén vrijbrief. Als er bijvoorbeeld ordemaatregelen tegen alle aanwezigen ter plaatse worden getroffen moet een journalist die maatregelen ook opvolgen. En belangrijk: hulpdiensten mogen ook niet gehinderd worden. Dus als je gevraagd wordt je te legitimeren, zoals zaterdag 30 september gebeurde bij de XR-blokkade op de A12, dan moet je dat gewoon doen.

‘Onduidelijkheid’
In dit specifieke geval op 30 september was er ‘bij collega’s onduidelijkheid over of ze inderdaad te maken hadden met pers’, aldus de woordvoering van de politie Den Haag. Als politie twijfelt of ze daadwerkelijk met een journalist te maken hebben dan nemen ze contact op met hun communicatie-afdeling. ‘Wij kennen heel veel journalisten en kunnen al snel uitsluitsel geven. Het helpt dan wel als wij een foto van de perskaart kunnen zien. Bij twijfel nemen wij contact op met de NVJ. Wij geven onze collega’s ook altijd mee dat als er “problemen” zijn met journalisten dat ze ons moeten bellen zodat wij kunnen bemiddelen’, aldus Henriëtte de Wilde, communicatieadviseur de politie.

Journalisten die problemen ervaren ook al zijn ze in bezit van een politieperskaart kunnen dat melden bij journalistieke beroepsorganisaties als de NVJ, PersVeilig , maar ze kunnen ook klachten indienen bij de korpsleiding, de burgemeester of de officier van Justitie, afhankelijk van de situatie waar ze mee te maken hebben. Een paar van die situaties zijn ook beschreven in de leidraad.