Vereniging van Onderzoeksjournalisten aan hoofdredacties van VPRO en HUMAN: ‘Verwijder geen journalistieke producties’

De hoofdredacties van de VPRO en Human besloten in december vorig jaar een reeks publicaties van Argos offline te halen. In de reeks, getiteld ‘Het verhaal van Lisa’, vertelt een moeder hoe haar dochter jarenlang misbruikt zou zijn door haar vader en een groep mannen. Geen van hen wordt bij naam genoemd. Toen de moeder in latere media-uitingen de naam van de man wél noemde, leverde dit haar een veroordeling voor smaad te staan.

Dit vonnis, samen het met het feit dat enkele complotdenkers met het verhaal aan de haal gingen, noopte de hoofdredacties tot het verwijderen van de publicaties. Dit werd gedaan met een korte disclaimer: ‘Met de wijsheid van nu hadden we, ondanks de overtuigende getuigenverklaringen in deze uitzending, hogere eisen moeten stellen aan hard bewijs’. De reeks artikelen zijn gemaakt door Huub Jaspers en Sanne Terlingen, beiden lid van de VVOJ.

De Volkskrant wijdde niet veel later een artikel aan de zaak. In het Volkskrantartikel zeggen de hoofdredacteuren dat er in de uitzending ‘geen dingen [zitten] die aantoonbaar niet kloppen’ en dat zij geen reden zien tot het offline halen van de publicaties. Toch gebeurt dat op dezelfde dag wel.

Daarop schrijft het bestuur van de VVOJ aan de hoofdredacties van de twee omroepen: ‘Het verwijderen van publicaties gaat in tegen codes die kwaliteitsmedia hanteren. Tenzij er sprake is van ernstige nalatigheid, grove fouten of vervalsing (zoals het verzinnen van bronnen), worden journalistieke producties niet ‘verwijderd’. Je rectificeert fouten, voegt nieuwe feiten of inzichten toe, plaatst er eventueel een leeswijzer bij en nuanceert, indien nodig, eerdere berichtgeving, maar je onttrekt die berichtgeving niet aan het publieke en maatschappelijke debat’.

‘Journalisten moeten bij risicovolle onderzoeken, vóórdat ze hun verhaal publiceren, kunnen rekenen op goede begeleiding en kritisch toezicht door hun eind- of hoofdredacteuren. Dat is in dit geval aantoonbaar en zorgvuldig gebeurd. Daarbij is zelfs een gespecialiseerde externe advocaat ingeschakeld.’ De VVOJ noemt het daarom ‘des te vreemder’ dat de VPRO en Human nu - enkele jaren later - alsnog besloten om de reeks publicaties offline te halen.

‘Wij vragen de leiding van VPRO/HUMAN de verwijderde publicaties opnieuw online te zetten en, indien nodig, te voorzien van rectificatie, nieuwe inzichten, commentaren en/of een leeswijzer’, concludeert Evert de Vos namens het bestuur van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ).

De NVJ steunt Jaspers en Ter Lingen volledig in deze kwestie en onderschrijft de brief.

Een woordvoerder van de VPRO laat desgevraagd weten niet te willen reageren op de open brief van de VVOJ en verwijst naar een eerdere reactie van de hoofdredacteuren van de VPRO en HUMAN uit december van vorig jaar.