Speelbal van de medialogica
Gastcolumnist Willem Breedveld is columnist van dagblad Trouw
Het is overdreven om niet te zeggen krankjorum om de enorme impact van gebeurtenissen in de Goudse wijk Oosterwei en in de financiële wereld op het conto van de media te schrijven. Een Tweede Kamer die in Gouda een in brand staand Nederland ontwaart, is daarvoor echt zelf verantwoordelijk. En je kunt het de media ook niet kwalijk nemen dat ‘ín het nieuws over de kredietcrisis de toonzetting van vrees en crisis de boventoon bleef voeren’, met alle gevolgen van dien, zoals de communicatiedeskundigen Jan Kleinnijenhuis en Wouter van Atteveld in Trouw van 18 oktober vaststellen.
Toch is het op zichzelf niet zo vreemd dat De Rode Hoed in een in samenwerking met Trouw opgezette debatcyclus over crisisverschijnselen in de democratie deze week ook één avond heeft uitgetrokken voor de rol van de media. De belangrijkste reden is dat de media zijn uitgegroeid tot een formidabele kracht. Zelfs in die mate dat sommige wetenschappers zeker menen te weten dat we inmiddels in een mediacratie leven. In een wereld dus waarin niet de werkelijkheid zelf (voorzover we die al kunnen kennen) de gang van zaken dicteert, maar de door de media opgeroepen werkelijkheid.
Veruit de interessantste vraag is, wie of wat deze macht beheerst? Zijn dat journalisten die voor het grootste deel tekenen voor de inhoud? Zijn dat personen en/of instellingen die de media in eigendom hebben? Zijn dat de kijkers/luisteraars en lezers die op grond van hun mediagebruik indirect bepalen wat er in de mediawereld te koop is? Of wordt het mediawereldje, net als in de gewone wereld, inmiddels domweg beheerst door de logica van de markt, i.c. de medialogica?
Ik hou het op het laatste. De media zijn in hoge mate speelbal geworden van een meedogenloze media¬logica. Zij zijn meegegaan in een trend waarin de logica van de markt dominant is geworden. Die dominantie heeft het mediawereldje enorme impulsen gegeven. Het is er in menig opzicht rijker, beter en welvarender van geworden. En dankzij deze logica hebben de media zich hier kunnen ontworstelen aan de greep van de politieke klasse en het establishment. Maar het ging uiteindelijk ook ten koste van een gevoel van verantwoordelijkheid voor de publieke zaak. En zoals we inmiddels in de financiële sector kunnen waarnemen: zonder gevoel voor verantwoordelijkheid, zonder enig moreel besef, is de markt op drijfzand gebaseerd.
Praat mee