Vrije media zijn onmisbaar voor bereiken millenniumdoelen

Het is inmiddels een klein decennium geleden dat de VN acht millenniumdoelen formuleerden. Het ging daarbij o.a. om het uitbannen van extreme armoede, het verminderen van kindersterfte, universele basiseducatie en de bescherming van een duurzaam leefmilieu. Voor de verlenging van de afspraken in 2015 zijn nieuwe en ambitieuze doelen aan de agenda toegevoegd, waaronder de vrijheid van meningsuiting en vrije pers. Dit stuit op bezwaren van landen, waar meningsuiting en pers aan banden liggen. Vijf internationale omroepen, waaronder RNW, doen sindsdien een klemmend beroep op de onderhandelaars om de urgentie van dit onderwerp niet te onderschatten.

Persvrijheid lijkt misschien minder belangrijk naast immense doelstellingen als het beëindigen van armoede of het zekerstellen van duurzaam energiegebruik. Het lijkt een extraatje, voor als doelen als voedselveiligheid en sanitaire voorzieningen zijn verwezenlijkt. Immers, wanneer je honger hebt kies je voor mais of rijst en niet voor een krant of een mobieltje. Het is welhaast verleidelijk om het vrije woord tijdens de onderhandelingen als wisselgeld te zien.

Als internationale omroepen zouden wij dat een volstrekt verkeerde keuze vinden. Wij geloven dat free speech een absolute voorwaarde is voor een duurzame en rechtvaardige ontwikkeling van samenlevingen. China en Saoedi Arabië bewijzen dat economische groei alleen onvoldoende is voor democratisering en respect voor fundamentele rechten. Nigeria bewijst dat het inruilen van een militaire voor een burgerlijke elite zonder een brede beweging van geïnformeerde en betrokken burgers de vooruitgang beperkt. Om het gevecht tegen armoede, voor duurzame ontwikkeling en voor een goed en transparant bestuur te kunnen winnen is een klimaat van vrije meningsuiting en vrije toegang tot informatiebronnen noodzakelijk. De media verschaffen de informatie over de prijs van mais, over hoe je mais moet verbouwen en verkopen. En bieden een podium waar je corruptie of prijsopdrijving aan de kaak kunt stellen.

We hebben het geluk te leven in een tijd waarin informatie door nieuwe mediatechnologie toegankelijk is geworden. Een tijd waarin informatie doorlopend wordt uitgewisseld en in alle richtingen stroomt. Over grenzen heen, dwars door censuur.  Niet langer zit het publiek voor de radio. Jonge mensen in Afrika, de Arabische wereld, China en Latijns Amerika hebben tegenwoordig een mobiele telefoon in handen en nemen actief deel aan het debat via sociale media. Zij slaan oude media over en bewegen zich soepel in de online wereld, de wereld waarin zij zowel consumeren als produceren. Ze gebruiken media niet om reacties te geven op uitzendingen of artikelen, ze zijn medebepalers van de journalistieke agenda en van het maatschappelijk debat. Zij zijn gelijkwaardige partners. De dialoog gaat niet over content, dialoog ís de content.

Voor Nederland gaat het bij nieuwe toepassingen om zaken als Netflix, om stemmen bij The Voice of om het actuele weerbericht. In Saoedi Arabië (nr. 164 op de lijst van 180 landen op de Press Freedom Index van Reporters without Borders) draait het om eerlijke informatie over seksualiteit. En in China om informatie over corruptie of religie.

Wij vinden het de normaalste zaak van de wereld dat Lucky TV grappen maakt over de piepende strakke broek van Hare Majesteit Maxima of over de striptease act die Zijne Majesteit Willem Alexander de verzamelde wereldleiders aanbiedt. Maar Nederland staat dan ook op nummer 2 van de Press Freedom Index. In Marokko of Thailand ga je daarvoor de cel in.

Persvrijheid gaat niet meer alleen om het produceren van informatie, maar ook om het creëren van de fysieke en digitale ruimte om opvattingen te vormen en uit te dragen. Daaraan bijdragen is van groot belang in die regio’s waar vrijheid wordt beperkt door censuur, door politieke belangen of door religieuze taboes. Dat is wat RNW doet, samen met collega-organisaties wereldwijd.

Wij geloven in free speech en niet in censuur, in Lucky TV en niet in het Turkse verbod van Twitter. We gaan uit van vertrouwen in burgers en zijn niet bang voor debat. Ook als je het niet met elkaar eens bent, kun je het er over eens zijn dat je meningsverschillen bespreekt en over de manier waarop je dat doet. Een bezoeker van onze website over het strafproces tegen Ivoriaanse ex-leider Gbagbo, maakte het in één zin duidelijk. Hij schreef: ‘We may not share our opinions, but we share this approach to discuss them.’ Daar gaat het om bij mediavrijheid: we denken niet allemaal hetzelfde, maar we voeren een open discussie waardoor ontwikkeling mogelijk is. Voor het bereiken van de millenniumdoelen zijn vrije media dus onmisbaar.

In het kader van de Internationale Dag van de Persvrijheid organiseert Unesco op maandag 5 en dinsdag 6 mei in Parijs de conferentie ‘Media Freedom For a Better Future: Shaping the Post-2015 Development Agenda’. Robert Zaal, directeur van Radio Netherlands Worldwide (RNW), spreekt tijdens deze conferentie namens de Global Alliance of International Broadcasters, waarvan ook onder andere BBC Global News en Deutsche Welle deel uitmaken.