Sommatie naar Meta: ‘Stop met schenden auteursrechten’

De inzet van het collectief is drieledig: stoppen met het gebruik van illegale datasets, geen AI-modellen aanbieden in Europa die daarop zijn gebaseerd, en in gesprek gaan over een eerlijke, collectieve regeling voor de vergoeding van auteurs.

Meta heeft bij de ontwikkeling van AI-Modellen onrechtmatig gebruik gemaakt van auteursrechtelijk beschermd materiaal. Dat heeft Meta ook in het LLaMA-whitepaper bevestigd. Zo wordt bijvoorbeeld het illegale Books3 gebruikt.

“Wij zijn niet tegen taalmodellen, maar de AI-industrie is een miljardenbusiness, die nu het werk van schrijvers, vertalers en journalisten illegaal gebruikt en overneemt”, zegt Liesbet van Zoonen, voorzitter van de Auteursbond. “Dat moet stoppen. Het is niet meer dan logisch dat ze gaan betalen. Auteurs zijn geen gratis grondstof voor AI.”

Zonder ons werk, geen AI - Thomas Bruning, NVJ

Vergoedingen zijn niet gegarandeerd
Boeken, artikelen en andere teksten zijn zonder toestemming door Meta gekopieerd en verspreid. Hier hebben de makers geen toestemming voor gegeven en geen vergoeding voor gekregen.

Terwijl het gebruikmaken van datasets wel op een ethische manier ingericht kan worden. Het Nederlandse GPT-NL gebruikt bijvoorbeeld materiaal afkomstig van nieuwsmedia, na een overeenkomst met deze partijen te hebben gesloten. Hierbij krijgen media een vergoeding en inspraak in het project.

Die vergoeding is volgens de initiatiefnemers echter niet gegarandeerd. Maar deze kwestie is geen nationaal vraagstuk en vereist een fundamentele en langdurige aanpak. Met behulp van de sommatie moeten daarom juist alle AI-aanbieders voldoende transparantie en vergoeding voor makers garanderen.

NVJ: zonder ons werk, geen AI
Thomas Bruning, algemeen secretaris van de NVJ, voegt toe: “Zonder ons werk, geen AI. Een eerlijke vergoeding is hard nodig om journalisten en schrijvers hun werk te kunnen laten voortzetten. Hun werk is onmisbaar voor de ontwikkeling en innovatie van taalmodellen. Zonder die basis verliezen deze modellen hun relevantie en kwaliteit.”

De sommatie is door de NVJ, Lira en Auteursbond gezamenlijk verstuurd, omdat de organisaties duizenden auteurs vertegenwoordigen. Vanwege de manier waarop AI-modellen zijn ingericht is een individuele aanpak per schrijver in de praktijk niet mogelijk, maar collectief wel.

Volgens de drie partijen heeft de sommatie een ander doel dan de Europese AI Act en draait hun actie vooral om het naleven van het geldende auteursrecht. Dit recht behoudt zijn volledige functie, naast de invloed van de AI Act die er vooral op toeziet dat de risico’s van AI-systemen gereguleerd worden.

Als Meta het overleg afwijst, volgt een collectieve procedure bij de rechter. Hoe snel dat in werking gesteld wordt, hangt onder meer af van de processtrategie en of het Hof van Justitie zogeheten prejudiciële vragen ontvangt. De initiatiefnemers zijn zich ervan bewust dat dit geen kort traject is, maar wijzen erop dat zij principiële vragen stellen met een grote maatschappelijke invloed.