Raymond van Mil: ‘Als er iets gebeurt op een podium moet ik toeslaan’

Mykki Blanco
‘De foto die ik van hem maakte op het Milk­shake Festival in 2016 is een van mijn favorieten. Mykki is een queer rasartiest en je ziet op de foto hoe hij helemaal opgaat in zijn eigen show. Aan de zijkant van het podium stond een groot olievat dat hij tijdens zijn show opeens oppakte en boven zijn hoofd hield. Die dag schoot ik analoog en dan kun je geen eindeloze rij foto’s maken. Als ik analoog foto­grafeer kijk ik heel geconcentreerd naar alles wat er gaande is. Wanneer ik het juiste moment aan voel komen, sta ik klaar. Want als er iets gebeurt op een podium moet ik toeslaan. Ik ben er trots op dat ik die momenten zelden mis.’

Gespiegeld
‘Fotografie is voor mij niet alleen een weergave van wat ik zie. Ik vind het mooi om verschillende dingen te doen met beeld door bijvoorbeeld te spelen met technieken. In mijn Rotterdamse appartement heb ik een kamer ingericht als doka en daar zit ik graag. Ik wilde weten wat het effect zou zijn als ik de foto van DJ Niiomi zou spiegelen. Dus heb ik het papier na de eerste exposure in mijn doka teruggedaan in het donker, het negatief omgedraaid en nog een keer afgedrukt. Daardoor is het alsof ze naar zichzelf kijkt, dat vind ik heel krachtig. Door die techniek komt ze voor mij nog meer tot leven.’

Saudi-Arabië
‘In 2022 ging ik voor de organisatie Vibelab naar een festival in Saudi-Arabië waar de eerste stappen werden gezet om daar het nachtleven open te gooien. Het leek me fascinerend omdat het land natuurlijk verre van vrij is. De sfeer op dat event was uniek. Je voelde de opwinding bij iedereen die aanwezig was. Ik fotografeerde de artieste Yaram. Zij viel me meteen op. Ze droeg een grote cowboyhoed en kijkt heel open de camera in, zonder haar best te doen. Voor mij staat zij symbool voor het speciale gevoel dat ik daar ervaarde. Uitgaan wordt nog weleens gezien als escapisme maar op dat festival zag ik dat het nachtleven zoveel meer is. De connectie tussen mensen tijdens het uitgaan - door te dansen en je uit te leven - zorgt voor verbinding en brengt iedereen bij elkaar.’

Selfmade
‘Ik ben opgevoed in een gezin waar een do-it-yourself-mentaliteit heerste. Mijn vader was houtbewerker en leerde mij dat ook. De houten kasten en tafels in mijn appartement heb ik allemaal zelf gemaakt. Als we iets wilde leren of begrijpen moesten we er volgens hem gewoon aan beginnen. Dat heb ik altijd onthouden. Of het nu uitgebreid koken is of versterkers ombouwen: ik vind het heerlijk om dingen te creëren. Ook fotografie heb ik me op die manier eigen gemaakt. Het is goed blijven kijken, kritisch zijn op je eigen werk en doorgaan.’

Opleiding
‘Mijn ouders hebben mij volledig vrijgelaten. Dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat mijn broers zeven, tien en elf jaar ouder zijn. Zij puberden in de jaren 70 en hadden alles wel zo’n beetje uitgevochten. Mijn ouders vonden het niet erg dat ik op mijn 18de, ná mijn havo­diploma, niet verder ging studeren. Achteraf natuurlijk best vreemd. Terugkijkend op die periode was het natuurlijk veel verstandiger geweest als ik een opleiding was gaan doen. Tegelijk geloof ik ook dat een papiertje niet belangrijk is als je creatief werk doet. Je moet gewoon je best doen en mooie dingen maken.’

VICE
‘Ik had een vrij brutaal mailtje gestuurd naar VICE. Daarin schreef ik dat het niveau van de Nederlandse eventfotografie nog niet de Amerikaanse klasse had en dat ik wel wilde proberen om daar iets aan te doen. Op dat moment verdiende ik mijn geld als grafisch vormgever en fotografeerde ik wat als hobby. Dat werk vond ik nog steeds leuk, maar ik was het zitten aan een bureau nogal zat.

Bij VICE mocht ik beginnen als vrijwilliger. Ik ging naar een extravagant feestje in een kelder. Ik had er meteen lol in. Die wilde feesten vastleggen bleek me helemaal te liggen. De redactie was net zo enthousiast. Later ben ik steeds meer betaald werk voor ze gaan maken.Ieder weekend fotografeerde ik op clubs en feestjes. Het is treurig dat VICE nu gestopt is.’

Zwart-wit
‘Je moet kritischer zijn als je in zwart-wit fotografeert. Zonder kleur moet de foto blijven spreken vind ik. Dus dat is een extra uitdaging. Die foto’s moeten grafisch interessant zijn, met mooie lijnen. Tegelijk is het qua beeld vaak rustiger. Zo doe ik bijvoorbeeld vrijwel alle concerten in zwart-wit, simpelweg omdat de kleuren op een podium alle kanten uitvliegen. Die lichttechniek is voor de fotografie afschuwelijk. In zwart-wit mis je die ruis van lichten en krijgt de artiest alle aandacht.’

Cameravrees
‘Na corona was dat op z’n ergst. Toen waren mensen meer op hun hoede voor fotografen. Vooral jongeren. Waar dat door komt weet ik niet goed. Wel weet ik dat het belangrijk is om geduld te hebben in het nachtleven. Je moet niet meteen gaan fotograferen als mensen vers binnenkomen, maar wachten tot de sfeer er echt inzit. Door mijn lens zoek ik naar actie en interactie. Het liefst leg ik dingen vast die spontaan gebeuren. Vooraf vraag ik nooit om toestemming maar het is voor mij geen probleem als iemand bezwaar heeft. Soms helpt het om de foto’s van tevoren te laten zien. Maar ik vind het geen ramp om een beeld te verwijderen als iemand er niet blij mee is. Dat onderlinge begrip is belangrijk, ik ben geen harde nieuwsfotograaf.’

Helden
‘Een van mijn helden is de Amerikaan Daniel Arnold. Hij is misschien wel de beste straatfotograaf van dit moment en is groot geworden via Instagram. Zijn foto’s zijn ogenschijnlijk heel casual maar er zit een hele wereld achter. Sommige straat­fotografen hebben de neiging om mensen als een soort dingen te zien die ze mooi willen positioneren. Hij doet dat niet, hij legt het leven vast. Inmiddels werkt hij ook jaarlijks voor het Met Gala. Daar fotografeert hij beroemdheden heel losjes, waardoor je een andere kant van ze ziet. Ik vind zijn werk fantastisch en verrassend. Een andere fotografieheld is Dana Lixenberg, die belachelijk mooie portretten maakt. Rustig en levendig tegelijk.’

Flitsen
‘Ooit heb ik besloten dat er maar twee opties zijn. Of recht vooruit flitsen of gebruik maken van het licht dat er al is. Ik kan echt woest worden van foto’s in media waarbij je ziet dat er onnatuurlijk licht is gebruikt. Dat lampen tegen elkaar in flitsen waardoor er dubbele schaduwen ontstaan vind ik zo lelijk. In mijn werk zul je dat nooit zien.’

Bruiloften
‘Een bruiloft is een film. Wanneer ik als bruiloftsfotograaf werk heb ik na een uur het gevoel dat ik iedereen ken. Het zijn dagen die fantastisch zijn of ongemakkelijk. Mij maakt dat niet uit, ik vind de dynamiek tussen mensen altijd fascinerend. Je voelt de liefde of juist niet, ziet de onderlinge spanningen en hoort soms pijnlijke speeches. De meeste mensen willen hun bruiloft netjes laten verlopen, maar met de tijd en alcohol komt uiteindelijk toch het ware karakter van iedereen naar boven. Als fotograaf sta ik daar middenin. Ik ben sociaal en maak contact met iedereen. Een oud-collega van VICE zei eens: jij bent geen fly on the wall, maar meer een vlieg in de soep. Dat vond ik wel een goeie.’

Budgetten
‘Het is mooi om voor journalistieke media te werken, maar die betalen het minst van al mijn opdracht­gevers. Voor mij balanceert het een beetje uit omdat ik gewoon veel soorten klussen doe. De ene dag sta ik te fotograferen op de Comic Con voor de Volkskrant, de volgende dag weer op een bedrijfs­evenement en ’s avonds doe ik nog een feestje. Ik wil afwisseling, dus voor mij is dat geen conflict. Wel zou ik graag meer documentair werk gaan maken, maar daar iets mee verdienen lijkt me lastig. Al moet ik dat misschien gewoon eens gaan proberen.’