Opinie: Kijk eens in de spiegel, Europa als baken van democratie en rechtsstaat?

Ik lees de zoveelste column over wat Europa’s antwoord moet zijn op Trumps autoritaire invloeden en ik denk: genoeg geluld!

Kijk eens in de spiegel. Europa als baken van democratie en rechtsstaat?

Veel van die Europese waakhondjournalistiek - waar ze met minimale budgetten journalistieke bergen verzetten terwijl bereik en inkomsten door overheid en algoritmes worden gesmoord - staat inmiddels op omvallen.

Terwijl het Nederlandse journaille in de aanloop naar de EU-verkiezingen van 2024 was afgeleid door Haagse ophef, was hét politieke machtsblok in Brussel, de Europese Volkspartij van Ursula von der Leyen, druk doende om maatschappelijke organisaties monddood te maken. De centrumrechtse politici gaven NGOs de schuld van Qatargate (met kilo’s boter op het hoofd omdat de EVP zélf jarenlang anti-corruptiemaatregelen tegenhield), ze zijn bezig - hand in hand met extreemrechts - met leugens hun fondsen af te kappen én er liggen plannen om maatschappelijke inspraak bij wetgeving in te perken.

Ook journalisten wordt het leven zuur gemaakt. De politieke top mijdt interviews, woordvoerders beantwoorden geen vragen, documenten worden niet vrijgegeven. Als Follow the Money EU beschrijven we dit met EUobserver en Investigate Europe in onze nieuwsbrief.

‘Hoe onze pers zich laat hersenspoelen’
Echter, toonzettende Europese media maken hier amper gewag van. Die hebben vooral oog voor wat er aan de ándere kant van de oceaan gebeurt. De Amerikaanse Brussel-correspondent Dave Keating beschrijft dit in zijn nieuwe boek ‘The Owned Continent’ treffend: hoe onze pers zich laat hersenspoelen door Angelsaksische media - en al wat The Economist of The New York Times neerpennen als hoogste journalistiek zien, tot de ver-van-huis-beschouwingen over Europa aan toe.

Intussen nemen zelfbenoemde Europese kwaliteitskranten - zoals in de lage landen aangevoerd door Mediahuis nv en DPG Media IT - alsook de NPO, niet de moeite om te zien naar de scherpe Europa-journalistiek van eigen bodem: zoals van IrpiMedia of VSquare (zie overzichtskaart).

Veel van die Europese waakhondjournalistiek - waar ze met minimale budgetten journalistieke bergen verzetten terwijl bereik en inkomsten door overheid en algoritmes worden gesmoord - staat inmiddels op omvallen. De reden: Amerikaanse steun en filantropie stoppen en de meeste superrijke/invloedrijke Europeanen zijn te kortzichtig of zelfzuchtig om te investeren in hun eigen (lucratieve) open samenleving.

Niettemin strijden deze waakhonden dagelijks tegen de klippen op om daadwerkelijk verandering te bewerkstelligen. Niet pas sinds Trump II, of zelfs Trump I, maar al decennia lang in de hoop dat de rest van Europa ook eens een beetje interesse krijgt in de eigen achtertuin. Samen zoeken ze nu met minimale middelen naar nieuwe manieren om dat wat er werkelijk toe doet naar het grote publiek te brengen, in de vorm van innovatieve, pan-Europese samenwerkingen of - godbetert - eindelijk eens een Europese Daily Show waarin à la Lubach de Europese politiek op de hak wordt genomen.

Echt, de oplossingen zijn goedkoop en liggen voor het oprapen. Maar we moeten stoppen met de kolommen volpennen met dát we het allemaal moeten gaan doen - en het gewoon gaan doen.