Op bezoek bij de parlementaire pers op de dag dat Rutte zijn vertrek bekendmaakt

Op weg naar de Tweede Kamer komt een blauwe Bentley cabriolet uit tegenovergestelde richting me tegemoet. De bolide stopt bij De Garnaal, een bekend viskraampje in de Haagse Theresiastraat, op steenworp afstand van het tijdelijke parlementsgebouw.

Voormalig Kamerlid (VVD) en oud-journalist Ton Elias stapt uit de auto (‘hij is twintig jaar oud, een ander koopt een nieuwe Opel voor hetzelfde bedrag’) en wil wel vertellen wat hij vindt van de val van het kabinet en het vertrek van Rutte. En vooral ook van de parlementaire pers, want die heeft ‘het een en ander laten liggen’, zegt hij. Maar niet voordat hij twee garnalenkroketten heeft besteld. ‘Terwijl die in het vet zitten kunnen we wel even praten’, zegt hij minzaam.

‘Provinciaals’, noemt hij de opstelling van de vaderlandse pers. ‘Ik heb nog nergens een goede analyse gezien over wat dit internationaal voor gevolgen heeft. Terwijl die heel groot zijn. Rutte heeft in het buitenland een bijzonder goede naam. En nu krijgen we een nieuwe premier, die internationaal met twee-nul achterstand begint.’

Terwijl Elias nog wat foetert over de journalisten van tegenwoordig (‘ja, opa vertelt, ik ben inmiddels 68’) krijgt hij zijn kroketten overhandigd van de vrouw in de viskraam. En weg is Elias, de cabrio in, op weg naar Amsterdam waar hij een afspraak heeft.

FvD-leider Thierry Baudet in gesprek met parlementaire pers. © Frans Oremus

Sfeer van verbazing
In het parlementsgebouw heerst op deze maandag vooral een sfeer van verbazing, terwijl deze dag doorgaans als rustige Kamerdag geldt. De verbazing richt zich vooral op Rutte; dat hij dit moment zou kiezen om op te stappen had ook hier vrijwel niemand verwacht.

Een groepje fotojournalisten zit wat verweesd op de zwarte bankjes bij de ‘patatbalie’, de plek waar journalisten en politici elkaar ontmoeten, en waar het altijd stervensdruk is.

Fotograaf Phil Nijhuis (ANP/Trouw/AD) vertelt dat hij zijn moment van de dag wel heeft gehad. Hij heeft Rutte gefotografeerd op de trap en in het halletje, maar bewust niet in de plenaire zaal waar hij zijn vertrek bekendmaakte. Het debat over de val van het kabinet dooft ondertussen als een nachtkaars uit. ‘De angel is eruit nu Rutte vertrekt’, gonst het door het gebouw.

Veel mensen hier waren toe aan het reces (dat officieel vorige week begon, red.), weet Nijhuis. ‘Dat hollen van het ene debat naar het andere wordt op een gegeven moment vermoeiend en dan moet je er even uit.’

Zelf heeft hij daar niet zo’n last van. ‘Ik ga nooit in de zomer op vakantie; te druk en te warm. Dus ik vind het eigenlijk wel leuk als er tijdens het reces een beetje reuring is.’

Kluitjesvoetbal bij de patatbalie
Inmiddels loopt een flink aantal cameraploegen koortsachtig door de wandelgangen, de patatbalie vermijdend vanwege het kluitjesvoetbal. Op zoek naar die ene politicus die niet met een dooddoener komt als ‘Rutte heeft zóveel voor dit land betekend’, maar iemand die werkelijk iets zegt over hoe het nu verder moet. Ze komen uit bij politici als Baudet, Wilders en Van der Plas.

Julie Capelle (31), de vaste Franse correspondent voor persbureau Agence France-Presse (AFP) in Nederland, is deze ochtend spoorslags naar de Kamer vertrokken om de persconferentie van de premier te verslaan.

Ook zij zegt verbaasd te zijn over deze stap van de Nederlandse minister-president. Ze vermoedt dat Rutte - ondanks dat hij liet weten ‘uit de politiek’ te zullen stappen - wel degelijk internationale ambities heeft. Capelle: ‘Denk aan de Nato. Of Europese instituties, bijvoorbeeld op het gebied van immigratie. Dat speelt immers in heel Europa.’

Is het in Frankrijk eigenlijk groot nieuws dat Rutte vertrekt? Capelle: ‘Fransen hebben Nederland niet direct op de radar, het is een klein land. Maar het krijgt zeker wel aandacht in de media, want Nederland is wel een grote economie.’

Heeft ze enig idee wie de nieuwe premier wordt? ‘Ik denk Caroline van der Plas’, antwoordt ze overtuigd.

Ik had ook graag oud-minister Jeanine Hennis-Plasschaert aan tafel willen hebben, maar zij zit helaas in het buitenland

Verrassende gast
Journalist Leonard Ornstein (68), die onder meer voor de VPRO werkt, is ook benieuwd wie het stokje van Rutte gaat overnemen. ‘Ik denk wel dat het een bekende Nederlander moet zijn die in zijn voetsporen treedt; de populariteit van Rutte is groot. Denk aan minister Robbert Dijkgraaf of Caroline van der Plas. En de grote vraag is natuurlijk of Pieter Omtzigt zich ergens bij aansluit.’

Chef politiek Elodie Verweij van de talkshows Jinek, Beau, Humberto en Renze loopt tevreden kijkend door de wandelgangen, mobieltje in haar hand. Ze heeft de tafel voor Renze, komende avond, al klaar, legt ze uit.

‘We hebben een verassende gast: Halbe Zijlstra. En daarnaast Joost Vullings en Ron Fresen voor de duiding. Ik had ook graag oud-minister Jeanine Hennis-Plasschaert aan tafel willen hebben, maar zij zit helaas in het buitenland.’

Ze wijst erop dat het politieke speelveld enorm zal veranderen als er een nieuw kabinet aantreedt. ‘Ik denk bijvoorbeeld dat ook Sigrid Kaag binnenkort haar vertrek aankondigt.’

Ornstein spreekt over een generatiewissel in de politiek: ‘Ik denk dat Pieter Heerma, Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra vertrekken. En ook PvdA en GroenLinks zullen een nieuwe lijsttrekker kiezen vermoed ik. Daar komen nieuwe mensen voor in de plaats. Degenen die wel zullen blijven zijn Wilders, Baudet, Marijnissen en Eerdmans. Althans dat is mijn inschatting.’