Onderzoek gestart naar conversational AI als brug tussen journalistiek en wantrouwend publiek
Renée van der Nat, onderzoeker bij het Lectoraat ‘Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie’ aan de Hogeschool Utrecht, is betrokken bij het dit jaar gelanceerde project Verbroken Verbinding. Het moet uitwijzen welke rol chatbots en ook slimme speakers potentieel kunnen spelen in het versterken - of terugwinnen - van vertrouwen tussen journalistiek en publiek. Allemaal via zogeheten conversational artificial intelligence.
Van der Nat heeft zelf geen slimme speaker in huis, bekent ze. Geen ramp: de huidige generatie apparaten is technisch niet eens in staat om een lopend gesprek te voeren, AI of niet. Ook zijn ze eerlijk gezegd niet bijster slim. Tegen 2026, wanneer het onderzoek afloopt, zijn speakers vermoedelijk wel tot meer in staat.
Verbroken Verbinding richt zich echter nadrukkelijk niet op deze elektronica, maar moet vooral praktische aanbevelingen opleveren voor journalistieke onderwerpen die geschikt zijn voor een AI-gesprek. En zo een groter vertrouwen in de journalistiek helpen realiseren.
Drie prototypes
Van der Nat gaat met collega’s Yael de Haan, Winnifred Wijnker en Sophie Duvekot de komende twee jaar onderzoeken welke onderwerpen zich lenen voor een journalistiek gesprek. Verbroken Verbinding moet daarnaast straks minstens drie werkende prototypes opleveren, aldus Van der Nat.
Het project betrekt ook nieuwsorganisaties bij die praktische tests én bij het bepalen van geschikte journalistieke onderwerpen voor conversational artificial intelligence. Het landelijke NOS, de regionale zender Omroep Brabant en lokale zender Omroep Venlo nemen in Verbroken Verbinding deel.
Andere partners zijn de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO), het lectoraat Journalistiek en Design van Fontys en de Rijksuniversiteit Groningen. Joris Heijkant, die zich ook voor Villamedia en diverse andere journalistieke titels met AI-ontwikkeling bezig houdt, richt zich op de ontwikkeling van de techniek achter AI-gedreven gesprekken.
Het onderzoek moet naast prototypes ook praktische basisprincipes opleveren die redacties kunnen hanteren bij de ontwikkeling van eigen conversational artificial intelligence-toepassingen.
Conversational artificial intelligence of een gesprek met kunstmatige intelligentie is letterlijk dat: een lopend gesprek via een chatbot of slimme speaker. Huidige slimme speakers en chatbots reageren eigenlijk alleen op specifieke vragen (het weer, de tijd, het nieuws) maar conversational artificial intelligence onthoudt, net als een menselijke spreker, wat gezegd is en reageert in context met toepasselijke vervolgvragen.
Het leunt zoals alle AI op enorme hoeveelheden data, (taal/spraak)modellen en machine learning. Dat laatste wil zeggen dat de AI leert van eerdere ervaringen (of vergissingen) zonder daar specifiek voor te worden geprogrammeerd.
Een en ander moet uiteindelijk leiden tot een meer natuurlijk gesprek. De komende twee jaar moet onderzoek door het Lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie uitwijzen hoe haalbaar zo’n gesprek is en welke journalistieke onderwerpen zich daarvoor lenen.
De populaire afpoeierbots bij diverse klantenservice-afdelingen of de speakers van Google Home of Amazon Alexa zijn primitieve voorbeelden van conversational AI maar verdienen het predikaat ‘intelligent’ voorlopig niet echt.
Praat mee