Omstreden Oorlogsarchief vanaf februari op meer locaties toegankelijk

De plekken om het digitale oorlogsarchief te doorzoeken bij het NA zijn sinds de start altijd gereserveerd. “Er is meer belangstelling dan plek”, aldus de minister. Daarom komt het digitale oorlogsarchief ook regionaal beschikbaar. Eerder was het plan dat de uitbreiding dit jaar al mogelijk werd. Ongeveer 30 procent van het CABR, met daarin de dossiers van zo’n 425.000 Nederlanders die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op collaboratie, is tot nu toe gedigitaliseerd.

“Gezien de hoge leeftijd van veel geïnteresseerden, is het belangrijk om deze mogelijkheid dicht bij huis aan te bieden. Nabestaanden en andere betrokkenen kunnen er zoeken op namen of plaatsen. Dat biedt hen de mogelijkheid om na 80 jaar het lot van dierbaren uit de oorlogsjaren te achterhalen”, aldus de minister over de uitbreiding.

Moes schrijft dat de voorziening bij het NA niet geschikt is voor wetenschappers, vanwege de een week van tevoren te reserveren tijdslots van drie uur. Daarom kunnen wetenschappers vanaf begin februari met passende reserveringsmogelijkheden terecht bij het NIOD. Dit zorgt volgens de minister ook voor net wat meer plekken voor burgers bij de archieven.

In eerste instantie zou het oorlogsarchief afgelopen januari voor iedereen online beschikbaar worden. Maar na een waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens over privacyrisico’s ging dat niet door. Ondanks de uitbreiding van de beschikbaarheid van het digitale archief, blijft volgens Moes de behoefte bestaan om het CABR thuis en zonder drempels vooraf te raadplegen. Om dat voor elkaar te krijgen, werkt de minister “onverminderd” door aan een wijziging van de Archiefwet.

De Raad van State oordeelde in november positief over de plannen van het demissionaire kabinet voor de wetswijziging. Wel had de Raad van State wat opmerkingen en op basis daarvan gaat Moes het wetsvoorstel aanpassen. Hij verwacht het voorstel in januari 2026 met de Tweede Kamer te delen.