De Geïllustreerde Kunstmatige Intelligentie brengt nieuws, maar doet dat zonder redactie

Ten Houten hoefde niet helemaal met niets te beginnen. Media52 bouwde eerder al een eigen AI-redacteur, Laio. Die zoekt sinds maart zelf naar nieuws over innovatie en technologie, en schrijft daar – na goedkeuring van een mens – nieuwsberichten over voor nieuwssite Innovation Origins. ‘Ik wil al een tijd kijken of we, daarop voortbordurend, meer kunnen doen met lokaal nieuws. Want we zien dat daar een groot gat in is ontstaan in de journalistiek. Dat gat wilde ik proberen te vullen met AI.’

Zoeken, schrijven, illustreren en checken
Dat bleek nog behoorlijk moeilijk. En dus besloot Ten Houten eerst maar eens een landelijk AI-nieuwsmedium op te zetten. Hij en zijn compagnon Bart Brouwers noemen DGKI een proof of concept. ‘Deze site gaat geen toeslagenaffaire blootleggen, maar kan wel nieuws identificeren, omschrijven en publiceren. En daar beeld bij maken.’

De software achter DGKI haalt zijn inspiratie voor nieuws van sociale media en Google. De AI – die werkt met de tools ChatGPT en DALL-E - kijkt welke onderwerpen veel aandacht krijgen, en zoekt daar vervolgens bronnen bij. Aan de hand van de informatie die hij vindt, schrijft hij een verhaal én maakt hij een afbeelding. Dat is bewust een illustratie en geen echt-lijkende foto. Zodat het meteen duidelijk is dat de mensen op het beeld niet de échte mensen zijn waar het verhaal over gaat.

Omdat één bron géén bron is, zoekt DGKI altijd naar minstens twee bronnen voor een verhaal. Dat kunnen sites van nieuwsmedia zijn, maar ook vakbladen of andere bronnen.

Ten Houten: ‘Bij ons verhaal over de nieuwe baan van – nu voormalig - minister Sigrid Kaag, gebruikte DGKI de sites van D66, de Verenigde Naties en het Witte Huis als bron. In sommige gevallen bekijkt onze AI wel tientallen pagina’s om informatie te zoeken en te controleren.’

Niet perfect
Dat gaat allemaal best aardig, getuige de artikelen die op de website prijken. Maar het is nog niet foutloos. ‘De tool heeft weleens als bron het AD en De Gelderlander genoemd voor een verhaal. Maar omdat de kranten van DPG Media veel kopij delen, was dat gewoon twee keer hetzelfde verhaal’, aldus Ten Houten. ‘En bij een artikel over het vertrek van minister Ernst Kuipers, zit er in de illustratie ineens een Amerikaanse vlag.’

Dat soort fouten betekenen dat Ten Houten opnieuw de prompt – de opdrachtregel die DGKI vertelt wat hij moet doen – gaat aanpassen. ‘Dat is een kwestie van continu finetunen. Het is echt monnikenwerk. Maar daardoor wordt DGKI wel steeds beter. En dan nog gaat het niet snel perfect zijn. In ChatGPT en DALL-E zitten natuurlijk bepaalde vooroordelen ingebakken, bijvoorbeeld over hoe mensen eruit zien. Dat haal je er niet zomaar uit.’

Vingeroefening
Hoewel DGKI online staat als nieuwssite en dus door iedereen te bezoeken en te lezen is, zien Ten Houten en Brouwers het vooral als een vingeroefening. Ten Houten, in een ver verleden oprichter van zowel Ilse Media als NU.nl, ziet DGKI dan ook niet als écht consumentenproduct.

‘We willen hiermee laten zien wat er nu al mogelijk is met AI. Als je deze lijn doortrekt en bijvoorbeeld vier jaar verder kijkt, dan denk ik dat artikelen van kunstmatige intelligentie niet meer van echt te onderscheiden zijn. En dan zou uit dit experiment best alsnog een – lokaal – consumentenproduct kunnen voortvloeien.’