Nathan de Vries maakte een podcast over de Schokker nazaten en leerde over zijn eigen geschiedenis

Als Ghanese Groninger, geboren in de Martinistad en opgevoed door een alleenstaande witte moeder, ben ik in mijn werk veel bezig met identiteitsvraagstukken. Het is niet zo dat ik mij niet verbonden voel met mijn Nederlandse kant. Ik ervaar geen groot gemis. Maar ik ben geïnteresseerd in de pluriformiteit van een gelaagde identiteit. Hoe werkt dat?

Toen Eva Vriend mij vertelde over de Schokker nazaten was ik direct getriggerd. Zij voelen zich als vanzelfsprekend verbonden met het voormalige Zuidzee-eiland. Hoe kunnen zij nou nog zo’n sterke band voelen met een plek die er niet meer is en waar ze niet zijn geboren?

Eva is historicus en schreef een boek over de geschiedenis van Schokland en de nazaten: ‘Het eiland van Anna’. In het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen is er een tentoonstelling over te zien. In de podcast wilden we een stap verder gaan. Welke lessen zijn er te leren van deze oer-Hollandse geschiedenis? Ook om een breder, jonger en diverser publiek aan te boren. Ik geloof dat podcast een goed middel is om meerdere doelgroepen te bereiken met dit verhaal.

Zelf wilde ik graag onderzoeken of ik met Ghana zou kunnen ervaren, wat Schokland voor de Schokkers doet. Ik wist tot voor kort weinig van het land van mijn vader, terwijl de helft van mij er vandaan komt. De helft notabene! In de gesprekken met de Schokkernazaten probeer ik in mijn vraagstelling bewust te laten merken dat ik er eigenlijk helemaal niks van begrijp. Dat doe ik vaker bij mensen die ik interview, ook buiten deze podcastserie. ‘Ik snap het niet.’ ‘Wat bedoel je nou precies?’ ‘Meen je dat nou echt?’ ‘Maar hoezo dan?’

Zeker bij gevoelskwesties als in deze podcastserie; waar voelt iemand zich thuis, wanneer voel je je verbonden met een plek en is het belangrijk dat je je familiegeschiedenis kent. Door de gesprekken over ‘sense of belonging’ op deze manier aan te vliegen krijg ik concrete antwoorden op moeilijke vragen op zielsniveau. Waar ik écht van kan leren en mee vooruit kan. En als mooie bijvangst voel ik na afloop ook een oprechte connectie met de mensen die ik heb gesproken.

Zo ontmoette ik in de Kamper volksbuurt Brunnepe een vrouw van Schokker komaf. Hier kwamen na de ontruiming van Schokland in 1859 veel eilanders terecht. Deze vrouw adviseerde mij zeer dwingend, maar met de beste intenties om zo snel mogelijk naar Ghana toe te gaan: ‘Wie zijn geschiedenis niet kent die kent zichzelf niet’.

Ze legde me uit dat zij het fijn vindt om tegen de stroom in te gaan. Dat het niet vanzelfsprekend is om alles in je schoot geworpen te krijgen. Haar Schokker voorouders hebben zich ook moeten aanpassen na de gedwongen migratie. Zij haalde voor zichzelf belangrijke lessen uit die geschiedenis.

Ik moet bekennen dat dit gesprek voor mij mede de aanleiding was om afgelopen maand naar Ghana af te reizen om ook mijn eigen geschiedenis te onderzoeken en zo mijn meervoudige identiteit verder te ontdekken.

In onze podcastserie wordt duidelijk dat bevolkingsgroepen met een verschillende achtergrond – wit en zwart – een universele behoefte delen, de behoefte om je geschiedenis te kennen, om te weten waar je vandaan komt. Dat geldt net zo goed voor die Schokkers met hun stoere Zuiderzeevissersverhalen, als voor mij.

Als je je wortels blootlegt, zet je je leven niet op de handrem, begrijp ik nu beter. Juist als je weet waar je vandaan komt, gaat er gaat een wereld voor je open.