Merve Özdemir is de derde genomineerde voor de Villamedia Afstudeerprijs:  ‘Indrukwekkende, perfect uitgevoerde studie, waar redacties veel van kunnen leren’

Merve Özdemir is 26 en haar journalistieke carrière loopt als een trein. Ze liep stage bij De Groene Amsterdammer en bij NRC. Nog tijdens haar opleiding aan de Universiteit van Amsterdam kon ze zich op de redactie van NRC bekwamen in datajournalistiek. Toen ze dat een beetje in de vingers had schreef ze, dankzij die kennis, verhalen voor de krant. Ze onderzocht bijvoorbeeld hoeveel patiënten gedupeerd werden door het tekort aan medicijnen en hoe groot daarvan de invloed was op de gezondheidszorg.

Als ze in 2025 haar studie heeft afgerond, solliciteert ze met succes bij NRC als trainee, een betaalde plek voor twee jaar, waarbij ze op drie verschillende afdelingen mag rouleren. En nu, nog geen jaar na haar start als trainee, is ze aangenomen als vaste redacteur gezondheidszorg. ‘Ja ik heb wel geluk gehad’, zegt Merve. Ze vindt dat ze beter kan schrijven dan praten. ‘Als ik praat gaan mijn zinnen een beetje all over the place en als ik schrijf heb ik dat niet.’

Je zou dus denken dat Merve al jong droomde van een schrijvend bestaan, maar het ging anders. ‘Na de middelbare school ben ik in Tilburg de studie liberal arts en sciences gaan doen. Dat was in het Engels en heel breed. Veel bètavakken en bijvoorbeeld ook internationaal recht en filosofie. Na anderhalf jaar ben ik gestopt. Ik vond het heel stom. Bij internationaal recht leer je hoe mooi het recht in de wereld is geregeld en niet dat het overal wordt geschonden. Alleen het schrijven van essays en scripties vond ik leuk.’

Op dat moment twijfelde ze of ze journalist wil worden. ‘Ik heb een proefles gevolgd op een hbo-opleiding journalistiek. Ik wil niemand beledigen, maar ik vond het een beetje oppervlakkig. Er werd een reportage besproken waarin mensen aan het woord komen die heel verrast waren dat de Turkse en Marokkaanse bewoners in hun buurt geen problemen opleverden. Na afloop vroeg de docent: wat maakt dit stuk een reportage? Ik wilde daar helemaal niet over praten. Ik wilde de vraag bespreken waarom mensen verbaasd zijn dat hun Turkse en Marokkaanse buren geen problemen veroorzaken. Toen dacht ik: ik ga eerst politicologie studeren. Dan snap ik het misschien beter.’

Merve volgde de bachelor politicologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en kwam daarna door de selectie van de master schrijvende journalistiek op de UVA. In haar afstudeerscriptie onderzoekt ze hoe Nederlandse nieuwsmedia in liveblogs verslag doen van de aanvallen op 7 oktober 2023 in Israël en de daaropvolgende genocide in Gaza.

‘Worden Palestijnen uit Gaza net zo veel geciteerd als Israëliërs? Wordt er beschreven waarom Israël bombardementen op Gaza uitvoert, en wordt dan ook beschreven waarom Hamas op 7 oktober Israël aanviel?’

‘Als verslaggever schreef ik mee aan de liveblogs van de krant. Dan schreef ik bijvoorbeeld dat Israël de Palestijnen opriep om te evacueren. Maar toen ik daar iets langer over nadacht, vroeg ik me af: hoezo evacueren? Dan moet je ook ergens heen kunnen. Maar de Palestijnen kunnen helemaal nergens heen. Ze worden dus verdreven en niet geëvacueerd. Daar hebben we op de krant gesprekken over gevoerd en dat was echt heel nuttig.

Het is  belangrijk om eerlijk verslag te doen van dit soort conflicten. Met sommige woorden hebben we positieve associaties, en met sommige niet. En juist als het gaat om Israël en Gaza is  het belangrijk om woorden zorgvuldig te gebruiken. Is iemand “gedood”  of “omgekomen”? Wordt iemand gedood door “soldaten” of zijn het “moordenaars”, “militanten” of “terroristen”? Het lijkt een klein verschil in woordkeuze, maar het is een belangrijk detail in de manier waarop media verslag doen van oorlogen.’

Merve onderzocht ook waarom er, zoals ze in haar scriptie schrijft, zoveel kritiek is op de berichtgeving van Nederlandse media over het conflict in het Midden-Oosten. ‘Links en rechts, progressief en conservatief, veel mensen vinden dat Nederlandse media beide kanten in het conflict niet evenredig vertegenwoordigen. Sommigen zeggen dat het lijden van de Palestijnen wordt vergeten of opzettelijk wordt vermeden in de berichtgeving. Anderen zeggen juist dat het perspectief van Israël en het Joodse volk wordt gebagatelliseerd.’

Wie heeft gelijk? Dat was voor Merve de belangrijkste onderzoeksvraag. Ze bestudeerde de liveblogs van de Volkskrant, de NOS en De Telegraaf. Ook deed ze een uitgebreid literatuuronderzoek bij een veelvoud van bronnen. Haar conclusie: ‘In de liveblogs worden de Israëlische bronnen vaker en sterker beschreven dan de bronnen van de Palestijnen en Hamas. Ook krijgen lezers meer context voor de reden waarom Israël aanvallen op Gaza uitvoert dan waarom Hamas aanvallen op Israël uitvoert. Palestijnse perspectieven komen daardoor over het algemeen minder aan bod of worden minder uitgebreid uitgelegd.’

Lees hier de interviews met de andere genomineerden Daan Brunsman en Vita van Lennep.