Marokkaanse onderzoeksjournalist en oud-diplomaat Ali Lmrabet: ‘Ik werd uitgemaakt voor een spion van de Mossad’

Vorig jaar kregen drie prominente Marokkaanse journalisten na jarenlange gevangenschap gratie van koning Mohammed VI. Het leek ietsje beter te gaan met de persvrijheid in Marokko.

Het land steeg vorig jaar zowaar enkele punten op de persvrijheidsindex van Reporters Without Borders naar de 129e plaats. Dat betekent - een ranglijst van 180 landen - nog niet dat Marokko een oase van vrijheid van meningsuiting is, maar er leek hoop te gloren.

Ali Lmrabet (1959) haalt z’n schouders op. Hij ziet weinig reden tot optimisme over het politieke klimaat in Marokko. “Ja, die journalisten zijn nu hun cel uit. Maar ze kunnen nog steeds hun journalistieke werk niet doen. Dat ze nu op vrije voeten zijn is vooral te danken aan de Franse president Macron, die wilde dat de journalisten zouden worden vrijgelaten voordat hij Marokko zou bezoeken. Mijn collega’s Toufic Bouachrine, Suleiman Raissouni en Omar Radi zijn veroordeeld tot stilte of ballingschap.”

Ballingschap
Lmrabet weet het nodige van ballingschap. De iconische onderzoeksjournalist, die afgelopen week kort Nederland bezocht, woont en werkt zelf als balling tussen Barcelona en Parijs. Wat zou er gebeuren als hij teruggaat naar huis? “Ik zou direct gearresteerd worden bij de grens”, verzekert hij. Zijn riad, een traditioneel Andalusische herenhuis in de historische medina van Tetouan, verhuurt hij noodgedwongen aan toeristen.

Lmrabet die zijn carrière begon als Marokkaans diplomaat in Argentinië, is al jaren een journalistieke luis in de pels van het regime in Rabat. Boetes, gevangenisstraffen en een beroepsverbod hebben hem er niet van weerhouden feitelijk journalistiek verslag te blijven doen, en daarmee heilige huisjes omver te halen. Zo werd hij veroordeeld door de honderdduizenden vluchtelingen uit de Westelijke Sahara ‘vluchtelingen’ te noemen. Dat zijn ze volgens de definitie van de Verenigde Naties ook feitelijk, maar in het Marokkaanse officiële discours worden ze aangeduid als ‘ontvoerden naar Algerije’.

Spion van de Mossad
In de tijd dat de Palestijnse zaak een onaantastbaar geloofsartikel van het regime was, reisde Lmrabet verschillende keren naar Israël en interviewde als eerste Marokkaanse journalist Benjamin Netanyahu. “Ik werd uitgemaakt voor een spion van de Mossad”, verzucht Lmrabet, “helemaal toen ook nog werd ontdekt dat ik op een lagere school van de Cercle Israélite de Tétouan had gezeten. Ik ben moslim, tenminste qua cultuur en afkomst en niet joods. Maar wat maakt het uit? Christelijk, moslim of joods? Het punt is dat in Marokko niet wordt begrepen wat journalistiek inhoudt.” Lmrabet lacht wrang. “Persoonlijk vind ik Netanyahu een hufter, maar dat betekent toch niet dat ik hem niet zou mogen interviewen?”

Nu de politieke wind is gedraaid en Marokko Israël heeft erkend is het in gevaarlijk om de normalisatie van de betrekkingen of Israëls oorlog in Gaza te bekritiseren. Ismail Ghazaoui, een activist die een pro-Palestijns protest in de haven van Tanger leidde, waar boten met wapens aan boord voor Israël aanmeerden, werd veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf. Een aantal ander pro-Palestina actievoerders werden veroordeeld tot een half jaar voorwaardelijk.

Demonstranten laten van zich horen tijdens een protest voor de Marokkaanse journalist Omar Radi in Rabat.

Lange arm
Lmrabet bericht voortdurend kritisch over de protesten in Marokko tegen de Gaza-oorlog en de Marokkaanse rol in het Midden-Oostenconflict.

“De media in Marokko hoor je er niet over maar dat is niet zo vreemd als je bedenkt dat het merendeel van de journalisten in dienst van de overheid is.”

Andere onderwerpen die worden gemeden door de officiële en officieuze Marokkaanse media, maar die Lmrabet wel aansnijdt in zijn populaire YouTube-kanaal en sociale media, zijn de kwestie van de Westelijke Sahara, de verhouding met Algerije en de ‘lange arm’ van de Marokkaanse inlichtingendienst die zeer actief is in Spanje, Frankrijk, België en Nederland.

“Ik werd uitgemaakt voor verrader toen ik een leider van het Front Polisario interviewde”, zegt Lmrabet verontwaardigd. “Maar ik doe alleen maar mijn journalistieke werk.”

Het gebrek aan persvrijheid heeft ook zijn weerslag op het werk van bezoekende buitenlandse journalisten, stelt Lmrabet. “Mijn goede vriend en collega Francisco Carrión van de Spaanse krant El Independiente werd deze week nog op het vliegtuig teruggezet, toen hij de Westelijke Sahara wilde bezoeken. Marokko staat het niet toe dat buitenlandse journalisten en mensenrechtenwaarnemers het door Marokko bezette gebied bezoeken.”