Maral Noshad Sharifi: ‘Ik ken weinig schaamte’

Verhit komt ze aangerend in het Scheveningse Kurhaus. Haar moeder had op het laatste moment nog even hulp nodig. De Amerika-corres­pondent van de Volkskrant is al twee weken in Nederland om te mantelzorgen. Vanwege een hersenbeschadiging is haar moeder sinds kort afhankelijk van anderen. Met haar tante uit Los Angeles verzorgt Maral Noshad Sharifi (35) haar.

‘Toen ik drie jaar geleden voor het correspondentschap koos heb ik hier geen rekening mee gehouden’, vertelt ze meteen ontwapenend eerlijk. ‘Mijn ouders zijn nog jong, ik ging naar de andere kant van de wereld en ik dacht: ze zoeken het maar uit. Maar nu mijn moeder ziek is moet ik een manier vinden om voor haar te kunnen zorgen. Ik heb besloten om regelmatig een paar weken naar Scheveningen te komen.’

Bij het Haringhuisje eet Noshad Sharifi nu elke dag twee haringen, ze loopt hard op het strand en wandelt met vrienden. ‘Dit is ook een manier om weer contact te krijgen met de plek waar ik ben opgegroeid - nu een PVV-bolwerk, met ook surfers, expats en kakkers. Het verdriet over mijn moeder verwerk ik door erover te schrijven. Ze vertelt me veel over haar jeugd in Iran, samen met mijn tante. Misschien heb ik later wat aan die aantekeningen voor een volgend boek.’

Noshad Sharifi kan haar mantelzorg zo regelen, omdat ze samen met haar partner Thomas Rueb correspondent is in New York. Ze verdelen de taken en lezen elkaars artikelen. Op de redactie van NRC Handelsblad werkten ze drie jaar samen voordat ze een relatie kregen. ‘We weten meteen wie welk verhaal gaat maken, daar hebben we nooit discussie over. Ik schrijf nu veel over studentenprotesten en de gebrekkige populariteit van Joe Biden. Thomas is goed in het beschrijven van opgedroogde zoutmeren en andere vormen van klimaatverandering. Van het lege zuiden van de VS word ik onrustig, ik zoek liever drukke steden op.’ 

Vanuit New York had Rueb al gezegd dat zijn vriendin een ‘bijna bovennatuurlijk gave’ heeft om contact te leggen. Hij noemt haar doortastend, zonder sociale angst. Als ze in Alabama een verhaal gaat maken over verboden IVF-behandelingen voor aanstaande ouders, belt ze aan bij een huis met een regenboogvlag en ze mag binnenkomen. Rueb noemt ook een VPRO-documentaire die ze in 2017 met een jonge conservatieve Rus maakt. ‘Igor dacht dat Maral een man was toen hij ja zei tegen het interview. Hij weigerde met haar in gesprek te gaan. Zij krijgt het dan toch voor elkaar om het zelfs over masturbatie te hebben.’

Is openheid je sleutelwoord?
‘Ik moet me wel veilig voelen om open te zijn. Toen ik mijn autobiografische roman “Citroeninkt” had geschreven zeiden vrienden dat ze de verhalen over mijn jeugd en mijn ouders niet kenden. Tijdens het schrijven ben ik zelf ook onderzoek gaan doen. Als kind heb ik me niet veilig genoeg gevoeld om mijn leven in detail met anderen te delen. Mijn ouders waarschuwden me voor Iraanse spionnen en op mijn middelbare school in Den Haag was koude kak de norm. Ik werd voor het eerst volledig open toen ik in New York ging studeren. Op de Columbia University werd ik omringd door een soort Marals met wie ik me kon identificeren. Ik studeerde met kinderen van vluchtelingen die ook een moeilijke beginfase van hun leven hebben gehad. Die ervaring wisten ze om te zetten in kracht. Ik kon me aan hen optrekken.’

De correspondent is 4 jaar oud als ze met haar zwangere moeder van Teheran naar Nederland vlucht. Na een hachelijke tocht met smokkelaars komen ze terecht in een AZC en daarna in het dorp Moerkapelle. Het lukt haar vader pas te vluchten als haar broer al is geboren. Ze hebben het getroffen in hun straat, die Noshad Sharifi later portretteert in de tv-documentaire ‘Lieve buren’. Maar haar ouders scheiden als ze 7 is. Op haar 13de verhuist ze met haar moeder en broer naar Scheveningen vanwege haar moeders werk. 

Als kind heb ik me niet veilig genoeg gevoeld om mijn leven in detail met anderen te delen

Ik las dat je pas op volwassen leeftijd het kind in jezelf hebt gevonden.
‘Thuis werd er veel van mij verwacht. Als ik van school kwam ruimde ik het huis op en corrigeerde ik mijn moeders schoolopdrachten. Andere kinderen gingen buiten spelen. Dat vond ik kinderachtig, al had ik het vast wel gewild. Als ik bij kinderen thuis kwam merkte ik dat het anders was. Sinds ik op mijn 18de op mezelf ging wonen ben ik op zoek gegaan naar de vraag hoe ik het meest Maral kan zijn. Ik heb een bijdehante kant maar ook een lieve, zachte en kinderlijke kant. Die helpen me in de journalistiek. Om iemands vertrouwen te winnen, moet ik mezelf bloot durven geven.’

Vast onderdeel van het loopbaaninterview is een jeugdfoto. Noshad Sharifi laat zien hoe ze op haar 10de met haar broer poseert op de Hollywood Strip. Ze zijn er met hun moeder voor het verlovingsfeest van haar tante. ‘Toen ben ik verliefd geworden op de VS. Er zit veel onrechtvaardigheid in dat land, maar Amerikanen zijn meer diversiteit gewend. Thuis werd ik nagekeken, hier voelde ik me stoer. Ik kende alleen Iraniërs die demonstreerden, maar in Los Angeles vierden ze feest, ze hadden een zwembad en leken zorgelozer.’

Tekst gaat verder onder de foto.

Op het verlovingsfeest van haar tante spelen de andere kinderen, terwijl Noshad Sharifi vragen stelt en observeert. Oog voor mensen heeft ze dan al, maar ze wil de politiek in. ‘Tot ik voor mijn studie verhalen ging maken over de South Bronx - toen ontdekte ik de journalistiek. Ik kan wel janken als ik denk hoe bijzonder ik dit vak vind. Wie ik ook interview, ik ben net een zuignap.’

Buitenlandcoördinator Stan Putman van de Volkskrant vertelde dat Thomas de Republikeinen volgt en jij de Democraten, omdat je daar minder met argusogen wordt bekeken.
‘Voor Amerikaanse begrippen zie ik er best wit uit. Amerikanen denken vaak dat ik Oost-Europees of Spaans ben. Mensen met die achtergrond staan hoger in de hiërarchie dan mensen uit het Midden-Oosten. Bij Trump-aanhangers voel ik wantrouwen wanneer ze mijn naam zien. Dat is lastig werken, vandaar deze taakverdeling. Ik ben ook wel blij dat ik niet hoef te schrijven over elke scheet die Trump laat.’

Komen we bij het voorwerp dat symbool staat voor haar drijfveren, het tweede vaste onderdeel van het loopbaaninterview. Uit haar moeders huiskamer heeft ze een ingelijste Engelse tekst (zie foto) meegenomen met de titel ‘Why?’ Cadeautje van haar als 10-jarige dochter die op de schoolcomputer een vlammend betoog heeft geschreven over het onrecht in de wereld. ‘Mijn Engels is op mijn 10de nog wat krakkemikkig, maar “Why” is de hoofdvraag in mijn leven’, zegt ze, terwijl ze een gifgroene macaron in stukjes trekt. ‘Ik ben maatschappelijk bewust opgevoed. Van mijn moeder moest ik naar het Journaal kijken.’

Er zit veel verontwaardiging in ‘Why?’. Hoe komt het dat je mensbeeld toch positief is?
‘Ik wil begrijpen waarom mensen zijn wie ze zijn. Omdat ik weinig schaamte ken, stel ik alle vragen die opkomen. Een belangrijk moment was mijn interview met een ­Puertoricaanse vrouw die wegens moord in de gevangenis zat. Van tekenfilms had ik geleerd dat enge mensen er ook eng uitzien. Maar deze vrouw zag er niet uit alsof ze iemand kon doden. Sindsdien probeer ik zonder oordelen te interviewen. 

Later, later, later zou ik journalisten daar graag over willen lesgeven. Hoe kun je voorkomen dat je aanname je realiteit wordt? Hoe kun je je identiteit inzetten in je werk? En hoe schrijf je over gemeenschappen die niet de jouwe zijn? Zelfkennis is ontzettend belangrijk voor journalisten. Maar eerst wil ik de verkiezingen verslaan, veel verhalen maken en nog meer van de Verenigde Staten zien.’ 

Ik ben ook wel blij dat ik niet hoef te schrijven over elke scheet die Trump laat

Vijf minuten later komt Noshad Sharifi terug op de vraag over haar mensbeeld. ‘Misschien speelt ook mee dat ik extra veel levenslust voel omdat ik in vrijheid kan leven. Dat besefte ik als kind al. Mijn neven en nichten in Iran kunnen niet het werk doen dat ze leuk vinden of een goede partner vinden. Ik ben me ervan bewust dat ik veel geluk heb gehad. Is mijn antwoord nu rond of zal ik je nog even mailen?’