‘Het interviewen van sextortion-slachtoffers vergt inlevingsvermogen, geduld en naastenliefde’

Als maker van twee eerdere docuseries met Jojanneke van den Berge kwam tijdens de research het fenomeen online seksueel misbruik wel eens voorbij. Maar tijdens het maken van die eerdere series lag de focus op iets anders. Bijvoorbeeld op vrouwen en mannen die uit de prostitutie willen stappen of jongeren die een veilig thuis zoeken nadat ze door jeugdzorg uit huis zijn gehaald.

Tot mijn oog begin 2024 valt op een rechtbankverslag over sextortion. Een vorm van online seksueel misbruik waarbij daders mensen chanteren met naaktbeelden. Op die manier proberen daders snel geld te verdienen of proberen ze nog meer naaktfoto’s of filmpjes van het slachtoffer af te troggelen. Geen nieuw fenomeen, maar toen ik dat bewuste artikel eenmaal gelezen had, zag ik sextortion overal opduiken. Je ziet het pas als je het doorhebt. Er gaat sindsdien bijna geen week voorbij zonder dat ik over een (grote) sextortionzaak lees in het nieuws. Volgens deskundigen neemt het aantal meldingen van sextortion elk jaar toe.

Jojanneke van den Berge en ik besluiten rondom dit fenomeen een voorstel te schrijven voor de NPO. Het programma idee wordt al snel gehonoreerd. We mogen de serie gaan maken. 4x40 minuten voor NPO3. We weten dat we een belangrijk thema te pakken hebben, maar tijdens de research (door Eline Vreugdenhil, Marieke Hazeleger, Jojanneke van den Berge en ondergetekende) blijkt dat online seksueel misbruik en dan vooral sextortion veel vaker voorkomt dan wij op voorhand konden vermoeden.

We bellen tientallen advocaten, keren rechtspraak.nl binnenstebuiten en leggen contacten met hulpverleners, deskundigen en de zedenrecherche. Een beerput gaat open. ‘Jojanneke en de sextortiontapes’ is geboren. Uit onze research blijkt het enorme aantal slachtoffers van online seksueel misbruik, maar verder valt ook de enorme diversiteit aan slachtoffers op. Sextortion maakt slachtoffers door alle lagen van de samenleving heen. En raakt soms hele families. Dit omdat sommige slachtoffers van online seksueel misbruik geen andere uitweg dan zelfdoding zien.

Aan ons de taak de veelal kwetsbare slachtoffers en nabestaanden van de slachtoffers het woord te laten doen voor de camera. Voor de goede zaak: het creëren van bewustwording om zo mogelijk toekomstige slachtoffers te voorkomen. En dat vergt als maker inlevingsvermogen, geduld en naastenliefde. Veel slachtoffers en nabestaanden van slachtoffers zien na intensieve voorgesprekken de waarde van de serie en zijn bereid om hun nek uit te steken. Allemaal met dat ene doel; mensen moeten weten van het gevaar van online seksueel misbruik.

De kers op de journalistieke taart van deze tour de force is misschien wel dat de ouders van de dader van de tot nu toe grootste sextortionzaak in Nederland hun bijdrage willen leveren aan ‘Jojanneke en de sextortiontapes’. Hun zoon heeft bij hen op zolder achter zijn computer jarenlang meisjes afgeperst. Uiteindelijk maakt hij bijna tweehonderd sextortion slachtoffers. Inmiddels zit hij vast. Zijn ouders in rouw achterlatend. Het gesprek met de ouders is in aflevering drie te zien. Na het maken van deze serie is maar een conclusie mogelijk: online seksueel misbruik kent alleen maar verliezers.