Afstuderen in Internetjournalistiek
Dagelijks worden alleen al in Nederland miljoenen mensen online op de hoogte gehouden van het nieuws. Dat is prachtig, maar dat schept ook journalistieke verantwoordelijkheid. Hoe is het mogelijk dat ‘online’ als tak van sport, die zoveel nieuwe mogelijkheden biedt aan de journalistiek, anno 2012 op de journalistieke opleiding nog (vaak) een ondergeschoven kindje is, vraagt redactiechef Wilma Haan van NU.nl zich af?
Bestuursleden van de onlangs opgerichte internetsectie van de NVJ hebben de afgelopen tijd scholen, studenten en docenten gesproken en de voorzichtige eerste conclusie die naar aanleiding daarvan kan worden getrokken luidt: als er al internetjournalistiek wordt gedoceerd, sluiten die lessen vaak onvoldoende aan op de praktijk.
Deels is dat te begrijpen. Die praktijk verandert namelijk met het uur. Anderhalf jaar geleden had in Nederland nog bijna niemand van het fenomeen ‘liveblogging’ gehoord, nu is het een van de meest in het oog springende aanvullingen die internetjournalistiek kan doen aan de meer traditionele nieuwsverslaggeving.
Overigens, tot op grote hoogte zijn ook al die enge, bedreigende internetjongens heel traditionele journalisten. Want ja, wij checken (en weet je: zelfs dubbelchecken) ons nieuws. Ja, wij hebben wederhoor hoog in het vaandel staan. En nee, wij jat-ten-niet.
Maar het platform waarop we werken, dat is nog relatief jong. De snelheid en het open karakter van internet dwingen de (internet)journalistiek om met een frisse blik te blijven kijken naar allerlei (waardevolle!) journalistieke wetten.
Hoeveel bronnen moet je hebben voor je eerste publicatie? Je kunt je verhaal immers nog updaten. Is het uitsluitend melden van initialen van verdachten nog wel logisch wanneer je weet dat je een klik verder naam, foto en misschien zelfs het telefoonnummer vindt van A.B. uit C.?
En meer van zulks. Daar moet over worden nagedacht. Taak voor de journalisten met al enige (wat zal het zijn, 10 jaar, maximaal?) ervaring in de internetjournalistiek. Taak ook voor de NVJ. En nieuwe journalisten moeten op de scholen worden klaargestoomd voor het veld waarin ze onherroepelijk (of is er nog iemand die denkt dat internet geen toekomst heeft?) terecht komen.
Je kunt afstuderen als schrijvend journalist, of als RTV-verslaggever. Perfect. Maar in dat rijtje mist een richting. Internetjournalistiek is een vak apart. Een minor ‘cross-mediaal’ of een specialisatievak ‘schrijven voor het web’ is leuk, maar het moment dat internetjournalistiek meer is geworden dan dat is aangebroken. Een paar jaar geleden.
Wilma Haan, voorzitter sectie internet NVJ en redactiechef bij NU.nl.
www.twitter.com/wilmah
De NVJ-sectie Internet heeft woensdag 13 juni op de jaarvergadering van de NVJ haar openingspamflet gelanceerd.
Praat mee
5 reacties
Coen Theuwis, 16 juni 2012, 21:48
Al jaren is er een afstudeerrichting Nieuwe Media aan de FHJ Tilburg.
Bart Brouwers, 21 juni 2012, 17:27
Veel goede bedoelingen, dat is mooi. Maar innoveren met de handrem op werkt niet altijd even goed. Een afstudeerrichting is mooi, maar slechts half werk, een doekje voor het bloeden. Een zichzelf serieus nemende opleiding journalistiek dient online als basis van alles te zien. Natuurlijk kunnen er daar bovenop specialisaties komen rond print, tv, radio of wat dan ook. Maar online raakt alles, zowel publicerend als vergarend.
Om zo’n verandering voor elkaar te krijgen volstaat het niet om de opleidingen te porren. Daarvoor is een minister nodig die dit steunt en entameert. Want anders zitten die opleidingen straks met de gebakken peren als de eerste de beste visitatiecommissie constateert dat er studenten worden afgeleverd die niet voldoen aan de afgesproken criteria.
Wat ook duidelijk is, is dat dit veel tijd nodig heeft. Stel dat je nú zou besluiten om de zaak rigoreus om te gooien, dan zien we op zijn vroegst over 5 jaar (maar waarschijnlijk pas over 6) de eerste afstudeerders de (op dat moment al weer drastisch veranderde) markt binnenstappen.
Om die reden is het verstandig dat alle studenten journalistiek gedurende hun studie al de noodzakelijke voorzorgsmaatregelen nemen. Denk daarbij aan dit soort zaken: http://buzzmachine.com/2012/06/17/disrupting-journalism-education/ en http://onlinejournalismblog.com/2012/06/12/teaching-journalism-not-journalists-and-7-other-ways-we-can-change-journalism-education/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed:+onlinejournalismblog+(Online+Journalism+Blog)
Hoe dan ook, journalistiek anno nu is niet gebaat met een afstudeerrichting online. Er is iets veel fundamentelers nodig.
Janh55, 21 juni 2012, 17:46
Ik geloof dat NU.nl checkt(zelfs dubbel),wederhoor toe past en niet jat. Ik ben na een half mensenleven journalistieke ervaring bij alle soorten media alleen bang dat NU.nl een gunstige uitzondering is.
Ik zie gerespecteerde traditionele media op hun websites pas dubbelchecken nadat ze iets hebben gepubliceerd. Dat geldt ook voor wederhoor.
En jatten heet: iets plaatsen van een concurrent (meestal wel met bronvermelding) en vervolgens de verantwoordelijkheid bij die bron leggen als het niet klopt. Wij citeren slechts anderen, hoor ik mijn internetcollega’s vaak zeggen.
Ik snap ook wel dat internet een andere dynamiek kent en een ander publiek heeft dan krant, radio of televisie (althans dat wordt mij voortdurend voorgehouden), maar ik denk dat een zekere mate van ethiek voor alle media hetzelfde is.
Bij internet zie ik te vaak een houding van: niet goed, dan halen we het toch gewoon van de site.
Ik ben het met Bart Brouwers eens dat online de basis moet zijn. Dat is het beste om ons fijne vak voort te laten bestaan.
Maar leer de internetstudenten dan wel wat journalistieke verantwoordelijkheid is en wat de impact is van wat ze schrijven. En leer ze in godsnaam dat er in het leven belangrijker zaken zijn dan pageviews.
arvandijk@gmail.com, 22 juni 2012, 14:50
In aansluiting op de reacties hierboven, hier nog een mooie aanzet hoe het anders kan in de journalistiek: http://www.poynter.org/how-tos/newsgathering-storytelling/178038/lets-blow-up-the-news-story-and-build-new-forms-of-journalism/
Peter de Vries, 24 juni 2012, 09:18
Internetjournalistiek is meer geworden dan een bijvak of een minor. Juist het feit dat ik dat zo hartgrondig met Wilma Haan eens ben, brengt mij naar een afwijkende conclusie: geen afstudeerrichting maar de basis onder de opleiding. Laat me dat uitleggen en afsluiten met een vraag.
Toen ik drie jaar geleden aantrad als directeur van de School voor Journalistiek in Utrecht, verbaasde ik me enorm dat de aandacht voor webjournalistiek, nieuwe media en crossmedialiteit zo in de randen van het onderwijsprogramma was verstopt. Terwijl ik juist in de krantenwereld gewend was aan verhitte debatten, moeizame experimenten en verbeten pogingen tot innovatie. In het traject van onderwijsvernieuwing dat in Utrecht is ingezet, is crossmedialiteit nu één van de drie speerpunten. Naast versterkte aandacht voor het leven als zzp’er en verdieping van de analytische vaardigheden. Want de journalist van morgen moet niet alleen vaardig zijn, maar ook door-denken en een heel flexibele beroepshouding hebben om zijn waar te verkopen.
Die aandacht voor nieuwe media uit zich in het feit dat we in de eerste twee jaar naast klassieke printproducten nu ook radio en TV (tot die tijd grotendeels geplaatst in de laatste studiejaren) maken en overal het web als basis gebruiken. Zoals Bart Brouwers schrijft: on line raakt alles. Dus publiceren én nieuwsgaren op facebook en youtube, werken met eigen portals en eht deigitale platform van de SvJ zelf. In september gaan de vakken die in de laatste studiefase zaten als voorbereiding op de stage definitief ‘om’. Niet meer de pure voorbereiding op de dagblad- of TV-stage, maar multimediale cursussen waarin het adagium is: web + tweede medium. Er is de afgelopen jaren al het nodige mee geëxperimenteerd en gaat nu een meer definitieve vorm vinden.
Utrecht kent gelukkig geen aparte afstudeerrichtingen TV, radio, krant of tijdschrift, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er nog wel met enige regelmaat in die termen wordt gepraat. Ik ben daar net zo fel tegen als dat ik geen heil zie ik een afstudeerrichting digitale journalistiek. Op je diploma staat dat je bent opgeleid tot journalist, en daar hoort bij dat je vaardig bent op allerlei mediatypen. Dat je snapt dat de rol van moderator op een discussieplatform een andere opstelling vergt. Dat je de grens tussen jatwerk en nieuwsgaring blindelings weet te vinden. Dat is dan ook mijn vraag: wat vinden we dat een afgestudeerde beginnende journalist aan kennis van digitale media moet hebben? Hoe onderscheidt de aankomende webjournalist zich van de technische kennis van de student mediatechnologie of de commerciële inzichten van een student die een scriptie schreef over webeconomie?
Peter de Vries, directeur SvJ Utrecht