Geavanceerde Russische desinfo-campagne richtte zich op Europese redacties én factcheckers
Een grootschalige pro-Russische desinformatiecampagne richtte zich in het afgelopen jaar op journalisten, factcheckers en onderzoekers met een stortvloed aan desinformatie. Duitsland en Frankrijk zijn voornaamste doellanden, maar ook redacties bij onze onderburen waren het doelwit, aldus onderzoeksplatform Apache.
Nederland komt in het rapport over ‘Operation Overload’ niet voor - de naam die onderzoekers aan de omvangrijke online campagne hebben gegeven. Naast nieuwsredacties richtte de desinformatie zich ook op individuele factcheckers en platforms die desinformatie juist bestrijden.
Het doel van deze campagne is verwarring en onvrede zaaien over onder meer steun aan Oekraïne en pro-Russische standpunten te verspreiden.
Graffiti
Bijzonder is de inzet van gemanipuleerde beelden van Europese steden, waar anti-Oekraïense graffiti te zien zou zijn. De graffiti is er digitaal in gemonteerd. Ook berichten over profiterende Oekraïense vluchtelingen worden geïllustreerd met foto’s met volledig andere context.
De onderzoekers stellen dat de nepgraffiti opmerkelijk goed is uitgevoerd - “zowel technisch als contextueel” - en dat de makers duidelijk vaardig zijn in én op de hoogte van de lokale context. De beelden zijn daarmee bijzonder overtuigend. Het nepbeeld wordt verder regelmatig in het jasje van kwaliteitsmedia gestoken, alsof die erover hebben bericht.
Daarnaast werden redacties benaderd om ze - nadat ze de beweringen ontkrachtten - te verzoeken er tóch over te schrijven “zodat ik iets heb om naar te verwijzen”.
Deze informatie wordt verspreid via Telegram, Twitter/X of websites in Russische handen, waarna journalisten, onderzoekers en feitencheckers op de desinformatie worden gewezen. Ontkrachting of soms het label ‘gedeeltelijk waar’ van factcheckers worden daarna weer aangehaald om de campagnes een air van geloofwaardigheid te geven.
“Zo worden mediakanalen gebruikt om een breder publiek te bereiken, ongeacht of het oorspronkelijke verhaal zou worden ontkracht of niet”, aldus de onderzoekers. Een andere Russische desinfo-campagne hackte of nam bestaande Twitterprofielen over, om vervolgens Westerse media te benaderen met nepartikelen, in een poging de beperkte capaciteit van factcheckers te overvoeren.
Twitter/X zou veel te weinig doen om het misbruik te voorkomen, aldus de onderzoekers. Operation Overload werd in kaart gebracht door het Finse softwarebureau Check First en non-profit Reset Tech.
Nepnieuws waar in de campagne naar verwezen wordt staat veelal in Telegram-kanalen. Ook websites pravda-fr.com, 24canews.com en uk247news.com, waar regelmatig naar werd verwezen, zijn in Russische handen. Meer bij Apache
Praat mee