#Freelanceleven 23 met Karel van den Berg. Leiding geven als freelancer
Erwin van ’t Hof doet promotie-onderzoek naar freelance journalisten. Sanne Poot ís freelancer. In de podcast #freelanceleven bespreken ze de freelance wereld aan de hand van wetenschappelijke papers en onderzoek. Deze keer gaan ze met journalist en trainer in creativiteit en leidinggeven aan journalistiek onderzoek, Karel van den Berg in gesprek over leidinggeven als freelancer.
De aanleiding voor dit gesprek is in tegenstelling tot andere afleveringen geen wetenschappelijke publicatie. Er is namelijk nog nauwelijks onderzoek dat zich echt richt op leidinggeven als freelancer. Toch lijken vacatures voor freelance hoofd- en eindredacteuren vaker voor te komen.
Daarom gaan Erwin en Sanne in gesprek met Karel van den Berg. Sinds 2009 is hij freelancer, na jaren in loondienst bij kranten en televisie te hebben gewerkt. Hij ontwikkelde een eigen methodiek over creativiteit en traint journalisten, onder meer bij de NVJ en VVOJ, in het leidinggeven aan journalistiek onderzoek. Van den Bergs ervaring als trainer op redacties met zowel freelance leidinggevenden, als leidinggevenden in vaste dienst, helpt bij het verhelderen van de situaties waar je als freelancer tegenaan kunt lopen.
Freelancer Sanne Poot blikt terug op het gesprek met Karel van den Berg:
Het onderwerp leidinggeven als freelancer houdt mij bezig sinds ik eind 2015 een paar maanden inviel als samensteller bij een regionale krant. Ineens stuurde ik zelf collega’s in vaste dienst en freelancers aan. Sindsdien werk ik vaker als coördinator of eindredacteur op redacties. En ik merk dat dat z’n voor- en nadelen heeft. Het is fijn dat je vaak afgebakende diensten werkt, maar het kan soms schuren en best onduidelijk zijn wat er nou precies van mij als freelancer in een leidinggevende functie wordt verwacht.
Van Van den Berg leerde ik dat het – hoe logisch het ook kan klinken – vooral belangrijk is om de onduidelijkheden en de punten die schuren en ongemakkelijk zijn te benoemen.
En daarnaast is het ook belangrijk dat zowel een mediaorganisatie als jijzelf, als freelance leidinggevende, kan benoemen wat de toegevoegde waarde - dat wat de mediaproducties van dat bedrijf onderscheidend maakt van anderen - is. Hoewel ik merk dat het praten in waarden en producten voor mij altijd wat onwennig klinkt, constateer ik ook dat ik het wel verhelderend vind om een beter beeld te krijgen van wat de opdrachtgever precies wil. Want wat maakt iets nou echt typisch een verhaal of programma voor een bepaalde opdrachtgever? Ken ik het format/stijlboek echt?
Volgens Van den Berg is het niet meer bestaande tv-programma ‘Man bijt hond’ een goed voorbeeld van een heel duidelijk format. Als een organisatie dat goed kan overbrengen op jou als freelance leidinggevende, dan kan jij dat ook goed overbrengen op de mensen die je aanstuurt. ‘Bij Man bijt hond konden door die duidelijke formule stagiairs al na een paar weken volledig meedraaien, want iedereen wist precies wat er gemaakt moest worden’, aldus Van den Berg.
Volgens Van den Berg wordt er op redacties verschillend met freelancers omgegaan. Lang niet alle redacties betrekken hun freelance leidinggevenden bij de organisatie. Al is hij licht optimistisch en heeft hij de indruk dat steeds meer redacties hun freelance (eind-) redacteuren bijvoorbeeld ook voor cursussen en uitjes uitnodigen. Ook dat soort onderdelen tellen mee in de waardering en steun die je als freelancer kan ervaren.
Een van mijn opdrachtgevers gaat daar ook in mee. Want ikzelf leerde Van den Berg kennen bij een training die hij gaf bij een van mijn opdrachtgevers. Daar was de hele nieuwsorganisatie voor uitgenodigd, collega’s in vaste dienst, maar ook freelancers. ‘Het is een goed teken als mediaorganisaties dat doen’, aldus Van den Berg. En zo ervaar ik dat ook.
Naast Van den Bergs tips over het leidinggeven op redacties zijn ook zijn tips om je creativiteit als freelancer beter in te zetten heel verhelderend. Ik kan zijn boek ‘Bedenk eens wat nieuws - handboek voor journalistieke ideeontwikkeling’, van harte aanbevelen. Het ligt helaas niet meer in de winkel, maar belangstellenden mogen hem mailen voor een digitaal exemplaar.
De podcast wordt mogelijk gemaakt door het Lira Steunfonds Reprorecht.
Benieuwd hoe Erwin en Sanne #freelanceleven maken? Tijdens het Festival van de Journalistiek op vrijdag 30 juni nemen ze een aflevering op met freelance publicist Dilara Bilgic.
Beluister hier de hele podcast met Karel van den Berg:
Tips van Karel van den Berg:
- Voordat je aan een (leidinggevende) klus begint, is het belangrijk om te snappen waar je opdrachtgever voor staat. Leer te benoemen wat de toegevoegde waarde is die je opdrachtgever meegeeft. Kan de opdrachtgever goed complexe begrippen uitleggen, of heeft het als eerste nieuws, zet daarop in. Ken de formats en het stijlboek.
- Heeft de organisatie dat niet duidelijk zwart-op-wit? Vraag dan om feedback over de producten die je levert. Past dat bij het onderscheidende van de organisatie?
- Benoem ongemakkelijkheden. Was je bijvoorbeeld eerst freelance redacteur en moet je nu de collega’s waar je eerst zij aan zij mee werkte aansturen? Benoem dan wat er ongemakkelijk kan zijn.
Praat mee