Federale rechter: benoeming directeur Amerikaanse wereldomroep ongeldig en ingrijpende reorganisaties daarmee ook
Afgelopen weekend kreeg de Trump-regering een flinke tik op de vingers: de aanstelling van 'speciaal adviseur' Kari Lake, die voor het Witte Huis in essentie de ontmanteling van Amerikaanse wereldomroepen overziet, is onjuist verlopen. Daarmee zijn de massaontslagen en ingrepen in de organisatie die Lake sindsdien doorvoerde óók ongeldig, oordeelde een federale rechter dit weekend. Ingrepen door Lake leidden tot grote onrust binnen de organisatie en uitholling van het mandaat van de traditioneel invloedrijke Amerikaanse wereldomroepen.
In de uitspraak [.pdf] oordeelt de rechter dat de juridische basis waarop Lake werd benoemd haar beperkt. Ze kan onder de zogeheten Vacancies Act per definitie niet optreden als de facto directeur, aldus de rechter. Sinds haar aantreden handelde Lake wel alsof ze de baas was: ze zette massa-ontslagen in gang, schortte uitzendingen op en bemoeide zich met de redactionele koers.
Lake is nooit officieel door de Senaat benoemd, stelt de rechter. Een alternatieve route naar de baan (al werken binnen de organisatie en doorstromen) is evenmin op Lake van toepassing. Ze was tot Trump haar selecteerde als speciaal adviseur enkel in de politiek actief.
Ondanks de twijfelachtige handelingsbevoegdheid deed Lake forse ingrepen, ook op redactioneel vlak: de extreemrechtse nieuwszender One America News (OAN), dat onder meer samenzweringstheorieën rondom corona en de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 versterkte, ging nieuws en video’s leveren. Voor niets, benadrukte Lake: “Elke dag zoek ik naar manieren om de Amerikaanse belastingbetaler geld te besparen. Het binnenhalen van OAN als video- en nieuwsbron doet beide.”
Ook zegde Lake diverse contracten op van andere nieuwsleveranciers, veelal juist de media die kritisch over Trump berichtten. Ze stootte verder de kantoorruimte af en nam het besluit om met traditionele televisie te stoppen. Verder noemde Lake zichzelf - onder ede - directeur van US Agency for Global Media (USAGM).
Bij het aantreden van de Trump-regering werd per decreet financiering van Amerikaanse wereldomroepen ingetrokken. Deze fondsen worden echter door het Congres toegekend. Daarover loopt nog een rechtszaak. Lake negeerde herhaaldelijk rechterlijke verzoeken om documenten te delen over de toekomst van Voice of Ameria en USAGM, dat de Amerikaanse wereldomroepen onder zich heeft.
Sloop Amerikaanse wereldomroepen: geduld rechter met Trump-adviseur Lake raakt op | Villamedia
Lake verklaarde tegenover zender NPR dat ze het mandaat van president Trump als uitgangspunt heeft om “uitdijende bureaucratie, verspilling en gebrek aan verantwoordingsplicht” te bestrijden. Ze maakte tegelijk rechter Lamberth verdacht: “Hij heeft een geschiedenis van activistische uitspraken. Dat is in deze zaak niet anders.” De nog door president Reagan benoemde rechter zou “in de weg staan” van het beleid, vindt Lake.
Hoewel er al veel schade is aangericht aan de omroepen die onder USAGM opereren (de Europese Unie vond activiteiten belangrijk genoeg om Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL) van een tijdelijke subsidie te voorzien, red.) spreken de drie klagers in de rechtszaak van een overwinning.
Een van hen, Voice of America-radioverslaggever Patsy Widakuswara, schrijft op LinkedIn dat het doel moet zijn de wereldwijde activiteiten van Voice of America weer op het oude niveau te brengen. “Deze overwinning sterkt ons in de overtuiging nóg harder te vechten”, aldus Widakuswara.
Praat mee