Europese Commissie wil volgend jaar vertellen hoe politiediensten versleutelde data mogen inzien

In 2026 wil de Commissie Europol nieuwe bevoegdheden geven om versleutelde data in te zien. Europol ondersteunt de politiediensten van lidstaten bij het bestrijden van zware internationale criminaliteit en terrorisme.  Vorig jaar zomer stelde EC-voorzitter Von der Leyen dat het belangrijk is dat opsporingsdiensten “wettelijke toegang” tot digitale informatie krijgen, “waarbij de fundamentele rechten worden gewaarborgd”.

Die opdracht is intern met zichzelf in conflict, stelden tachtig privacy-experts en burgerrechtenbewegingen vorig maand in een open brief aan de Europese Commissie. Versleuteling waar achterdeuren in zijn verwerkt introduceert voor álle gebruikers, van gewone burgers tot industrie, onacceptabele risico’s.

“Het is technisch onmogelijk om de voorgestelde toegang aan te bieden, zonder daarbij encryptie te verzwakken. Elke “buitengewone toegang” introduceert zwakheden die kunnen worden uitgebuit door kwaadwillenden en autoritaire regimes”, stellen de ondertekenaars. Alleen volledige end-to-end-encryptie (waarbij alleen zender en ontvanger versleuteld met elkaar communiceren, red.) garandeert mensenrechten en een veilige digitale infrastructuur, aldus de brief.

Apple onder vuur om plannen voor het doorspitten van privéfoto’s naar strafbaar materiaal | Villamedia

Ook zogeheten client-side-scanning-oplossingen (dat wil zeggen apparatuur die zelfstandig zoekt naar mogelijk strafbaar materiaal) zijn onwenselijk. Opgevoerd als privacy-respecterend, realiseert dat volgens de open brief enkel massa-surveillance en introduceert het daarnaast nieuwe veiligheidsrisico’s.

Vorig jaar werd onder meer door Bits of Freedom gewaarschuwd dat Europese plannen om álle communicatie geautomatiseerd te laten scannen de vrijheid van communicatie voor iedereen ondergraaft.

In de vandaag verschenen definitieve Roadmap for lawful and effective access to data for law enforcement probeert de Commissie die zorgen te benoemen: toegang tot data moet straks “noodzakelijk en proportioneel” zijn en “fundamentele rechten respecteren”, “privacy garanderen en persoonlijke data adequaat beschermen”, “gebaseerd zijn op heldere, nauwkeurige en voor iedereen te controleren wetgeving”, zijn voorzien van “onafhankelijk toezicht” en “effectieve rechtsmiddelen” voor mensen van wie hun data is bekeken.

In de routekaart ontbreekt hoe die doelen praktisch behaald gaan worden. Dat is voor een latere datum, uiterlijk 2026. Nog dit jaar wil de Commissie richtlijnen opstellen hoe opsporingdiensten gebruik mogen maken van kunstmatige intelligentie. European Commission: Roadmap for law enforcement lawful access to data