Elke avond een moslimterrorist

Stel, Adolf zou een fonds hebben opgericht voor het maken van antikoloniale films, met wrede Britse en Franse kolonisten in de hoofdrol en nebenbei een verfilming van het realistische sprookje Saïdjah en Adinda van de Nederlandse kolonialenhater Multatuli.

Stel, zijn adjudant Goebbels had scenaristen veel geld toegestopt om een film te maken over de heldhaftige strijd van de Amerikaanse regering tegen de trusts en monopolies, met in de hoofdrol Standard Oil en de joodse familie van John Rockefeller Sr., oprichter van dit bedrijf.

En stel nu dat de Nederlandse bioscopen al die films hadden getoond. Wat zou uw reactie zijn geweest als u niet had geweten van nazi-financiering en wat als u er wel lucht van had gekregen? Geen gemakkelijke vraag, want de Sovjet-Unie deugde al in die tijd niet, Stalin was een monster, en hooggeplaatste communisten maakten van hun macht misbruik om vreemde vrouwen en andere privileges te krijgen.

Zou u niet naar een uitgesproken antikolonialistische film zijn gegaan, toen – als ‘ie spannend en intelligent gemaakt was? En welke christen, socialist of communist zou tegen het aanpakken van prijsopdrijvende monopolies zijn geweest – of de oprichters nu joden of kapitalisten van een andere geloof waren?

Met excuses voor de komende vergelijking maar ik stel deze vraag, omdat de Nederlandse omroepen tegenwoordig allerlei Amerikaanse films en series op de buis brengen, waarvan ofwel vaststaat dat ze door de Amerikaanse regering medegefinancierd werden/worden dan wel de propagandadoelen van de regering-Bush dienen. Het blad Variety maakte al jaren geleden melding van een speciaal fonds waarmee CIA-ambtenaren kort na 9/11 naar California waren afgereisd, precies zoals in de tijd van de Koude Oorlog, toen de CIA een cultureel imperium opbouwde dat niet alleen winstgevende films, kranten, ontwikkelingshulp, torture training, luchtvaartmaatschappijen en hotels maar zelfs poëzietijdschriften omvatte (zie de uitvoerige documentatie in het boek ‘Who Paid the Piper?’ van Francis Saunders).

Worden en werden de geesten rijp gemaakt of zijn ze al rijp en willen sommige lieden dat zo houden?

Ik heb het boek met de bronnen voor Amerikaanse overheidsfinanciering van films en televisieseries toch in mijn Iraakse boekenkast gevonden. Jeroen Trommelen wilde bewijs, wilde ‘namen en rugnummers’. Hierbij dan. Ik behoor de informatie uit dagbladen zoals Variety, USA Today en The Guardian natuurlijk zelf in Hollywood te checken, maar dat is voor mij als DNR-columnist te duur want ik heb in Hollywood geen netwerk. De Nederlandse omroepen beschikken over meer middelen.

Onderzoek naar manipulatie in de massamedia richt zich meestal op nieuws, niet op entertainment. Ten onrechte?

Toen de onthulling de wereld rondging dat het Amerikaanse leger Iraakse kranten vierhonderd dollar per dag betaalde voor het plaatsen van pro-Amerikaanse artikelen, spraken ook de Nederlandse media er schande van.
Maar als onthuld wordt dat producers in Hollywood zich door de Amerikaanse overheid laten betalen of adviseren voor het verstoppen van bepaalde boodschappen in films en televisieseries, dan is dat blijkbaar heel wat anders, ook al worden films en series van Hollywood in tientallen landen inclusief Irak aan de man/vrouw gebracht.

Het publiek voor Amerikaanse films en televisieseries is vele malen groter dan het Iraakse lezerspubliek en veel omvangrijker dan het publiek voor Amerikaans nieuws en de potenti’ele reikwijdte van boodschappen dus veel groter.
Misschien is het cynisme in de commerciële entertainment wereld inmiddels zo groot dat het er niet toe doet wie ergens aan meebetaalt, ‘als het maar beweegt’ en redelijke kijkcijfers scoort.

Ik weet niet of het Commissariaat voor de Media in Nederland volgens de wet een rol kan spelen op dit gebied, maar als de omroepen niet willen melden bijvoorbeeld dat een film in samenwerking met of met geld van de Amerikaanse regering is geproduceerd, dan moet het Commissariaat dit maar verplicht stellen op straffe van een fikse boete. Is dit verborgen reclame of niet? Het Nederlandse publiek heeft er recht op te weten hoe Hollywood in elkaar zit, temeer daar sponsoring van Nederlandse omroepen voor Nederlanse ministeries officieel verboden is.

In Amerika kan men echter legaal tegen betaling propaganda in films en televisieprogramma’s stoppen en na 9/11 moreel verkopen als een vorm van patriottisme, bericht James Castonguay in het boek Rethinking Global Security – Media Popular Culture and the ‘War on Terror’.

Ik citeer: ‘Hoewel er veel media-aandacht was voor de kritiek van Hollywood-beroemdheden op de oorlogen in Afghanistan en Irak, toonden de filmdivisies van de grote mediaconglomeraten zich vanaf het prille begin graag bereid om onderdeel van de oorlogsinspanningen te worden.’

Het dagblad Variety meldde op 8 oktober 2001 dat ‘specialisten van de inlichtingendiensten van de overheid in het geheim bezig waren top Hollywood filmmakers and scenarioschrijvers te benaderen met het verzoek films over terrorisme te maken’ door middel van ‘een unieke ad hoc werkgroep in het Institute for Creative Technology van de University of Southern California. De leden van de werkgroep bestonden uit Amerikaanse legerfunctionarissen en de schrijvers en regisseurs van [de film] Die Hard (John McTiernan, 1988), MacGyver (ABC, 1985-1992) en Delta Force One (Zito, 1999).’

Tijdens een bijeenkomst in november 2001 van presidentieel adviseur Karl Rove en managers van alle grote mediaconglomeraten, herinnerde Jack Valenti, hoofd van de Motion Pictures Association of America, de deelnemers … eraan: ‘Wij zijn niet beperkt tot maatregelen alleen in eigen land. De Amerikaanse entertainment industrie heeft een uniek vermogen om wereldwijd publieksgroepen te bereiken.’

De CIA probeerde [eerder] publieke steun voor zijn bestaan en begroting te verwerven. De CIA zocht actief naar projecten die het werk van de inlichtingendiensten tot thema hadden en voedde die met informatie door aanstelling van een vroeger CIA-functionaris uit Latijns Amerika die als fulltime liaisonambtenaar voor de entertainment industrie diende (Duncan Campbell in The Guardian van 6 september 2001).

De scripts van de geschrapte CBS-serie The Agency zijn ontwikkeld in nauwe samenwerking met de CIA; een deel van de pilot werd zelfs binnen het CIA-hoofdkwartier gefilmd. Volgens de creative supervisor van het programma, Wolfgang Peterson (regisseur van Das Boot uit 1981 en van Air Force One uit 1997): ‘Nu de Koude Oorlog voorbij is, vragen mensen zich af of we een CIA nodig hebben en dit is een perfecte gelegenheid om dat bevestigend te beantwoorden.’

The Agency werd geschrapt na 9/11, omdat de CIA in het oorspronkelijke verhaal een grote aanslag afwendt op het Harrods warenhuis in Londen. Dat was tamelijk moeilijk te verkopen nadat de CIA en andere inlichtingendiensten 9/11 niet hadden voorkomen.

James Castonguay noemt verder de ABC-serie Threat Matrix die volgens het vakblad Broadcasting & Cable geproduceerd wordt met inbreng van Defensiefunctionarissen en Congresleden als ‘consultants’. ABC heeft verder de voormalige adjunct-directeur van het National Security Agency, Bill Crowell, in dienst genomen. Threat Matrix werd gepromoot als ‘de eerste keer na 9/11 dat een serie focust op de Amerikaanse samenleving, op het heldendom en de menselijke kanten van de mensen die hun leven wijden aan de redding en bescherming van het land tegen de voortdurende terroristische dreigingen.’

Terwijl Threat Matrix en The Agency en ook andere series zoals 24 en The Grid fictie zijn, maakte de bekende producer Jerry Bruckheimer samen met regisseur Bertram Van Munster voor ABC een reality show met in de hoofdrol echte soldaten die in Afghanistan vechten. Deze serie, Profiles from the Front Line, verdween na enkele afleveringen van het scherm. Castonguay schrijft: ‘Dankzij de positieve relatie die Bruckheimer met het Pentagon ontwikkelde ten tijde van de productie van de film Black Hawk Down (2001), tekenden [vice-president] Dick Cheney en [toenmalig minister van Defensie] Donald Rumsfeld zonder enige reserve voor Profiles.

‘Natuurlijk nemen we een pro-militair, pro-Amerikaans standpunt in,’ zei Van Munster tegen de pers (Variety, 20 februari 2002). ‘We gaan niet kritisch doen.’

Deze column verscheen eerder op denieuwereporter.nl