Een krant om de 
New Yorkers aan het denken te zetten

Indringende foto’s van het gapende gat op Ground Zero. De 14-jarige Brook Peters die vertelt hoe hij als peuter in de armen van zijn wegrennende moeder de torens van het World Trade Center zag instorten. Beelden van een brandweerman die jaren na de aanslagen overleed aan stoflongen, opgelopen door de giftige stoffen die vrijkwamen. Het is geen opbeurende kost die New Yorkers op 11 september op straathoeken en metrostations rond Ground Zero in hun handen krijgen gedrukt.

Met vrijwilligers deelt Clement straks in New York 10.000 exemplaren van Scar Tissue uit. Ook heeft hij de samenwerking gezocht met een Nederlandse krant. Het werd Trouw: samen met de chef beeld van deze krant, Frank Castelein, maakte Clement de 40 pagina’s tellende tabloid op. Trouw-journalist Bas den Hond schreef de interviews. Op zaterdag 10 september zit de Nederlandstalige uitgave als bijlage bij Trouw.

De littekens van de aanslagen zijn bij hem nog vers, vertelt Clement. ‘Wanneer ik een vliegtuig achter een hoog gebouw zie verdwijnen, hou ik mijn adem in. Elke keer lijkt het weer op dat beeld van de vliegtuigen die het WTC invlogen. Pas als zo’n vliegtuig weer aan de andere kant van het gebouw vandaan komt, kan ik opgelucht ademhalen.’

Hij was erbij, tien jaar geleden als fotojournalist. ‘Ik hoorde het nieuws van iemand uit Nederland. Toen ik de televisie aanzette, boorde net het tweede vliegtuig zich in een van de torens. Ik pakte mijn spullen en stapte in de metro richting het WTC. Halverwege viel de elektriciteit uit en de metro stopte. Ik ging te voet verder, tot ik in de buurt kwam van waar de brandende torens moesten staan.’

Iedereen was weggerend uit het gebied, overal lag stof en as. Auto’s stonden in brand. ‘Ik bleef maar naar de torens zoeken. Ik kwam een brandweerman tegen en vertelde hem dat ik al een half uur op zoek was naar het WTC, maar dat ik het niet kon vinden. “Je staat nu op het WTC”, zei hij. “De torens zijn ingestort.”

Drie dagen lang was hij aan het werk, en schoot rolletje na rolletje vol. Tot hij bijna werd gearresteerd, en een schreeuwende politieagent zijn filmrolletje opeiste. ‘Gelukkig had ik net een nieuwe in mijn camera gedaan, en stonden er bijna geen foto’s op.’

Wie met een vluchtige blik naar de eerste foto’s in Scar Tissue kijkt – hoge gebouwen, omgeven door rook en stof – zou zomaar kunnen denken dat ze vlak na de aanslagen zijn gemaakt. Maar schijn bedriegt. ‘Alle foto’s zijn van het afgelopen jaar. Dit zijn foto’s van de bouwwerkzaamheden bij Ground Zero. We hebben jarenlang met een gapend gat in onze stad gezeten, op de plek waar de torens stonden. En dat terwijl Amerikanen als ze echt iets bijzonders willen bereiken, heel snel iets moois neer kunnen zetten. Maar er werd teveel geruzied. Over geld, de plannen, over alles eigenlijk. Ondertussen bleef dat gat onbebouwd, als een schandvlek.’

Clement hoopt dat zijn krant de New Yorkers aan het denken zet. ‘Dit is anders dan het simplistische beeld dat vaak wordt geschetst in de media. Dat begon al meteen na de aanslagen, toen de grote vraag “Why?”, opspeelde. “Ze haten onze vrijheid”, was Bush’ antwoord. Maar ingewikkelde geopolitieke verhoudingen terugbrengen naar zo’n simplificatie, lost natuurlijk niets op. Ik hoop dat de mensen die de krant in hun handen gedrukt krijgen de verhalen en foto’s zo interessant vinden, dat ze Scarr Tissue mee naar huis nemen. En dat ze dan kwaad worden, of ontroerd. Dat het een discussie losmaakt. Wat dan ook, als het ze maar niet onverschillig laat.’

——-