Digital News Report 2024: meer mensen lijken het nieuws actief te mijden

Voor het onderzoek zijn in januari en februari 94.943 volwassenen uit 47 landen ondervraagd. In Nederland hebben 2.037 respondenten de vragenlijst ingevuld.

Interesse in nieuws bepaalt het nieuwsgebruik en daarmee de geïnformeerdheid van Nederlanders. Minder interesse en minder nieuwsgebruik hangen volgens het rapport ook samen met minder vertrouwen in nieuws. Het worden in het rapport (.pdf) “zorgelijke trends” genoemd.

Nieuwsmijden
Naast de 49 procent die geïnteresseerd is in nieuws, geeft 13 procent van de ondervraagden aan helemaal niet geïnteresseerd te zijn. Verder zegt 37 procent enigszins geïnteresseerd te zijn in nieuws. De interesse in nieuws daalt vooral onder jongeren. In 2023 was 44 procent van de 18- tot 34-jarigen nog geïnteresseerd in nieuws, terwijl dit in 2024 is gedaald tot 33 procent. Daarnaast is gevraagd of mensen soms tot vaak het nieuws helemaal mijden. In 2023 gaf 27 procent aan dit te doen, dit jaar komt het percentage uit op 30 procent.

Nieuws vermoeiend
In 2024 zegt ook 40 procent van de respondenten dat de hoeveelheid nieuws vermoeiend is terwijl dat in 2019 nog maar 20 procent was. Nieuwsmijders vinden de hoeveelheid nieuws vermoeiender dan mensen die het nieuws niet of nauwelijks mijden. Het is volgens de onderzoekers goed te begrijpen dat mensen af en toe het nieuws mijden als ze met een overload aan nieuws worden geconfronteerd. “Hier zou een uitdaging kunnen liggen voor nieuwsmerken, om nieuwsgebruikers wegwijs te maken in de grote hoeveelheid nieuws en informatie die op hen afkomt. Zeker gezien nieuwsgebruikers niet alleen op de hoogte gehouden willen worden, maar ook verschillende perspectieven willen lezen.”

Vertrouwen in nieuws
Ook bij het vertrouwen in nieuws is onder Nederlanders een lichte daling te zien, van 57 procent dat vertrouwen had in het nieuws dat geconsumeerd werd in 2023 naar 54 procent in 2024. “Het vertrouwen in nieuws daalt, maar is in vergelijking met andere landen nog steeds hoog”, concludeert het CvdM wel in het rapport. “Ook de interesse in nieuws is in vergelijking met andere landen niet laag.”

In verhouding tot andere landen is in Nederland het vertrouwen in nieuws nog altijd hoog en de interesse niet laag. En de positie van de nieuwsmerken als de NOS, RTL Nieuws, NU.nl, AD en de Volkskrant, in het nieuwsgebruik, is nog altijd robuust. De uitgedeelde cijfers per medium blijven ongeveer gelijk en onder de jongeren heeft negen op de tien nog vertrouwen in de merken.

Aansluiting jeugd
De grootste zorg gaat uit naar de jongste groepen. In deze groepen is de nieuwsinteresse altijd lager geweest, maar inmiddels toch wel op een dieptepunt aangekomen. Jongeren en jongvolwassenen wenden zich minder vaak tot de kanalen en platformen waar de nieuwsmedia het meest mee uit de voeten kunnen en tegelijkertijd een groot, maar inmiddels steeds ouder, publiek bereiken.

Jongeren geven aan dat sociale media de voornaamste bron zijn voor nieuwsconsumptie. “Het zou goed zijn als nieuwsmedia aansluiting vinden bij de nieuwsbehoeften van jongeren”, zegt het CvdM daarom. “Zijn waar jongeren zijn, en nieuwsaanbod bieden dat relevant is voor jongeren. In een informatieomgeving waar de hoeveelheid nieuws als vermoeiend wordt ervaren, is het een taak voor de journalistiek om zowel qua vorm en inhoud een connectie te maken met een nieuwe generatie nieuwsgebruikers.”

Zorgen over foutieve en misleidende informatie
De zorgen over wat echt of nep is qua online nieuws nemen ook toe in Nederland. In 2018 gaf 30 procent van de ondervraagden aan dat ze zorgen hebben over online misinformatie of desinformatie. Dit aandeel steeg tijdens corona naar 40 procent en komt in 2024 uit op 44 procent. Er is weinig verschil tussen groepen Nederlanders als het gaat om misinformatie en desinformatie; de zorgen gaan dwars door de bevolking heen, iedereen maakt zich in toenemende mate zorgen. Alleen de groep die weinig in nieuws geïnteresseerd is maakt zich wat minder zorgen. Wat verder opvalt is dat de zorgen over misinformatie en desinformatie groter zijn in de groep die het merendeel van het nieuws niet vertrouwt. Een toename aan zorgen over mis- en desinformatie lijken dus voor een deel het toegenomen wantrouwen tegenover nieuws in het algemeen te verklaren.

AI
Artificiële Intelligentie (AI) wordt steeds meer ingezet door de media en de journalistiek. Hoe meer kennis de ondervraagden zeggen te hebben over AI, hoe prettiger zij zich voelen bij de inzet van AI. En het tegenovergestelde is ook waar: als men zegt heel weinig kennis over AI te hebben, dan voelt men zich zeer onprettig bij de inzet van AI.

Als het nieuws voor het grootste deel met AI is gemaakt voelt men zich hier over het algemeen niet prettig bij. Slechts 13 procent voelt zich enigszins of zeer prettig bij het gebruik van nieuws dat voor een groot deel door AI is gemaakt. Ook voelt een meerderheid zich niet prettig bij nieuws dat met wat hulp van AI is gemaakt.

Volgens de onderzoekers is belangrijk dat transparant is dat AI is ingezet en dat informatie over de inzet van AI wordt verstrekt.