De toekomst van de papieren krant: ‘Niet ondenkbaar dat bepaalde titels alleen nog in het weekend in print verschijnen’

Gezien de neerwaartse trend van de laatste jaren en het feit dat in 2023 minder dan een kwart lezers nog nieuws op papier leest: welk percentage vertegenwoordigt de ondergrens voor papier? Of zal (dagblad)print altijd een activiteit blijven?

“Bijna de helft van onze abonnees leest vandaag de krant al digitaal. Zowat vijftig procent van alle abonnementen binnen onze groep bevat echter nog een papieren component. Momenteel komt zeventig procent van de brutomarge van onze groep nog steeds uit printactiviteiten, zowel op de consumenten- als de advertentiemarkt. Print draagt dus nog aanzienlijk bij aan ons financieel resultaat. Zolang er abonnees zijn die de voorkeur geven aan de papieren krant en ook bereid zijn hiervoor te betalen, zodat wij de gedrukte krant op een rendabele manier kunnen maken en bezorgen, zullen we dit blijven doen. We hebben hiervoor geen ondergrens bepaald”, zegt Mediahuis-woordvoerder An Steylemans.

DPG Media heeft evenmin een rode lijn voor print, zegt topman Erik Roddenhof. “DPG Media drukt en verspreidt elke dag nog veel kranten. Ondanks de dalende trend zijn dat er nog heel veel. We zullen dus nog lang kranten blijven maken. We hebben geen ondergrens bepaald en zijn daar ook niet mee bezig.”

Directeur Cornell Heutink van Erdee Media Groep zegt dat een percentage lastig te bepalen is. “Voor het Reformatorisch Dagblad geldt dat er nog relatief veel mensen op papier lezen. Door de week nog ruim de helft en in het weekend nog meer. Omdat vrijwel alle mensen een hybride abonnement hebben (veel weekend papier, doordeweeks digitaal, maar ook zesdaagse abonnementen hebben een digitale component) zijn geen harde cijfers te geven. Tegen de tijd dat een ondergrens bereikt wordt, is de prijsopbouw wellicht weer anders. Print zal waarschijnlijk altijd wel een activiteit blijven.”

Is het voorstelbaar dat de krant niet langer de hele week op papier verschijnt, bijvoorbeeld nog enkel als weekendeditie? Wordt in zulke oplossingen gedacht?

Steylemans (Mediahuis): “Het is niet onze bedoeling om de terugval van de papieren krant te versnellen. We volgen echter wel het ritme van de consument, die steeds vaker kiest om het nieuws digitaal te lezen, vooral doordeweeks. Het is daarom niet ondenkbaar dat bepaalde titels op termijn alleen nog in het weekend als printeditie worden aangeboden en doordeweeks digitaal. Het moment waarop dit gebeurt, hangt af van het aandeel digitale abonnementen van elke titel.”

Roddenhof (DPG Media): “We zijn niet bezig met dat soort denklijnen.”

Heutink (Erdee Media Groep): “Het is op zich voorstelbaar, maar niet op korte termijn. Daarom wordt nu ook nog niet concreet over een dergelijke oplossing nagedacht. Er zal wel steeds meer nadruk op het weekend komen te liggen.”

In het jongste jaarverslag van NDP Nieuwsmedia stelt de brancheorganisatie dat “de bezorging van dagbladen complex en kostenintensief blijft”. Niet langer hoeven te bezorgen is vermoedelijk een aantrekkelijke besparing én een kopzorg minder. Maakt dat deel uit van de afweging of het kantelpunt rond print is bereikt?

Steylemans (Mediahuis): “De distributie van de gedrukte krant zal de komende jaren steeds complexer en duurder worden. Een bezorger die de krant niet langer bij tien, maar slechts bij vijf huizen in een straat bezorgt, kost immers nog steeds evenveel. De toekomst van onze nieuwstitels is ongetwijfeld digitaal. Maar zolang er abonnees zijn die de voorkeur geven aan de papieren krant én ook bereid zijn hiervoor te betalen, zodat wij deze op een rendabele manier kunnen maken en bezorgen, zullen we dit blijven doen.”

Roddenhof (DPG Media): “De gedrukte krant is nog steeds van groot belang voor elke uitgeverij. Veel mensen lezen de gedrukte krant nog en daarmee zorgt het voor veel inkomsten. Die inkomsten zijn van belang om de journalistiek te kunnen financieren. Een onmisbaar onderdeel van de gedrukte krant is de tijdige en betrouwbare bezorging aan huis. We kunnen dus niet zonder een goed bezorg netwerk. De kosten daarvan stijgen snel. De schaarste op de arbeidsmarkt helpt ook niet. Dit baart ons zorgen. Dit moeten dus zien op te lossen. We kijken er dus anders naar dan de vraag suggereert.”

Heutink (Erdee Media Groep): “Het Reformatorisch Dagblad heeft een eigen bezorgapparaat. Uiteraard is dat kostenintensief, maar het functioneert goed. Onze achterban is loyaal en we kunnen nog goed bezorgers vinden. Bovendien is de kwaliteit bijzonder goed met amper klachten. Het is daarom geen kopzorg en maakt voorlopig ook geen deel uit van de afweging rondom een kantelpunt voor print.”

Online zijn er natuurlijk al enorme stappen gemaakt, maar in hoeverre weegt het optuigen van een overtuigende online beleving van de titels mee in een besluit om met print te stoppen? Is dat moment voor titels binnen uw uitgeverij al in zicht?

Steylemans (Mediahuis): “De digitale transitie zet zich verder door, waardoor de papieren krant steeds meer plaats maakt voor de digitale krant, nieuwsapp en -site, maar voor ook andere vertelvormen zoals audio en video. Mediahuis heeft al grote stappen gezet om onze journalistiek in een overtuigende digitale ervaring te brengen. Hoe beter we hierin worden, hoe aantrekkelijker het digitale abonnement natuurlijk wordt. Het moment waarop print (gedeeltelijk) wordt stopgezet, zal uiteindelijk bepaald worden door de consument en het tempo waarin deze de digitale omslag maakt.”

Roddenhof (DPG Media): “De digitale groei is goed. Het kan altijd beter en er zijn genoeg plannen om dat te realiseren. We blijven daarop inzetten zoals we afgelopen jaren ook deden. We overwegen niet om te stoppen met de gedrukte krant. We willen zowel digitaal als gedrukt de lezer een heel goede betaalbare ervaring bieden. Zolang we dat kunnen blijven bieden, zullen we dat doen.”

Heutink (Erdee Media Groep): “Onze strategie richt zich zowel op print als op online. Uiteraard heeft online de meeste groeipotentie en er wordt flink geïnvesteerd in een overtuigende online beleving. Bijna alle abonnees hebben hybride abonnementen, dus een combi van print en online. Deze zullen blijven bestaan en zolang print nog veel gelezen wordt, hoeven we niet concreet na te denken om met print te stoppen. Zo’n moment is dus ook nog niet in zicht.”

Hoofdlijnenakkoord: btw op journalistiek fors omhoog
Roddenhof verwijst tenslotte naar de kabinetsplannen om de btw voor culturele en journalistieke uitingen sterk te verhogen. Die gaat dan van 9 procent naar 21 procent. De journalistieke sector luidt daar sinds de plannen in het hoofdlijnakkoord werden gesignaleerd de noodklok over.

NDP Nieuwsmedia voorspelde vorige week dat als de plannen ongewijzigd worden doorgezet honderdduizenden huishoudens toegang tot journalistiek zullen verliezen, er een daling van kranten- en tijdschriftenabonnees zal ontstaan en de werkgelegenheid bij nieuwsbedrijven daardoor zal verslechteren - met mogelijk honderden fte’s.

Mocht de btw-verhoging doorgaan, zal Nederland een uitzonderingspositie in Europa krijgen. In alle andere lidstaten van de Europese Unie geldt voor dagbladen een verlaagd tarief. In meerdere landen, waaronder België, Denemarken en Ierland, is op dagbladen zelfs een nultarief van toepassing.

Roddenhof: “Die verhoging zal de krant in een keer veel duurder maken voor de consument. Dat helpt dus absoluut niet om de krant betaalbaar te houden. We hopen dat het moment waarop we wel moeten overwegen om te stoppen met de gedrukte krant nog heel ver weg van ons af is. Wij zullen er alles aan doen om dat zo te laten zijn. Het zou natuurlijk wel fijn zijn als de overheid ook beseft dat ze daaraan kan bijdragen, door het onzalige idee van de btw-verhoging terug te draaien.”