Jaap van der Doelen: ‘Elk brokje context gaf nieuwe handvatten om het verhaal verder te verdiepen, ongeacht hoeveel basiskennis ik meende te hebben’

“Je was eigenlijk al jaren voordat je aan het boek begon al aan dit boek begonnen”, zo vertelde de host van een podcast waarin ik te gast was me onlangs. Ik moest hem gelijk geven.

Mijn eerste stappen als journalist zette ik namelijk in een tijd waarin ik nog niet durfde dromen mezelf daadwerkelijk zo te noemen. Schrijven was een hobby die ik, net als vele andere veel te fanatieke muziekliefhebbers, in de eerste jaren na de eeuwwisseling uitoefende op het wereldwijde web. Het was het tijdperk van de blogs, een ground zero waarin de beginprincipes van de destijds imploderende muziekindustrie van dag tot dag herschreven werden.

De maatschappijkritische rappers Killer Mike en El-P hoorden bij de eerste buitenlandse artiesten die ik interviewde. Dat ze als Run The Jewels uit zouden groeien tot een fenomeen op festivals, politieke opiniemakers in presidentsverkiezingen en karakters in Marvel superheldenstrips, kon toen nog niemand vermoeden.

Na mijn besluit een muziekbiografie te gaan schrijven, voelde het logisch hen als onderwerp te nemen. Ik was met ze meegegroeid, had alles zien gebeuren, en kon leunen op veel eigen materiaal. Het was als zo’n tekening vol genummerde stippen die je als kind op de achterbank van de auto onderweg naar een Franse camping maakte; alles lag er al, het was enkel aan mij om die punten te verbinden en het grote plaatje te openbaren.

Zo simpel bleek het uiteindelijk natuurlijk niet. Gelukkig maar, want juist daar waar ik tegen hiaten in het verhaal aanliep en meer interviews en research moest doen, zaten de boeiendste nieuwe invalshoeken.

Zo verdiepte ik me, om beter te begrijpen hoe de politieke visie van Killer Mike tot stand gekomen was, in de lokale politiek en unieke historie van zijn thuisstad Atlanta. Wat in eerste instantie de openingsscène van het boek was, kwam daardoor pas een paar hoofdstukken later aan bod. Zodra je beseft dat de buurt waarin zijn grootouders hem opvoedde, één van de eerste zwarte middenstandswijken van de VS was, valt er immers van alles op zijn plek.

Ondertussen luisterde ik op het obsessieve af naar hun muziek. Gedreven raps op hoekige beats, met politiegeweld, machtsspelen en cynische humor als belangrijke onderwerpen. Het soort rap dat hun wereldbeeld spiegelt, maar waarvan het beeld ook weer een effect op de daadwerkelijke wereld heeft. Om me er jarenlang in onder te dompelen verveelde geen moment.

Elk brokje context gaf weer nieuwe handvatten om het verhaal verder te verdiepen, ongeacht hoeveel basiskennis van het onderwerp ik meende te hebben. Dat mijn boek nu eindelijk als zo’n handvat voor een ander mag dienen, ervaar ik dan ook als een groot voorrecht.