De Schepping: Lotte van Gaalen brengt haar podcast Via Via in eigen beheer uit

Een Italiaanse familie die vol passie een papierfabriek draaiend houdt, waar sinds de jaren ‘50 niets is veranderd. Een dame die in een leeg kantoorpand op enorme vellen papier het hele universum probeert samen te vatten. Een schoolhond die leerlingen leert omgaan met boosheid en faalangst. Een student die jarenlang geobsedeerd zoekt naar de identiteit van twee mensen in een fotoalbum, gevonden in een kringloopwinkel. Allemaal korte verhalen uit het eerste seizoen van Via Via.

Tijdens het maken viel ik van de ene vreemde ontmoeting in het volgende wonderlijke verhaal; korte reportages en portretten van stadsbewoners die vol veerkracht omgaan met soms bizarre levenswendingen. In de podcast Via Via blijf ik binnen mijn eigen stad (Den Haag) en toch heb ik vele werelden ontdekt. En dan waren er nog de items die de gastbijdragers maakten. Ook zij verrasten me steeds weer met de verhalen die ze opdoken in de stad.

Het idee voor Via Via ontstond vijf jaar geleden. Waar blijven toch de podcasts met korte verhalen, dacht ik toen. Tussen alle prachtige lange series met spannende zoektochten als onderwerp, en de vele talkshow’s met BN-ers en influencers, miste ik een podcast met korte wonderlijke verhalen over gewone mensen. Want ook om de hoek kunnen onwaarschijnlijke verhalen schuilgaan.

Ik maak normaal gezien verhalende podcasts voor de publieke omroep of culturele instellingen. Daarvoor ben ik vaak maanden of jaren bezig met één onderwerp. Ik hou ervan om helemaal kopje onder te gaan in een verhaal. Maar nóg fijner vind ik het als ik dit soort projecten kan afwisselen met het maken van kortere stukken. Over iemand met een bijzonder verhaal die ik toevallig op het spoor gekomen ben. Helaas kun je zo’n kort item als maker bijna nergens kwijt.

En ook voor beginnende makers is dat een gemis. Want juist in een lengte van 3, 6 of 8 minuten kun je op een behapbare manier meters maken in een nieuw vak. Beginnende makers die ik soms mag begeleiden bij hun eerste podcast, van 4 x 30 minuten bijvoorbeeld, zie ik dan ook vaak worstelen. Het is alsof je op je eerste wintersportvakantie meteen van de zwarte piste wordt gestuurd.

In 2020 bedacht ik dus dat ik zelf het programma zou gaan maken dat ik nu bij de publieke omroep mis. Een programma met korte verhalen, gemaakt door verschillende makers, van beginnend tot ervaren.

Ik vroeg radiokunstenaar (en mijn stadsgenoot) Mat Wijn om mee te doen. Mat maakte jarenlang originele en vaak absurdistische verhalen voor de VPRO Radio, bijvoorbeeld voor zijn rubriek De Wijde Blik. En hij was verantwoordelijk voor het fijn chaotische geluidsontwerp van Radio Bergeijk. Hij maakt de muziek en het sound design van Via Via, en elke aflevering maakt hij één verhaal waarin hij door-associeert op het thema van de aflevering. Zijn geluid geeft Via Via iets herkenbaars en nostalgisch.

Inmiddels zijn we vijf jaar verder en we zijn van start met het eerste seizoen, dat twaalf afleveringen omvat. Dat het even duurde voor de serie te beluisteren was, kwam omdat het produceren van een onafhankelijke podcastserie ingewikkelder bleek dan ik vooraf dacht. Ik moest wel honderd wielen uitvinden en was voor het eerst eindredacteur, producent, marketeer en fondsenwerver tegelijk. Niet ideaal, wel ontzettend leerzaam.

Naast Mat en ik doen er nog twaalf makers mee, waarvan ongeveer de helft geen of nauwelijks ervaring had als podcastmaker. Nieuwe en vertrouwde stemmen dus, die onverwachte verhalen uit de stad optekenen.