‘De leugen verkoopt’
Tien geboden voor de journalistiek. Dat bepleit diaken Rob van Uden uit Bavel om het vertrouwen tussen media en publiek te herstellen. ‘Nu verkoopt de leugen.’
In relationele drama’s, zoals recent de moorden in Bavel en Zwijndrecht (een vader doodde zijn ex-vrouw, twee kinderen en vriendin), laten de media zich van hun slechtste kant zien. Het was voor mijzelf als voorganger aanleiding om, tijdens de uitvaart in de kerk van Bavel, de rol van de media te hekelen. Gelukkig hebben enkele kranten deze kritiek opgepikt. Het was voor sommige regionale kranten aanleiding om in een redactioneel commentaar het eigen straatje schoon te vegen. Jammer: zelfkritiek kan de waarachtigheid van een krant vergroten. Wanneer media zich verliezen in een zucht naar sensatie, verliezen ze de zucht naar waarheid.
Bij drama’s, zoals in Bavel en Zwijndrecht, onderzoekt de politie zorgvuldig. Er komen daardoor weinig feiten naar buiten en journalisten gaan dus zelf op zoek. En dat is niet eenvoudig. Al snel kiezen journalisten voor interviews met omwonenden en bekenden. En dat leidt tot reportages die veel weg hebben van een grabbelton vol onbetrouwbare gegevens. Verhalen, verteld door mensen die geschokt, verontwaardigd of achterdochtig zijn. Verhalen die soms het niveau van dorpsroddel hebben. Immers, ook de geïnterviewde mensen proberen zelf wanhopig het ‘informatiegat’ in te vullen. En erger is: zelfs kinderen werden via Hyves benaderd om informatie los te krijgen.
Feit is dat de moordenaar ná de moorden een tragische mail vol verdachtmakingen verzond. De mail kwam op internet. Maar hoewel internet fantastische mogelijkheden heeft, is het ook het afvalputje van de vuilspuiters en de vindplaats voor ‘gossip in the global village’. Ik kan me voorstellen dat rechercheurs deze brief helemaal uitpluizen. Voor kranten en televisie is een dergelijke bron nauwelijks bruikbaar. Maar ja, het ‘informatiegat’ moet worden ingevuld.
De Telegraaf plaatste de volledige mail, andere kranten citeerden fragmenten. De mail was als ‘een verboden vrucht’, dodelijk voor een integer artikel, maar commercieel aantrekkelijk om te publiceren. Trouwens, anderen nemen er ook van. Gevolg van dit soort publicaties is dat ik nu om mij heen hoor zeggen: ‘Ze zal het er wel naar gemaakt hebben.’ Kortom, dit is journalistiek op het niveau van de dorpsroddel.
Ik krijg veel positieve reacties op mijn aanklacht, want er is veel irritatie over de manier waarop de media mensen benaderen, bronnen gebruiken en pikante details uitvergroten. Is het vreemd om te spreken over het risico van een vertrouwensbreuk met de media? Natuurlijk leeft bij veel mensen het verlangen om dat ‘informatiegat’ te vullen, en natuurlijk zijn er ook veel mensen die een roes van sensatie voelen bij het nieuws rond een familiedrama met dodelijke afloop. Toch ben ik ervan overtuigd dat veel mensen verlangen naar waarheid. Ik wil er dan ook voor pleiten dat er bij de media een bezinningsproces op gang komt met betrekking tot haar eigen opdracht.
Media hebben de mogelijkheden om hun publiek te manipuleren, om verdachtmakingen de wereld in te slingeren, maar het woord ‘media’ zegt het eigenlijk al: ze hebben een bemiddelende opdracht. Ze zijn intermediair tussen het nieuws en de lezer. Het is hun opdracht om de waarheid te dienen en om respectvol met de ontvanger van deze waarheid om te gaan. Media moeten in actie komen wanneer de waarheid in de knel komt.
Ik durf nog een stap verder te gaan: media spelen zo’n belangrijke rol als intermediair dat ze de betrokkenheid van mensen op elkaar kunnen versterken. Ze kunnen een bindmiddel in de samenleving zijn. Natuurlijk kan de waarheid confronterend zijn, maar uiteindelijk breekt de waarheid mensen niet af. Ze bouwt mensen op. Ik noem dat: de zending van de media.
De vraag is dus: kunnen media hun krachten mobiliseren om vast te houden aan hun zending?
Een suggestie: paus Benedictus XVI vroeg de media op 24 januari 2008 om te komen tot een info-ethiek. Ik wil deze suggestie van de paus graag opnieuw onder de aandacht brengen. Vooral universiteiten, opleidingen en beroepsverenigingen zouden veel kunnen betekenen bij de ontwikkeling van die ethiek: wat is een goede en juiste omgang met bronnen (en personen)? Welke persoonlijke details breng je naar buiten? Welke persoonlijke en maatschappelijke consequenties heeft een reportage?
Een andere suggestie: media, kranten op de eerste plaats, die zich graag presenteren als betrouwbaar en integer, zouden kunnen werken aan een herkenbare gedragslijn waarop ze aanspreekbaar zijn: Een soort ‘tien geboden van de journalistiek’, met toegespitste intentieverklaringen en verifieerbare afspraken.
Wanneer ervaren journalisten en specialisten op het gebied van media en ethiek samen een gedragslijn weten te ontwikkelen, kan dit uitgroeien tot een ‘keurmerk’. Een keurmerk niet bedoeld als een keurslijf, maar als een middel om de eigen kwaliteitsstandaard naar boven bij te stellen. Bovendien kan een keurmerk het vertrouwen tussen media en publiek herstellen. We zien in deze tijd dat de leugen verkoopt, maar ik denk dat de vraag naar waarheid zwaar wordt onderschat.
Dit artikel verscheen eerder in de Volkskrant (18 juni 2009).
Praat mee
5 reacties
G. Simons, 18 juni 2009, 13:17
Sinds het uitbreken van de crisis ben ik die aan het bestuderen, en kom tot de ontstellende conclusie dat De Media in feite gecensureerd zijn.
Ik denk niet dat er veel journalisten zijn die dat weten. Het is ook niet zo dat bepaalde berichten niet in de krant mogen. Het is meer dat ze niet vaak in de krant mogen, en de misleidende berichten wel vaak. Uiteindlijk hebben we allemaal een misleide indruk van de realiteit.
Om een actueel voorbeeld te geven: In de afgelopen 90 jaar was er in Iran geen enkele machtswisseling die niet door Engelsen of Amerikanen werd bewerkstelligd.(Door Big Oil.) In 1909, 1921, 1953, 1979. Dat moet de Iraniërs, als het normale mensen zijn, toch enorm boos maken op dat schijnheilige Westen? Het enige wat wij horen is dat het heethoofdige agressieve lieden zijn.
Dat hun boosheid terecht is lezen we niet.
Als U schrijvers als Anthony Sutton, William Engdahl, Ellen H. Brown of Robert Bell zou lezen, zou U begrijpen dat ons wereldbeeld, dat we toch grotendeels uit de kranten hebben opgebouwd, er behoorlijk naast zit. Het boekje ‘Beursbedrog’ van Robert Bell is uitverkocht maar U kunt het gratis downloaden. Het gaat over bedrog op Wall Street. Deze New Yorkse professor vond geen Amerikaanse uitgever, maar het manuscript is wel in het Nederlands vertaald en hier uitgegeven. Zou het boekje (2003) wel serieus genomen zijn door De Media, dan was deze hele crisis zeker niet gebeurd.
Volgens de annalen van het Amerikaanse Congres heeft bankier J.P. Morgan in 1915 de censuur over De Media gekocht. Lees de verklaring van congreslid Callaway:
In maart 1917 verklaarde Congreslid Oscar Callaway het volgende, zoals opgenomen in de stukken van het Congres:
“In 1917 huurde J.P. Morgan ( Banken, staal etc. etc.) 12 mannen uit de hoogste regionen van de krantenwereld in en liet ze bepalen welke de meest invloedrijke kranten in de V.S. zijn, en hoeveel kranten men nodig had om de pers van de hele V.S. te controleren…........ Ze vonden dat men slechts de controle over 25 van de grootste kranten hoefde te kopen. Er werd besloten welke 25 kranten het zouden worden, agenten werden op pad gestuurd om ‘de overtuiging’ ( the policy) voor zowel binnenland als buitenland, te kopen….... een editor werd bij elke krant geplaatst om op de juiste wijze toezicht te houden op alle vragen betreffende voorbereiding (op W.O.1 ? ), militarisme, financieel beleid en andere zaken van nationaal en internationaal karakter die beschouwd werden als vitaal voor de belangen van de kopers (de Power Elite), en om alles te onderdrukken dat tegenstrijdig zou zijn met de belangen van de kopers.”
(Vertaald door mijzelf. Origineel : uit Web of Debt.)
Alles wijst er op dat er sindsdien weinig is verandert.
Ds. Ernst Faoth, 19 juni 2009, 21:32
geachte meneer Simons u begrijpt niets van het verhaal van Rob van Uden. U komt met allerlei argumenten en boeken aandragen die juist bevestigen wat Rob stelt. Alleen Rob gaat een weg in die vele journalisten niet in durven gaan en dat is de weg van zelfonderzoek, zelfkritiek en matiging. Nu is Rob niet de enige en niet de eerste. Al meer dan 25 jaar probeer ik onze dierbare collega’s duidelijk te maken dat “de pers” zichzelf uit de markt aan het duwen is met halve en hele leugens. Het lijkt op snel en goedkoop scoren, maar in werkelijkheid werkt het contra-productief. De consument (klient/lezer/kijker)beschikt ook over snelle (nieuws)bronnen als internet en het mobieltje en weet vaak eerder dan de krant, het journaal of het web wat er aan de hand is. Vaak wordt het nieuws nu gezien als een leugen want niet conform de waarheid. De journalist wordt buitenspel gezet door de eiegen journalistiek. De Telegraaf gaat nog een stap verder en vraagt leken berichten in te sturen als verslaggeving, zoals bijvoorbeeld nu in de kwestie Iran. Inderdaad Rob, er is een diepgaand verlangen naar de waarheid, zeker in ONzekere tijden. dat heeft de journalistiek uit het oog verloren in de jacht naar zelfverrijking en gemakzuchtig handelen. Journalistiek is nu gelijk geworden aan dorpsroddel en achterklap. Raar toch dat geen mens de krant meer koopt of het journaal voor gezien laat. Slechte tijden zijn soms goede tijden om te bezinnen en het tij te keren. Als… we daar de moed voor hebben tenminste. Ik citeer Rob met plezier en gevoel voor drama: ” We zien in deze tijd dat de leugen verkoopt, maar ik denk dat de vraag naar waarheid zwaar wordt onderschat.”
G. Simons, 23 juni 2009, 13:44
Mijnheer Ernst, ik begrijp best wel dat ik over iets anders spreek dan de heer Van Uden. Maar het gaat in beide gevallen om leugens die door De Media verkocht worden. In Van Uden’s geval uit slordigheid, scoringsdrift en verkoop-noodzaak. In mijn geval zijn het leugens uit onwetendheid, luiheid en door passieve censuur.
Een voorbeeld: op 28 juni is de Vrede van Versailles 90 jaar oud. Ariejan Korteweg schreef in De Volkskrant het overbekende verhaal: door wraakgevoelens was die vrede erg hard voor Duitsland, en dat was mede oorzaak van WO2.
Waarom geeft Korteweg niet een nieuwe kijk op de zaak, gebaseerd op Anthony Sutton en William Engdahl. Die tonen aan dat WO1 doelbewust is uitgelokt door Engeland, omdat Duitsland anders het grootste en machtigste land in Europa zou worden ( alles goed gestaafd met cijfers: ijzer-verbruik, olieverbruik, patenten, exportcijfers etc.) Ook de Grote Banken hadden in Duitsland geen poot aan de grond, en die steunden de oorlog. Versailles was nog eens een extra maatregel om Duitsland terug in de tijd te werpen.
Enfin, heel nieuw, heel interessant en heel geloofwaardig. Veel geloofwaardiger dan de verklaring die we de afgelopen 90 jaar te horen kregen.
Dat is wat de Media moeten doen: de recente geschiedenis herschrijven op basis van harde cijfers en tot nu toe weggemoffelde boeken.
Het boek “Beursbedrog” is hier te downloaden: http://www.organicfraud.org/beursbedrog/index.html
baazb, 24 juni 2009, 22:17
@Rob
Meer witregels graag, nu is het bijna niet te lezen op een beeldscherm…
G. Simons, 27 juni 2009, 01:29
Vrijwel dagelijks zie ik voorbeelden van ‘censuur’. Gisteren zag ik:
Jon Stewart ( Daily Show) interviewt Reza Aslan over Iran, in een sfeer van ‘ouwe jongens krentebrood’.Maar als Aslan zegt; “The US has a long history of meddling in Iranian affairs, you know” dan begint Stewart heel vrolijk ‘no no no no’ te kreunen en hij bedekt zijn oren met zijn handen: Dit wil hij niet horen. CENSUUR !
Dit nieuws behoort duidelijk niet tot de categrorie: “Wat het volk weten mag.”
http://www.huffingtonpost.com/2009/06/25/iran-uprising-live-bloggi_n_220598.html
Film: op 9.42 AM; fragment op 5.20 minuut.
In 1909,1921, 1941, 1953, 1979 en waarschijnlijk nu ook weer is de regime change in Iran door Engeland en Amerika ( oliebelangen) gemanipuleerd.
Zelfs de Ayatollahs heeft men verkozen boven de Shah, omdat islamoloog Bernhard Lewis voorspelde dat die oude religieuzen beter te hanteren waren dan de Shah, die nota bene kerncentrales wilde bouwen.
Enfin, wie een beetje rondkijkt op internet of Engdahl’s A Century at War leest, kan zich overtuigen.
Het is onbegrijpelijk dat deze feiten in geen enkele krant te lezen zijn. Het past natuurlijk niet in de demonisering van de Islam.