De Correspondent gaat in hoger beroep over afluisterzaak mondkapjesdeal

In het strafrechtelijke onderzoek naar Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel luisterde de rechtbank een vertrouwelijk gesprek tussen hen en drie journalisten van De Correspondent af. De journalisten hoorden anderhalf jaar later pas dat het gesprek werd afgeluisterd.

Gezien het maatschappelijke belang van het onderzoek, vond de rechtbank het afluisteren gerechtvaardigd. Wel noemde zij het een “onrechtmatige inbreuk op de journalistieke bronbescherming”.

Dat beaamt hoofdredacteur Rob Wijnberg. Zonder bronbescherming is hij bang “dat bronnen niet meer willen afspreken omdat anonimiteit of privacy niet langer te garanderen zijn.”

“zorgelijk voor de journalistiek als geheel, niet alleen voor De Correspondent.”

Wijnberg vreest daarom een chilling effect voor media: “De vergoelijking van het afluisteren maakt niet alleen ons kwetsbaar voor dergelijke afluisterpraktijken in de toekomst, maar ook voor de rest van de journalistiek.”

Juristen Lotte Oranje en Jens van den Brink stelde in een opinie voor Villamedia dat het afluisteren evenmin gerechtvaardigd was. “De rechtbank heeft te makkelijk geoordeeld dat de waarheidsvinding hier voorgaat”, betoogde zij toen.

“Het principiële belang van een vrije pers is vele malen belangrijker dan het belang dat het OM in deze zaak had bij waarheidsvinding”, aldus Oranje en Van den Brink

De Correspondent wordt in het hoger beroep bijgestaan door advocaten Robbert de Bree en Jorgen Bakker. “Het recht van journalisten om in vrijheid hun werk te kunnen doen is fundamenteel. We verwachten dat het Hof daaraan het gevolg zal verbinden dat een inbreuk zoals het openbaar ministerie die hier gemaakt heeft niet door de beugel kan”, aldus De Bree.

Voor de juridische kosten van dit project stellen Stichting Democratie & Media en het Persvrijheidsfonds zich garant. Wanneer het beroep zal aanvangen, is nog onbekend.

Het is niet het enige dat speelt rond het handelen van het OM in de zaak. Zo wil de rechtbank van Rotterdam dat er meer onderzoek wordt gedaan naar wat er is gebeurd met vertrouwelijke documenten die op in beslag genomen computers stonden. Voor correspondentie met (toenmalige) advocaten geldt dat alleen een zogeheten geheimhoudersofficier deze mag inzien. De rechtbank heeft vrijdag besloten dat het OM een nadere toelichting daarop moet geven en “hoe in concreto is omgegaan met verschoningsgerechtigd materiaal”.

In 2022 zijn bij Van Lienden en zijn zakenpartners gegevensdragers in beslag genomen. Documenten waar een zogenoemd verschoningsrecht op rust, mogen niet worden ingezien door FIOD-medewerkers en het OM. Tijdens een zitting vorige week, zei de geheimhoudersofficier dat tijdens het onderzoek niet was bijgehouden wie welke documenten had ingezien. “Er was ook geen wettelijke verplichting destijds om dat te doen”, zei ze.