Jatwerk opsporen

donderdag 26 maart 2009

Regelmatig krijg ik de vraag hoe je plagiaat of jatwerk opspoort op het web. Het idee achter Web 2.0 is voor veel krantenuitgevers onbegrijpelijk. Artikelen jatten zonder bronvermelding? Teksten overnemen en die van eigen commentaar voorzien? Kan niet. Mag niet.

Maar andersom gebeurt het ook. De makers van een bewonerssite reageerden verbaasd toen een krant hen beschuldigde van diefstal: ‘U schrijft óns nieuws over. Journalisten lezen de nieuwtjes op ónze site en maken er een verhaaltje van. Vind u het raar dat we achteraf dan laten zien dan ons nieuws is overgenomen?’ Uit NVJ-onderzoek bleek al eerder dat redacteuren het niet altijd even nauw nemen met bronvermelding op het web.

Beschuldigingen over en weer zijn beter te onderbouwen met spe¬ciale zoekmachines die plagiaat proberen op te sporen. De NVJ heeft er zelf eentje, maar ik beperk me tot een gratis dienst, Copyscape.com. Die staat tien zoek¬acties toe op plagiaat, daarna moet wel worden betaald. Het is niet nodig om de overgenomen tekst te knippen en te plakken. De link naar het originele stuk op het web volstaat. Copyscape kijkt wat de tekst is op de pagina van de link en speelt deze razendsnel door aan Google.

Copyscape vergelijkt de woorden op de eigen website met woorden die op pagina’s van anderen voorkomen en laat in kleurtjes zien welke tekst hetzelfde is.

Even testen of de recensie van Canon Powershot G10 van computerblad PCM is overgenomen door een ander? Plak de link (http://www.pcmweb.nl/hardware_review.jsp?productid=3614) in Copyscape en wacht 20 seconden. Inderdaad, testsite Alatest.nl en Hardware.info namen het stuk gedeeltelijk over, overigens onderdeel van een wederzijdse afspraak.

Eens kijken of de Stichting Brein, die piraterij bestrijdt, zelf wordt nagemaakt. Copyscape geeft snel uitsluitsel. Op Chello.com worden 241 woorden van de homepage van www.anti-piracy.nl gekopieerd door forumlid KillRoy, zonder bronvermelding. De Nederlandse Vereniging van Entertainment Retailers kopieerde 78 woorden van de voorpagina van Brein. Erg lijkt dat niet: de tekst komt ook in allerlei persberichten van de Stichting Brein voor.

Aardig is dat Copyscape ook laat zien wie de juridische eigenaar van de site is. Klik hiervoor op See whois info. De site heeft een koppeling naar het (uitstekende) domaintools.com. Begin bij onraad met een onderzoek naar de eigenaar. Gaat het om een homepage van een particulier of een bedrijf dat met de informatie geld verdient?

Overtreding gevonden? Schrijf de auteur aan. Geeft deze niet thuis, zoek dan de provider van de website op. Dat zijn meestal technisch georiënteerde bedrijven die geen juridisch gedonder willen. Geef de reden op waarom het stuk niet op het web mag staan en in veel gevallen wordt de klant van de provider opgeroepen om alsnog de informatie weg te halen.

Henk van Ess (henk@vaness.nl, twitter: @henkvaness),
is werkzaam als journalist, trainer en internetadviseur

Dit stuk zelf is ook jatwerk. Een uitgebreider artikel over hetzelfde onderwerp staat in het aprilnummer van Personal Computer Magazine.

Auteur: Henk van Ess
Tags: internet