Nieuws
NRC wil herziening van uitspraak Raad
dinsdag 25 augustus 2009
NRC Handelsblad vraagt om uitleg en herziening van een uitspraak van de Raad voor de Journalistiek. De recente uitspraak in de zaak tegen onderzoeksjournalist Joep Dohmen zou in strijd zijn met jurisprudentie en de leidraad van de Raad, zegt adjunct-hoofdredacteur Sjoerd de Jong.
De kwestie hield in dat de klaagster bezwaar had gemaakt tegen het feit dat Dohmen zonder dat vooraf te melden een bandje heeft laten meelopen tijdens telefonische interviews. De klacht werd op 31 juli gegrond verklaard.
In de leidraad van de Raad staat dat je niet zonder toestemming gesprekken op mag nemen ter uitzending of publicatie. De Jong: ‘Wij hebben dat zo geïnterpreteerd dat je niet heimelijk mag opnemen. Dohmen heeft een interview, on the record, opgenomen als geheugensteun. Hij heeft echt niet stiekem zitten bellen. Let wel: het gaat hier om onderzoeksjournalistiek; om moeilijke, gevoelige onderwerpen.’
De uitspraak van de Raad heeft NRC daarom verrast. Eens temeer omdat eenzelfde klacht tegen Willem Oltmans (in 1997) ongegrond werd verklaard omdat aannemelijk was gemaakt dat Oltmans zijn opname alleen als geheugensteun gebruikte. De Jong: ‘Dat maakt de uitspraak in onze zaak op zijn minst betwistbaar.’
NVJ-advocaat Siep van der Galiën spreekt van een ‘misslag’. Volgens hem was Dohmen gerechtigd het gesprek op te nemen: ‘Journalisten moeten met open vizier te werk gaan en zichzelf kenbaar maken als journalist. Dat heeft Dohmen gedaan. Het maakt dan niet uit of je een bandje laat meelopen of driftig meeschrijft.’
Bij monde van voorzitter Ton Herstel laat de Raad weten dat de hoofdredactie van NRC een dezer dagen een schriftelijke reactie ontvangt waarin staat dat de Raad geen mogelijkheid kent om een uitspraak te herzien. Over de uitspraak zelf zegt hij dat ‘de Raad de leidraad natuurlijk ook heeft gelezen’ en hem ‘op een andere manier heeft geïnterpreteerd’. Blijft het argument van de jurisprudentie over. Herstel: ‘Daar kun je ook over van mening verschillen. Zaken zijn nooit één-op-één vergelijkbaar.’
Herstel wil dit najaar tijdens de jaarlijkse raadsvergadering nog wel op de zaak terugkomen, wat eventueel tot aanpassing van de leidraad zou kunnen leiden. Wat Herstel betreft is de hoofdregel dat journalisten altijd vooraf duidelijkheid moeten verschaffen over het opnemen van een gesprek. ‘Tenzij er een stevig maatschappelijk belang bij is om daarvan af te wijken en het doel niet op een andere manier bereikt kan worden.’
De Raad werkt overigens aan een model waarbij een uitspraak op feitelijke gronden ongedaan maken tot de mogelijkheden gaat behoren.
4 reacties
1. door Micha Kat, 26 augustus 2009, 08:07
Sjoerd de Jong kan beter een partij zoeken die zijn failliete krantje wil kopen dan lopen huilebalken bij een Raad die toch al door iedereen wordt weggehoond. Wel kan worden gezegd dat voorzitter Ton Herstel vanuit zijn verleden als GLADIO-TOPMAN
http://www.nujij.nl/breaking-news-vz-rvdj-herstel-was-gladio-chef.5977639.lynkx
bij uitstek een deskundige is op het gebied van geheime en para-militaire operaties en afluister-praktijken dus wat dat betreft zou je kunnen zeggen dat de Raad juist in deze zaak WEL deskundig was. Dat maakt het protest van De Jong alleen maar NOG zieliger. Sjoerd, get a life!
2. door Rob Cox, 27 augustus 2009, 14:20
De NRC en Joep Dohmen hebben volstrekt gelijk. Bij onderzoeksjournalistiek is het zaak om zo exact mogelijk te citeren. Daarvoor is het belangrijk om zaken terug te luisteren. Los daarvan gaat het vaak om zaken die in een later stadium bij de rechter terechtkomen omdat de geinterviewde het citaat betwist (of het hele artikel). Op zo’n moment is een opname van het gesprek van groot belang. Het is misschien netjes om vooraf te melden dat een gesprek wordt opgenomen, maar in de huidige tijd hoort het niet meer thuis. De RvdJ moet wat dat betreft hun leidraad maar eens aanpassen.
@Micha Kat: is dat niet de naam van de journalist die ooit bij de NRC werkte, met ruzie vertrok en sindsdien elke gelegenheid aangrijpt om de NRC zwart te maken? Sow, dat is pas zielig… Ik had liever een reactie ontopic gehad, micha, dan dit gescheld.
3. door Ton van Dijk, 30 augustus 2009, 17:36
De Raad heeft inderdaad de plank misgeslagen. Volgens mij, maar een deskundige rechtsgeleerde kan en mag mij verbeteren, c.q. aanvullen, is het iedere burger toegestaan om eenzijdig van elk gesprek aantekeningen te maken voor eigen gebruik. In geval van een telefoongesprek dus ook zg ‘elektronische’ aantekeningen c.q. geluidsopnames. Dat zou dus ook mogen als je ‘wired’ een gesprek in levende lijve voert. Die banden zijn natuurlijk niet voor publieke verspreiding bedoeld, al denken sommige tv-makers en parkeerbazen daar anders over. Wie zich als journalist bekend maakt mag dus, al is het onbeleefd, zonder dat expliciet te melden opnames van een gesprek maken ten einde tot een letterlijke weergave te komen, tenslotte is steno ook niet verboden. Die opnames hebben geringe tot geen rechtsgeldigheid, qua manipulatiemogelijkheden. Een rechter kan overigens als de bron vertrouwd overkomt die informatie toch mee laten wegen.Dat geldt ook voor snelle en slordige geschreven notities op de achterkant van een envelop zoals Ben Haveman dat had gedaan in de affaire Mickey Huibregtsen. Haveman/de VK verloren op andere gronden, maar zijn aantekeningen werden wel aanvaard, hoewel die ook later gemaakt zouden kunnen zijn. Het is echt onzin dat de Raad in dit geval verder denkt te moeten gaan dan de wet. Een geval van het braafste jongetje van de klas willen zijn, terwijl, hoe onzinnig!, geen beroep mogelijk is.
4. door Eric Fleskens, 3 september 2009, 02:22
De raad is in deze zeer prudent geweest en heeft Joep Dohmen in zekere zin geprotegeerd. De feiten zijn schrijnend.
Dohmen nam contact op met Hans Raaijmakers van Habitura. Raaijmakers vroeg Dohmen expliciet of het gesprek werd opgenomen. De Heer Dohmen ontkende dat. De vraag van Raaymakers kwam niet voort uit ervaring of wantrouwen, maar uit gestuntel van Dohmen zelf, waardoor er achterdocht werd opgeworpen.
In de uitvoerige gesprekken die ik met Dohmen had, ontkende Dohmen een aantal feiten en verschool zich achter een collega die zijn lezing zou kunnen bevestigen In zijn verweer werd de gefantaseerde collega ingewisseld voor een bandopname! Ik weet niet of het een journalist vrijstaat een gesprek op te nemen zonder het te melden, maar ik weet wel dat liegen in iedere beroepsgroep grensoverschrijdend is.
Dohmen meet zijn kwaliteit af aan de NRC, en de NRC aan Dohmen..
Ik wens het duo veel succes
Mr E Fleskens