Gaza: het is nooit goed of het deugt niet

1. door Frans Bos, 29 januari 2009, 14:12

Naar mijn mening is in het algemeen uitstekend bericht over de oorlog in Gaza. Beide kanten zijn voldoende en evenredig belicht.
(Al hoop ik stiekum dat de verslaggevers wat meer de kant kiezen van de al jarenlang geknechte Palestijnen. Doch dit terzijde.)
Wel krijg ik een nare smaak in de mond bij het buitensluiten van verslaggevers.
En nu dóórpakken, op zoek naar de waarheid over al dan niet vermeende oorlogsmisdaden.

2. door Erçan, 29 januari 2009, 14:46

In tegenstelling tot conflicten in het verleden, vond ik de berichtgeving over Gaza redelijk goed.

Merkwaardig dat de NOS ombudsman een compliment geeft aan zijn redactie. Ik heb nooit gehoord dat de ombudsman kritisch is geweest op de NOS als het gaat om verslaggeving over grote gebeurtenissen zoals terrorisme, midden-oosten, afghanistan enz.

3. door Manja Ressler, 29 januari 2009, 14:51

Bovenstaande reactie laat weer eens zien wat het probleem is: als zelfs journalisten hopen op partijdigheid in de berichtgeving is er iets goed mis.
Beide kanten hebben de neiging om de media de schuld te geven van hun slechte imago; het komt kennelijk noch bij Hamas-, noch bij Israelsupporters op dat hun slechte imago voortkomt uit slecht gedrag. De hysterie die dit conflict oproept, mag ons er niet van weerhouden onze eigen sympathieen buiten beschouwing te laten en zowel onze verslaggeving als onze analyses te baseren op een grondig onderzoek van feiten (en niet alleen die van vandaag).

4. door Nico Vermeulen, 29 januari 2009, 15:18

Hopelijk is er een mediaonderzoeker die de woordkeuze van journalisten in het Gazaconflict eens onderzoekt. Analyse leidt beslist tot een openbaring. Niet dat journalisten bewust de waarheid verdraaien. Ik heb bewondering voor correspondenten ter plekke, die onder zeer moeilijke omstandigheden zo genuanceerd mogelijk verslag proberen te doen. Soms hoor je de correspondenten bij wijze van spreken hun tenen krommen bij de suggestieve vragen en opmerkingen van de redacteuren in Nederland.
Er zit namelijk een ‘printplaat’ van vooroordelen in onze hersenen, gevoed door decennia van sympathie voor Israël en eeuwen van moslimhaat.
Dus voeren Israëlische troepen ‘acties’ uit en plegen Palestijnen ‘aanslagen’.
Het ellendige is, dat in de Arabische wereld een omgekeerd beeld ontstaat en dat de oorlog in Gaza een ongekende woede tegen Israël en het collaborerende Westen oproept. Weer meer jonge Palestijnen zullen zich aansluiten bij de Jihad en wanneer ze zichzelf dan temidden van ons opblazen, zullen we ons vertwijfeld afvragen: “Why do they hate us so much?”

5. door Reinier Hopmans, 29 januari 2009, 15:55

Het perspectief van waaruit wordt gekeken bepaalt het beeld. Elke journalisten zou zich moeten afvragen welke andere perspectieven er zijn naast het westerse, dat altijd sterk door Israël is bepaald. De afgelopen decennia is de belangstelling voor het Palestijnse perspectief ontegenzeggelijk toegenomen, maar een evenwicht is m.i. nog niet bereikt, bij sommige media zelfs nog ver te zoeken. Dat is onder meer te zien aan de woordkeus die vaak meer dan suggereert dat er slechts één partij is die niets liever wil dan vrede, daar daadwerkelijk stappen voor zet, zich slechts verdedigt als zij wordt aangevallen, en allerminst uit is op de verdrijving van de andere. De werkelijkheid meer genuanceerd noemen is een eufemisme.

6. door Hendrik, 30 januari 2009, 12:33

Ik dacht altijd dat de krant er voor de lezer was in plaats van andersom. Gelukkig lees ik kwaliteitskranten, online, maar die zijn in het Engels, want die kranten vind je niet in Nederland. De arrogantie en lange tenen van redacties en journalisten, ja, dat was me al bekend, dus dit wegwerp/excuus berichtje is voor mij geen verassing.

7. door Mike Durand, 6 februari 2009, 12:59

Toevallig gaat mijn verrichte afstudeeronderzoek over de berichtgeving betreffende Palestijns Israelische kwestie. Het betrof media analyse over een periode van 33 jaar (1974-2006) voor de kranten NRC Handelsblad, De Telegraaf en De Volkskrant. De kern van het onderzoek is de strijd tussen de overheid en antagonisten (belangengroeperingen) om de strijd voor toegang (‘acces’) tot de media. Verder is gekeken naar de invloed van nieuwswaarden selectie van de journalistiek op de verslaggeving en de mogelijke invloed die dit op de publieke opinie in Nederland tot gevolg heeft. Deze scriptie is een uitgebreide studie waarbij van beide onderzoeksmiddelen (kwalitatief en kwantitatief) gebruik is gemaakt en is te bekijken via de volgende link: http://www.scriptiesonline.uba.uva.nl/282261.
Uiteindelijk blijkt het voor de media interessanter een pro-Palestijns frame te gebruiken en dit ziet men zelfs terug in de laatste ‘oorlog’ die aan blijft houden. Beelden veelal van lijdende Gaza bewoners en vooral beeld van een machtig en schietend IDF.
Met vriendelijke groet Mike Durand

8. door Stan van Houcke, 7 februari 2009, 18:50

Nu de commerciele massamedia het monopolie op de berichtgeving heeft verloren, heeft zij ook de alleenheerschappij verloren om te bepalen wat de waarheid is en wat niet. De uitvinding van internet heeft dit onmogelijk gemaakt, net zoals de boekdrukkunst de alleenheerschappij van het Vaticaan vanaf het midden van de vijftiende eeuw in toenemende mate vernietigde. Het Vaticaan begreep onmiddellijk dat zijn macht werd aangetast en zette via kunst en propaganda de contra-reformatie in beweging om de nieuwe waarheid zoveel mogelijk te bestrijden. Zo werkt de macht. De vraag in dan ook: wat doet de commerciele pers om zijn aangetaste macht zoveel te beschermen?

29 januari kreeg ik deze reactie:

Sonja. ‘De Journalist, een uitgave van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), heeft in zijn doelstelling staan: “De Journalist is een vaktijdschrift voor journalistiek en communicatie. Elke twee weken (zie verschijningsdata en deadlines) bespreekt en bekritiseert deze titel de ontwikkelingen in media en journalistiek.” En vervolgens lees ik dit: Gaza: het is nooit goed of het deugt niet. Het enige dat daarin ‘bekritiseerd’ wordt zijn de klachten van lezers en kijkers over de (grotendeels) pro-Israel berichtgeving. En niemand vraagt zich af of die terecht is - alles wordt terzijde geschoven. Zelf heb ik geleerd: als 10 mensen zeggen dat je een paard bent wordt het tijd om een zadel te kopen.
Redacteur Wim Fortuyn (Netwerk): “De bulk van de mailers bestaat uit propagandisten of mensen die anderszins een extreem standpunt innemen en ons partijdigheid verwijten.” Zonder ironie!
Plaatsvervangend chef buitenland van NRC Handelsblad, Paul Luttikhuis: “We kunnen het alleen maar negeren. Als je je daardoor laat leiden, kun je net zo goed helemaal stoppen met je berichtgeving.” Door wie de krant zich dan wel laat leiden, maakt Stan hier regelmatig duidelijk…

Thom Meens, de ‘ombudsman’ van de Volkskrant meldt: “Als relatieve buitenstaander constateer ik dan dat de verslaggeving kennelijk adequaat is.”

Relatieve buitenstaander? Lezers van zijn weblog weten wel dat hij door de Volkskrant wordt betaald om de krant te loven en zonodig witter dan wit te wassen. Dat de verslaggeving “adequaat” is haalt hij uit het feit dat “beide kampen” kritiek uitoefenen op de verslaggeving: “dan moet de waarheid ergens in het midden liggen.” Knap, want nog nergens heb ik over het bloedbad in Gaza gelezen dat ‘de waarheid in het midden ligt’. Ook niet in de Volkskrant. Het betreft weer de gebruikelijke kletskoek.“Bij zoveel verdeeldheid onder de lezers wordt het wel heel moeilijk een voor iedereen geloofwaardige en aanvaardbare krant te maken.” Hier onthult Meens dus dat niet de feiten, een correcte verslaggeving, een krant ‘geloofwaardig’ en ‘aanvaardbaar’ maakt, maar de meningen van zijn lezers. En dat is vreemd, aangezien de krant helemaal geen boodschap heeft aan de meningen van lezers (ook op dit weblog reeds veelvuldig aangetoond). Thom Meens zou zich, als ‘ombudsman’, eens hard moeten maken voor goede verslaggeving, in plaats van altijd te zeuren over lezers met klachten, en zijn opdrachtgever “naar eer en geweten” te verdedigen.”...als er maar een beetje begrip kan zijn, of ontstaan, voor de schier onmogelijke positie waarin de redactie zit.“Begrip voor slechte verslaggeving? Begrip voor journalisten die hun werk niet doen? Welke “onmogelijke positie”? Alsof het nog nooit ergens oorlog is geweest, en er nog nooit sprake is geweest van ‘twee kampen’? Laat hem eerst maar eens uitleggen waarom een Volkskrant-journalist tevens optreedt voor het CIDI als reisgids en voorlichter. Het behoeft denk ik geen uitleg dat ik niet meer mag reageren op het weblog van Thom Meens, omdat hij mij een IP-ban gegeven heeft. Geplaatst door Sonja op stan op 12:26 PM’

Sonja heeft gelijk. En Thom Meens, de ombudsman van de Volkskrant had het niet beter kunnen verwoorden. Want wat zegt hij in feite? Meens schrijft dat als ‘beide kampen’ kritiek hebben ‘dan moet de waarheid ergens in het midden liggen.’ Dat is het postmoderne standpunt van het neoliberalisme. De waarheid bestaat niet meer, God is allang dood, en nu ook nog de waarheid. Alles is slechts een mening, een interpratatie, en de waarheid wordt zodoende bepaald door de meerderheid, te weten de krantenkopers. En vanuit Meens’ standpunt klopt dat ook. Vergeet u niet dat de belangrijkste drijfveer van de commerciele pers niet de zoektocht is naar de waarheid, maar de jacht op hoge oplagecijfers, luister- en kijkcijfers, met andere woorden, de winst. De waarheid, of zelfs de werkelijkheid, is in dit wereldbeeld een volstrekt te verwaarlozen detail. Het was de regelmatig door mij geciteerde Milan Kundera die dit al vele jaren geleden haarscherp doorzag toen hij in De Kunst van de roman schreef: ‘Je kunt je de toekomst wel voorstellen zonder de klassenstrijd of zonder de psychoanalyse, maar niet zonder de onweerstaanbare opkomst van pasklare ideeen die, ingevoerd in computers, gepropageerd door de massamedia, het gevaar met zich meebrengen binnenkort een macht te worden die elk oorspronkelijk en individueel denken verplettert en zo de werkelijke essentie van de Europese cultuur van onze tijd verstikt.’ Kundera waarschuwde ervoor dat we zo de wereld van de kitsch binnentreden. ‘Het woord kitsch verwijst naar de houding van degene die tot elke prijs zoveel mogelijk mensen wil behagen. Om te behagen dien je je te conformeren aan wat iedereen wenst te horen, in dienst te staan van de pasklare ideeen, in de taal van de schoonheid en de emotie. Hij beweegt ons tot tranen van zelfvertedering over de banaliteiten die wij denken en voelen… Op grond van de dwingende noodzaak te behagen en zo de aandacht van het grootst mogelijke publiek te trekken, is de esthetiek van de massamedia onvermijdelijk die van de kitsch en naarmate de massamedia ons gehele leven meer omsluiten en infiltreren, wordt de kitsch onze dagelijkse esthetiek en moraal.’

Onze westerse cultuur wordt ook niet gedreven door normen en waarden, maar door de onverzadigbare hebzucht naar nog meer materie. De massamedia zijn daarvan slechts een afspiegeling, zoals Thom Meens onbewust zo treffend verwoordt. Onbewust, stel ik met nadruk, omdat hij zo embedded is in deze postmoderne waarheid die geen waarheid is, dat hij niet eens beseft wat hij werkelijk schrijft, niet inziet dat wat hij schrijft niets anders is dan kitsch.

9. door Aafje, 8 februari 2009, 22:12

Ik val weer van mijn stoel van verbazing: goede berichtgeving? Net als Hendrik volg ik het nieuws vooral via onafhankelijke media op internet, want de soundbites waar de Nederlandse media mee aankomen, en dan vooral het NOS Journaal, zijn tenenkrommend. Eerst opent het Journaal met 5 minuten gezever over schaatsen op slootjes (waar is het nieuws na tien dagen vorst???) en dan nog even krap 4 minuten belegen nieuws uit Gaza, dat al is ingehaald door andere nieuwsbronnen. Tja, hoe zou het toch komen dat kranten en omroepen zoveel abonnees verliezen? Ik raad u aan Kovach en Rosenstiehl nog maar eens open te slaan en de taken van de journalistiek te herlezen, zoals: “The first loyalty is to citizens”, “It must serve as an independant monitor of power” en “It must provide a forum for public criticism and compromise”.