De Schepping van Tjitske Lingsma

vrijdag 25 april 2008

In deze rubriek vertellen schrijvers zelf iets over de totstandkoming van hun boek.

Tjitske Lingsma (1960) is freelancer. Vanaf 2000 bezocht ze vele malen de Molukken. Ze schreef voor o.a. Elsevier, VN, Trouw, AD, het FD, VNG en berichtte voor CNN. ‘Het verdriet van Ambon’ verschijnt bij Balans (ISBN 9789050189286, 18,95)

‘Een grijs ochtendlicht hangt over het eiland als het passagiersschip de baai van Ambon binnen vaart. Het is 3 mei 2000. Ik ben op weg naar de Molukken voor reportages over de broederstrijd tussen christenen en moslims die bijna anderhalf jaar duurt. ‘Dit is de dodenweg’, zegt de militair, die mij na aankomst een lift geeft, als we door een gebied met karkassen van verwoeste huizen rijden. Welkom op Ambon. Op dat moment kan ik niet bevroeden dat dit het begin is van een avontuur dat acht jaar zal duren.

‘Nee, u kunt beter niet komen. Het is veel te gespannen’, zegt Abdullah Soulisa (80) via de telefoon. Ik dring aan. Een dag later ontmoet ik de moslimleider om de islamitische kant van het verhaal te horen. Hij en zijn vrouw sloegen al op de eerste dag van de burgeroorlog, 19 januari 1999, op de vlucht. Nu wonen ze in het islamitische deel van de stad, waar moslims en christenen sinds de religieuze zuiveringen volledig gescheiden van elkaar leven.

Aan de andere kant van de frontlinie tref ik de christelijke Nelly Gaspersz (74). Als ze me meeneemt naar de plek waar ooit haar huis stond, zie ik een Davidster op een muur gekalkt. ‘Wij zijn Israël. De moslims zijn de Palestijnen. De weg die hier vlakbij loopt, is de Gazalijn’, proest ze.

Maar enkele dagen later barsten de gevechten in alle hevigheid los. Overal ontploffen bommen en ratelen machinegeweren. Alles wat ik zie roept vragen op: wie draait hier aan de knoppen, wie is slachtoffer, wie is dader. Zo begint mijn speurtocht naar de wortels van het conflict, die mij terugvoert naar het verre verleden. Ik ontdek hoe de VOC hele eilanden heeft uitgemoord om het monopolie op de specerijhandel te verkrijgen. Tot mijn verbijstering hoor ik premier Balkenende pleiten voor een terugkeer van de VOC-mentaliteit.

Op mijn ontdekkingsreis laat ik me gidsen door manuscripten, studies en vele Molukkers. De echtparen Soulisa en Gaspersz blijken perfect voor een hoofdrol. Mijn onderzoek wordt lastiger als de Indonesische autoriteiten in 2001 besluiten dat buitenlandse journalisten geen ambtenaren op de Molukken mogen interviewen. In 2002 wordt het gebied zelfs afgesloten. Als ik toch binnen weet te glippen, kan ik eindelijk de Molukse families opzoeken met wie ik vertrouwd ben geraakt. Opgelucht haalt Nelly adem als ik heelhuids terugkeer van helse glibbertochten door de bergen op zoek naar historische locaties.

Inmiddels tekent zich een broze vrede af. Als buitenstaander krijg ik van mensen te horen wat ze hebben uitgespookt tijdens de burgeroorlog. Maar onderling zwijgen moslims en christenen over hun daden. De toekomst zal uitwijzen of verzoening zonder waarheidsvinding mogelijk is.’

Auteur: Tjitske Lingsma