Boeken
In het kielzog van Karzai
woensdag 26 augustus 2009
Bette Dam, Expeditie Uruzgan, Uitgeverij De Arbeiderspers, ISBN 97890 29567213, € 18,95.
Het leest als een jongensboek, dit verhaal over de lange weg die Hamid Karzai aflegde om de eerste president van het Afghanistan na de Taliban te worden. Voordat de Taliban in 1994 aan de macht kwamen was Karzai onderminister van Buitenlandse Zaken, onder president Rabbani. Hierna levend en reizend als stille diplomaat kwam hij pas weer echt in actie na 11 september 2001. Hij zag onmiddellijk in dat dit kansen bood voor Afghanistan om zich van de Taliban te ontdoen: ‘Nu kunnen we optreden tegen de Taliban, nu staat er iets machtigs (de Amerikanen, red.) achter ons.’ Hij besluit met een groep vertrouwelingen per motorfiets – en voorzien van satelliettelefoon – de grens over te steken om te proberen de provincie Uruzgan te ontdoen van het Talibanregime.
Auteur Bette Dam (1979) reisde als freelance journalist onder andere embedded naar Afghanistan, maar reisde ook alleen en put uit talloze bronnen uit Uruzgan, Kandahar en Kabul. Ze sprak daarnaast meerdere keren met Karzai zelf.
Het boek werpt licht op de Afghaanse ziel en daarmee op het ingewikkelde spel dat er in dit arme land wordt gespeeld en wat de rol is van de Taliban hierin. De doorsnee Afghaan lijkt in het door conflicten verscheurde gebied te kiezen voor wie het op dat moment voor hem opneemt. Dat leidt tot hartverscheurende misverstanden. Bijvoorbeeld wanneer Karzai met enkele strijders een aanval van de Taliban bij Tarin Kowt met succes lijkt te pareren met behulp van geavanceerde Amerikaanse luchtsteun. Gestuurd door de target designator, een laser¬apparaat waarmee commando’s op de grond gevechtsvliegtuigen in de lucht exact de lokaties kunnen aangeven voor precisiebombardementen. Maar een dergelijke manier van oorlogvoeren hebben de Uruzgaanse strijders nog nooit gezien. Ze zien grote groepen Taliban aankomen en denken: dit kan niet goed gaan. De strijders zien geen troepen en hebben geen idee van de kracht van de Amerikaans luchtsteun. Ze vluchten, waarmee Tarin Kowt alsnog bijna ten onder gaat in een bloedige strijd.
De gedetailleerde beschrijving van dergelijke incidenten geven een compleet ander beeld van de oorlog. Een bijzonder boek van een topjournaliste.
Bette Dam, Expeditie Uruzgan, Uitgeverij De Arbeiderspers, ISBN 97890 29567213, € 18,95.