Boeken
De moed van de VJ’s van Birma
woensdag 11 maart 2009
‘Als ik mijn camera oppak, trillen mijn handen misschien. Maar na een tijdje filmen is het oké. Dan denk ik alleen nog maar aan mijn onderwerp’, zegt de 27 jarige Birmese VJ Joshua. In de film Burma VJ neemt Joshua de kijker mee in een wereld waar op het vastleggen van de waarheid jarenlange gevangenisstraffen staan. Joshua ontkomt aan dat lot door naar Thailand te vluchten nadat hij het protest van een bekende activiste heeft gefilmd. Vanuit daar houdt hij contact met zijn collega’s in Birma.
De VJ’s werken undercover voor de Democratic Voice of Burma (DVB), een oppositiezender die in 1992 door politici uit de diaspora werd opgezet. Vanuit Oslo zendt de DVB via radio satelliettelevisie en internet naar Birma uit.
Het verhaal speelt zich grotendeels af in september 2007 als de monniken de straat op gaan om te protesteren tegen het bewind. De collega’s van Joshua maken overuren. Ze filmen hoe het centrum van Rangoon een stoet van oranje pijen wordt en hoe de menigte van opstandige burgers en juichende omstanders groeit. Die beelden zijn des te aangrijpender omdat bekend is hoe tragisch het afloopt. Ook die afloop filmen de collega’s van Joshua: het brute neerslaan van de protesten door leger, politie en knokploegen en de overvallen op de kloosters om de zonen van Boeddha weer onder controle te krijgen.
Burma VJ bestaat vrijwel geheel uit in het geheim gemaakte beelden, oordeelde de jury die de film tijdens het IDFA de Joris Ivens Award toekende. Maar Burma VJ leunt veel zwaarder op reconstructie dan het juryrapport aangeeft. Bij de wat houterige conversaties is het duidelijk dat het om reconstructie gaat. Maar ook een aantal andere scènes zijn nagespeeld, zoals het huiveringwekkende moment dat een kleine groep demonstranten ondanks alle intimidatie toch weer de straat opgaat en het fragment waarin de geheime dienst het kantoor van de DVB in Rangoon ontmantelt. Ook al meldt het begin van de film dat sommige scènes zijn nagespeeld, de kijker blijft toch achter met de vraag welke beelden echt zijn en welke niet. De makers van Burma VJ hebben toegezegd dat op hun website www.burmavj.com te specificeren.
Burma VJ is een waardevolle getuigenis van een opstand die de junta verborgen wilde houden en die de wereld dankzij de moed van de VJ’s en vele andere Birmese journalisten en burgers toch te zien kreeg. Ze zullen die moed extra hard nodig hebben nu in de nasleep van de protesten het regime de duimschroeven weer flink heeft aangedraaid.
Movies that Matter presenteert maandelijks in filmtheaters in Almere, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Groningen, Maastricht, Rotterdam en Utrecht een speelfilm of documentaire die er op het gebied van mensenrechten toe doet, een film die ogen opent. Na afloop van de film gaat het publiek in gesprek met de regisseur, mensenrechtenactivisten, politici en/of deskundigen. De maand maart staat in het teken van de film ‘Burma VJ - reporting from a closed country’. Voor data en locaties zie: www.moviesthatmatter.nl