Twintig jaar cel voor Hongkongse mediamagnaat Jimmy Lai

“De rechtsstaat is volledig afgebroken in Hongkong”, aldus Jodie Ginsberg, directeur van het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ). Ze noemt het oordeel van de rechtbank “de laatste nagel aan de doodskist van de persvrijheid in Hongkong”. Ook stelt Ginsberg dat de internationale gemeenschap de druk moet opvoeren om Jimmy Lai vrij te krijgen “als we willen dat de persvrijheid overal ter wereld wordt gerespecteerd”.

De Europese Unie betreurt de “zware gevangenisstraf van twintig jaar” die het Hooggerechtshof van Hongkong maandag heeft opgelegd aan de Britse burger en mediaondernemer Jimmy Lai. Hij moet “onmiddellijk en onvoorwaardelijk” worden vrijgelaten, mede gezien zijn hoge leeftijd en gezondheidstoestand, herhaalt de EU in een schriftelijke verklaring.

De politiek gemotiveerde vervolging van Jimmy Lai en de voormalige leidinggevenden en journalisten van Apple Daily schaadt de reputatie van Hongkong, stelt de EU. De EU roept de autoriteiten van Hongkong op het vertrouwen in de persvrijheid in Hongkong te herstellen en te stoppen met de vervolging van journalisten.

De Britse buitenlandminister Yvette Cooper sprak in december al van “een politiek gemotiveerde vervolging”. Ze wil dat Lai wordt vrijgelaten en de veiligheidswet op basis waarvan hij is veroordeeld wordt ingetrokken.

Mensenrechtengroeperingen hebben zich ook tegen de veroordeling gekeerd. “Het komt neer op een terdoodveroordeling”, aldus Elaine Pearson, directeur Azië van Human Rights Watch. Lai is inmiddels 78 en zit al jaren in een maximaal beveiligde gevangenis. Zijn gezondheid is de afgelopen jaren flink achteruit gegaan.

Ook VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk heeft zich uitgesproken tegen de veroordeling van Jimmy Lai. “Dit vonnis moet snel worden vernietigd omdat het niet in overeenstemming is met het internationaal recht”, aldus Türk. Hij noemt Lai een uitgever die veroordeeld is, ondanks dat hij onder internationaal recht beschermd zou moeten zijn. De veiligheidswet uit 2020 maakt volgens Türk deel uit van een “bredere repressieve trend” in Hongkong.

Türk stelt dat het vonnis “benadrukt hoe de vage en te brede bepalingen van de nationale veiligheidswetgeving van Hongkong kunnen leiden tot interpretaties en handhaving die in strijd zijn met de internationale mensenrechtenverplichtingen van Hongkong”. Hij wil dat Lai direct op humanitaire gronden vrijkomt, “gezien zijn hoge leeftijd, gezondheid en de impact van de meer dan vier jaar die hij al in detentie heeft doorgebracht”.

Omstreden veiligheidswet
De oprichter van de nu opgedoekte krant Apple Daily is veroordeeld op basis van een omstreden veiligheidswet. Beijing voerde die in 2020 in en beëindigde daarmee de Hongkongse massademonstraties voor democratie, die soms leidden tot confrontaties met de veiligheidsdiensten. Tegenstanders zeggen dat de wet het doel had critici het zwijgen op te leggen.

Lai ontkende de beschuldigingen en noemde zichzelf een politieke gevangene. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat het proces legitiem was en dat Lai “het verdient zwaar gestraft te worden volgens de wet”. Lai heeft een Brits paspoort, maar China beschouwt hem als een Chinese staatsburger.

De Britse premier Keir Starmer ging onlangs tijdens een ontmoeting met de Chinese president Xi Jinping in op de zaak-Lai. Cooper zegt dat het VK verder met China in gesprek zal gaan. De Amerikaanse president Donald Trump vroeg Xi vorig jaar de vrijlating van Lai te overwegen.

Hongkong was jarenlang een Britse kolonie en hoort sinds 1997 als semi-autonoom gebied weer bij China. Toen werd voor vijftig jaar een principe van ‘één land, twee systemen’ afgesproken. De prodemocratische beweging hekelt de toenemende invloed vanuit Beijing.