Rusland wil dat buitenlanders een ‘loyaliteitsovereenkomst’ ondertekenen
Rusland is van plan een loyaliteitsverklaring in te voeren voor buitenlanders die het land binnenkomen. Daarin moeten ze onder meer beloven het overheidsbeleid niet te bekritiseren, meldt de Volkskrant. Onduidelijk is of de maatregel ook betrekking zal hebben op buitenlandse correspondenten die nog in Rusland werken.
Het voorstel is afkomstig van het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken en wordt volgens een woordvoerder op korte termijn aan het Russische parlement voorgelegd. Doel is het beschermen van de nationale belangen van Rusland. De loyaliteitsovereenkomst houdt verder in dat buitenlanders ‘geen misbruik mogen maken’ van het recht op vrije meningsuiting door berichten te verspreiden die afbreuk doen aan ‘in de grondwet vastgelegde morele en zedelijke waarden’.
Wie zich na ondertekening niet aan de overeenkomst houdt kan het land uit worden gezet. Kosten van de deportatie komen dan voor eigen rekening. Het is dus niet duidelijk of de maatregel ook betreking zal hebben op buitenlandse journalisten.
Het nieuwe plan past in het steeds killere politieke klimaat in Rusland sinds het begin van de oorlog tegen Oekraïne in 2022. Dat heeft ook gevolgen voor de media. Tal van oppositiekranten, mensenrechtengroeperingen en kritische sites zijn inmiddels verboden.
Iedere keer volgen nieuwe regels om het journalisten zo moeilijk mogelijk te maken. Zo kwam begin november ook al het bericht dat journalisten bij de komende presidentsverkiezingen in maart 2024 te maken krijgen met strengere regels. In een decreet staat dat alleen journalisten van media die staan geregistreerd bij de autoriteiten naar bijeenkomsten mogen van de kiescommissie.
Moeilijke positie voor correspondenten in Rusland
De positie van buitenlandse corresprondenten in Rusland is het afgelopen jaar steeds hachelijker geworden, zeker sinds de Amerikaanse Wall Street Journal-correspondent Evan Gershkovich in maart dit jaar werd gearresteerd wegens beschuldiging van ‘spionage’. En het helpt ook niet als een man man die eerder gratie is verleend na te zijn veroordeeld voor de geruchtmakende moord op journaliste Anna Politkovskaja een onderscheiding krijgt voor getoonde dapperheid tijdens de strijd in Oekraïne.
Vanwege de aanhoudende onveiligheid trokken dit jaar al diverse Nederlandse media hun correspondenten terug. Zo werden Eva Cukier (NRC) en Iris de Graaf (NOS) teruggehaald. De Nederlandse correspondenten Eva Hartog (De Groene Amsterdammer) kreeg afgelopen zomer te horen dat haar Russische journalistenvisum niet werd verlengd. Ze kreeg zes dagen om haar spullen te pakken en het land te verlaten.
Praat mee