Opinie: ‘Regionaal nieuws wordt bedreigd maar is onmisbaar’

Nee, als de btw op media volgend jaar van 9 naar 21 procent gaat, zal de krant niet gelijk verdwijnen. De Gelderlander valt aanvankelijk nog gewoon op de deurmat in Aalten en de website van het Eindhovens Dagblad gaat niet op zwart zodat de inwoners van Bergeijk en Deurne nog gewoon regionaal nieuws tot zich kunnen nemen.

Onze titels zijn onderdeel van een groot en sterk concern, DPG Media. En inderdaad, dat bedrijf maakt nog elk jaar winst. Niks aan de hand zou je zeggen. Maar wie beter kijkt, ziet dat er wel degelijk iets aan de hand is. Die winst wordt al lang niet meer behaald bij onze titels. Het aantal printabonnees neemt gestaag af. Al jaren. En daar komen gelukkig veel digitale lezers voor in de plaats, maar die brengen minder geld in het laatje.

De kosten worden steeds hoger. Denk dan niet alleen aan salarissen, maar vooral ook aan het drukken van de krant, papier en de bezorging. Bovendien, minder inkomsten betekent automatisch ook minder investeringen in toekomstbestendige journalistiek.

Informatiepositie
Hoe minder lezers, hoe hoger die kosten per gedrukte en bezorgde krant zijn. Dit proces is al jaren aan de gang en de gevolgen zijn groot. Nu al zijn er in Nederland gebieden en gemeenten waar niet of nauwelijks nog journalisten komen. Maar als wij de gemeenteraad van Valkenswaard en Oude IJsselstreek niet meer kritisch kunnen volgen, wie doet dat dan? En wat betekent dat voor de controle op de lokale democratie en voor de informatiepositie van inwoners? 

Het is zo simpel als wat: een verhoging van de btw maakt de voor velen toch al niet goedkope krant fors duurder, hetgeen zal leiden tot minder abonnees en dus tot een versnelling van bovenstaande proces. Waar regionale titels nu, soms piepend en krakend, hun journalistieke plicht voor de inwoners van hun gebied kunnen doen, brengt de btw-verhoging ons in een vicieuze cirkel naar beneden.

We rijden met zijn allen af op een muur, we zien het gebeuren maar in plaats van te remmen geeft de overheid nog wat extra gas. En is dat erg? Jazeker. En niet alleen omdat dit een aantal journalisten hun baan gaat kosten. Dat is uiteraard ook vervelend, maar de gevolgen zijn veel groter.

Uit onderzoek van de Radboud Universiteit in 2023 blijkt hoe belangrijk toegang tot goed (regionaal) nieuws is. Als mensen weten wat er speelt in de eigen buurt zijn ze minder afhankelijk van sociale media en dus beter op de hoogte. Het onderzoek toont aan dat mensen hierdoor ook weer het gevoel hebben dat ze beter mee kunnen praten. Het gevolg daarvan is dat ze ook weer actiever worden in de eigen buurt en meer verantwoordelijkheid nemen.

Als de prijs op nieuws fors omhoog gaat, treft dat logischerwijs vooral de mensen die het financieel niet breed hebben. Zij hebben dan minder toegang tot nieuws. Wij weten drommels goed dat de krant en zelfs onze website al duurder zijn geworden, en daardoor niet meer bereikbaar voor iedereen. Nieuws kunnen we echter niet gratis maken.

We steken er veel tijd, energie en menskracht in. We vinden echter wel dat nieuws voor iedereen bereikbaar moet blijven. Daarom deelt DPG Media dit jaar gratis 5000 abonnementen uit aan mensen die het echt niet kunnen betalen. Dat is een vervolg van het initiatief dat begon toen De Gelderlander vorig jaar 175 jaar bestond en 175 gratis abonnementen verstrekte aan mensen die het Gelderse nieuws graag wilden lezen maar het niet konden betalen. Iets waar de Limburger (Mediahuis) in de eigen regio ook mee begonnen is. Het kabinet kiest nu voor precies het tegenovergestelde.

Toegang tot regionaal nieuws wordt straks alleen nog voor de rijken. In de regio zullen we dit als eerste merken. Immers, hoe minder mensen in een gebied wonen, hoe duurder de bezorging en hoe hoger de prijs per krant. Daar komt bij, geld verdienen met advertenties is ook veel moeilijker in pak ‘m beet Stadskanaal en Sint Oedenrode dan in Amsterdam.

Het gevolg: nog minder journalistiek in de regio. Een onrechtvaardige en onverwachte klap. Onrechtvaardig, omdat deze maatregel vooral mensen met een kleine portemonnee afsnijdt van de samenleving. Onverwacht, omdat de verkiezingen toch werden gewonnen door partijen - NSC, BBB - die in de campagne beloofden op te zullen komen voor mensen in de regio en op het platteland?  Tegen hen zouden wij willen zeggen: laat uw kiezers en onze lezers niet in de steek. 

Dit opinieartikel verscheen eerder in NRC op dinsdag 8 oktober 2024 en is opnieuw gepubliceerd op Villamedia met toestemming van de twee auteurs.